Samenvatting Anatomie / fysiologie, het skelet, de spijsvertering en de huid

Het skelet systeem
Les 1,
Goede botten slecht botten
 Osteoporose
 Degeneratieve artritis
 Osteitis deformans
Osteoporose is een disbalans tussen botafbraak en botopbouw. Het komt met name voor bij
vrouwen boven de 55 jaar. Het komt vaker voor bij vrouwen door de menopauze. Een gevolg
is vaak een verslechtering van de wervelkolom.
Oestrogeen en testosteron remmen de osteoclasten, na de menopauze is er vaak een
verhoogde activiteit van osteoclasten.
Osteoporose kan worden voorkomen door een beter levensstijl dus beweging in de
buitenlucht en goede voeding met calcium en vitamine D. Ook kan het worden behandeld
met Bisfosfonaten, deze remmen de osteoclasten en SERMs, raloxifeen remt de afbraak van
botten en maakt ze steviger.
Bij postmenopauzale vrouwen neemt de oestrogeen productie af, dit zorgt voor;
 Verhoogde concentraties van cytokines: activatie van osteoclasten
 Calcitonine is verlaagd
 Afname van osteoblasten (zowel in aantal als in activiteit)
 Ook bij mannen wanneer de testosteron productie afneemt.
De risicofactoren van osteoporose zijn; stilzitten, vitamine D deficiente, Calcium te kort,
endogene acidose (dieet met hoog eiwitgehalte), roken, hoge inname van alcohol en cafeine.
Osteoporose kan worden vastgesteld door DEXA-scan (botdichtheidsmeting) of alkalische
fosfatase in het bloed.
Degeneratieve artritis zorgt voor afbraak en verlies van kraakbeen in de gewrichten. Het zorgt
voor misvormingen, hierbij zijn de alkalische fosfatase verhoogd.
Het skelet bestaat uit kraakbeen en beenderen. Kraakbeen is een dicht type bindweefsel, het is
opgebouwd uit chondrocyten en een extracellulaire matrix: proteoglycaan met collageen- en
elastische vezels. Kraakbeen is elastisch, hyalien of fibreus. Het bevat geen bloedvaten
waardoor er een langzame groei en reparatie is.
Vorming van het skelet;
 In het embryo wordt een kraakbeenstuk aangelegd
 Bot wordt gevormd uit bindweefsel (perichondrium), perichondrale / endesmale
botvorming
 Verbening van het kraakbeen, enchondrale botvorming.
Het bot kan op 2 manieren ontstaan :
 Endesmaal, directe vorming van bot vanuit het bindweefsel. Vooral platte
botten: schedel, deel clavicula.

,  Enchondraal, indirect verbening via kraakbenig voorstadium. Vooral lange
botten: wervels en pijpbeenderen.
In beide gevallen wordt er eerst primair gevlochten bot gevormd. Dit wordt spoedig
vervangen door secundair lamellair bot. Macroscopisch is secundair bot compact en
spongieus.
De botvorming begint in de diafyse (middenstuk van het bot). Vervolgens ontstaat een
tweede botvormingscentrum in de epifyse. Tussen de epifyse en diafyse blijft de epifysair
schijf, deze is verantwoordelijk voor de lengtegroei van het bot en blijft ongeveer bestaat tot
eind tienerjaren. Hierna uitsluitend diktegroei.
Cellen van botweefsel:
 Osteocyten
 Osteoblasten
 Osteoclasten
Osteoblasten ontstaat uit osteoprogenitorcellen, deze liggen in de bindweefsellaag. Ze liggen
aan de rand van het te vormen botweefsel. Osteoblasten synthetiseren matrixmateriaal,
wanneer ze volledig zijn ingesloten door matrixmateriaal worden ze osteocyten genoemd. De
osteocyten vormen uitlopers en staan zo in contact met elkaar.
De osteocyten zorgen voor de productie van stoffen om de botmatrix in stand te houden, ze
liggen in een lacune van de verkalkte botmatrix. De uitlopers van de osteocyten lopen door
canaliculi en vormen een netwerk, ze hebben contact via gap-junctions. Via de canaliculi
uitwisseling van voedingsstoffen en afvalstoffen.
Osteoclasten zijn meerkernige cellen die het bot kunnen afbreken. Het gat wat daardoor
ontstaat is de Lacune van Howship. Osteoclasten scheiden collagenase en lysosomale
enzymen uit die het bot afbreken. De activiteit van osteoclasten wordt gereguleerd door
calcitonine en parathyroid hormoon (PTH). Osteoclasten hebben receptoren voor
calcitonine, hormoon dat botafbraak remt. PTH stimuleert botafbraak door differentiatie van
voorlopercellen tot osteoclasten te stimuleren. Osteoclasten hebben geen receptoren voor
PTH
Nadat het primaire bot is ontwikkeld, ontwikkeld een compact secundair (lamellair) bot.
Hier vindt de rangschikking van de collageenvezels in de lamellen plaats. De ingroei van
bloedvaten, de osteocyten komen rondom de bloedvaten gerangschikt. Er ontstaat een osteon
(systeem van Havers).
Secundair (lamellair) bot is compact en spongieus bot.
Wanneer compact en wanneer spongieus?
Samenstelling afhankelijk van de functie. Elk bot heeft compact botweefsel langs de rand. De
epifyse bevat centraal spongieus bot. De diafyse bestaat uit compact bot met centraal een
holte, in die holte zit geel (vet) en rood (bloedaanmaak) merg.
Diktegroei van de diafyse : aan de buitenkant wordt het bot dikker, aan de binnenzijde
vindt afbraak plaats.

, Functie van het skelet : stevigheid, bescherming, beweging, aanmaak van bloed en
opslag van mineralen (99% van calcium in lichaam) en vet.
Botten fungeren als opslag van calcium en fosfor. Calcium is essentieel voor het
zenuwstelsel, spiercontracgtie, bloedstolling en second messenger. Calciumconcentratie in
het bloed wordt gereguleerd door hormonen parathyroid hormoon, calcitonine en vitamine D.
Calcium is een trigger voor de vrijzetting van neurotransmitter in het axon uiteinde, het is
dus essentieel voor de signaalgeleiding in de zenuwen.
De opbouw en afbraak van bot wordt gereguleerd door 2 factoren:
 Concentratie calcium in plasma:
- calcium wordt met name gereguleerd door PTH en calcitonine
- PTH stimuleert afbraak, calcitonine stimuleert opbouw
- de behoefte aan calcium in het bloed bepaalt wanneer bot kan worden gevormd of
moet worden afgebroken
 Remodeling van bot tot mechanische krachten
- De effecten van spierkracht en gravitatiekracht op het skelet bepalen waar bot moet
worden gevormd of kan worden afgebroken.




Vitamine D wordt zowel uit voedsel gehaald (10%) als door het lichaam zelf aangemaakt
(90%). De aanmaak vindt plaats uit cholesterol door UV-straling. De lever stuurt een
signaal door aan de nieren die op hun beurt calcitriol aanmaken. Calcitriol bevordert