Hoofdstuk 8: BPPV
BPPV: Benigne Paroxysmale Positionele Vertigo
● Benigne: goedaardig, goede prognose, vaak zelf limiterend
● Paroxysmaal: hevige opstoten die van korte duur zijn
o Eerder episodisch dan continu
● Positioneel: symptomen zijn vaak afhankelijk van de veranderingen van de hoofdpositie van
de patiënt en de invloed van de zwaartekracht daarop
o Positioneel: afhankelijk van de hoofdpositie, ook wel cupulolithiasis genoemd
o Positionering: door verandering van positie, ook wel canalolithiasis genoemd
● Vertigo: een bewuste gewaarwording van disfunctie van de evenwichtsregeling met een
gevoel van ruimtelijke desoriëntatie als gevolg, en mogelijk een zekere angst en paniek
o Meestal een rotatoir karakter
Niet hetzelfde als duizeligheid: bij duizeligheid is er geen verkeerd gevoel van beweging
● Bij Vertigo is er een gevoel dat we in beweging zijn terwijl dit eigenlijk niet zo is
● Disbalans tussen intern gevoel van beweging en extern gebrek aan diezelfde beweging
Epidemiologie
● Komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen
● Gemiddelde leeftijd is boven de 50
o Best duizelige ouderen screenen op vertigo
Ontstaan
● Meestal idiopathisch
● Kan ook door eerder opgelopen aandoeningen van het vestibulair systeem zoals bv de ziekte
van meniere
● Hoofdtrauma
● Inactiviteit of constante slaaphouding
● Hormonaal
● Leeftijdsgebonden
● Door tekort aan vitamine D, hier is het vaak seizoensafhankelijk
● Door ischemie
● Hypothese is als volgt
o Bij cupulolithiasis denken we dat octonia zich hechten aan de cupula
o Bij canalolithiasis bevinden vrij vlottende partikels zich in het endolymfe
o Onderscheid is dus gebaseerd op de plaats waar die partikels zich bevinden
,Vestibulo oculaire reflex
● Ampulla bestaat uit cupula en crista ampullaris
o Crista ampullaris bevat steuncellen en haarcellen (kinicillium en stereocillia zijn
haarcellen)
● Functie
o Heeft dezelfde dichtheid als endolymfe en is dus niet gevoelig aan zwaartekracht
o Cupula gaat afbuigen onder invloed van een endolymfestroom, waardoor de ampulla
als zintuig vooral gevoelig is voor rotatoire versnellingen
o Haarcellen zijn altijd op dezelfde manier gerangschikt, waardoor bij beweging van
het hoofd een uniform signaal onstaat
o Bij afbuiging van stereocillia in de richting van kinocillium is er excitatie, als
stereocillia wegbuigen is er inhibitie
o Voor de horizontale kanalen is er dus excitatie bij flow naar de ampulla toe, en
inhibitie bij flow van de ampulla weg
Symptomen
● Nystagmus
● Vertigo
● Misselijkheid
● Instabiliteit
● Komt vooral smorgens voor
● Personen zijn snel uitgeput
,Dix Hallpike manoeuver
● Aandachtspunten
o Kijk eerst of er geen letsels ter hoogte van de CWZ zijn
o Vermeld dat we gaan proberen om klachten effectief uit te lokken
o Verhinder visuele fixate
o Roteer het hoofd 45 graden voor het manoeuvre uitgevoerd wordt
o Wacht altijd 30 seconden (latentie) vooraleer we P weer recht gaan zetten
o Eindpositie moet extensie van de CWZ zijn
● Nystagmus
o Trage fase: geïnduceerd door stuurmechanismen
o Snelle fase: centraal geconditioneerde aanpassingsbeweging
o Richting wordt gebaseerd op de richting van de snelle fase vanuit het standpunt van
de patiënt
▪ Ageotroop: weg van de richting van het onderliggende oor
▪ Geotroop: naar het onderliggende oor toe
▪ Verticaal kijken we naar posterieur of anterieur:
● Naar boven is posterieur, naar onder is anterieur
● Kijk dan ook nog naar al dan niet aanwezigheid van latentietijd en de duurtijd van de
nystagmus
o Bij latentie en duurtijd van minder dan 45 tot 60 sec is het canalolithiasis
o Bij geen latentie en duurtijd van meer dan 45 tot 60 sec is het cupulolithiasis
Side lying test
● Beter onderscheid tussen anterieur en posterieur
● Wordt als agressiever ervaren door P
● Video oculoscopie minder bruikbaar
● Evalueren
o Zelfde als hiervoor
Supine roll test
● Startpositie is ruglig met CWZ in 30 graden flexie
● Vanuit neutrale positie gaan we 90 graden naar links en rechts roteren (ook hier weer
rekening houden met latentietijd)
● Vorm van de bppv kan voorspellend zijn
o Geotroop is meestal canalolithiasis
o Ageotroop is meestal cupulolithiasis
● Aangedane zijde is verschillend
o Canalolithiasis geeft de meest symptomatische zijde als aangedane zijde
o Cupulolithiasis geeft de minst symptomatische zijde als aangedane zijde
, Repositie volgens Epley
● Cyclus van 4 posities die herhaald worden tot de symptomen verdwijnen
o Positie 1: ruglig met 45 graden rotatie naar L of R
o Positie 2: zelfde maar met extensie CWK bij
o Positie 3: hoofd komt weer neutrall qua extensie maar blijft geroteerd, P gaat in op
zij liggen op de kant naar waar zijn aangezicht gedraaid is
o Positie 4: P komt recht zitten op de kant
● Hoofd moet altijd laag blijven tijdens de bewegingen
● Heeft een vrij hoge succesrate
● Kan soms wel residuele duizeligheid als gevolg hebben
● Veel recidieven
● Postprocedurele instructie
o Op rug slapen met hoofd in flexie
o Niet omhoog of omlaag kijken voor 48 uur
● Complicaties
o Cervicale problemen
o Braken voor of na de behandeling
Semont manoeuvre
● Uitvoering (voor iemand met een aandoening links)
o De patiënt zit op een tafel voor de onderzoeker met het hoofd 45° naar rechts
gedraaid
o De patiënt wordt op de linkerschouder gebracht, met de achterkant van het hoofd
op de tafel diagnostische positie
o Na 1 minuut wordt de patiënt abrupt 180° naar de andere kant (rechts) verplaatst,
waarbij het hoofd in dezelfde positie blijft. In deze "bevrijdende positie", zou na een
variabele latentie, soms meer dan 30 seconden, een nieuwe episode van duizeligheid
en prikkelende nystagmus moeten plaatsvinden. Na 1 minuut wordt de patiënt
langzaam teruggebracht naar de zitpositie met het hoofd licht naar voren gebogen
Gans manoeuvre
● Uitvoering
o Start: zit op de rand van de behandelingstafel
o A: zijlig aangedane zijde met het hoofd 45° geroteerd (‘nose up’) naar de niet
aangedane zijde (= positieve ‘side lying’ test)
o B: 180° rol naar niet aangedane zijde waarbij hoofdrotatie ten opzichte van de romp
behouden blijft (achterhoofd blijft op de tafel tijdens de rolbeweging (behoud van de
inclinatie achterwaarts) eindigend in de ‘nose down’ positie))
o C: hoofdschuddingen (vibratie) in eindpositie B
o D: opkomen tot zit op de rand van de tafel
Voorgaande zijn allemaal voor posterieur kanaal
Behandelingen posterieur kanaal
BPPV: Benigne Paroxysmale Positionele Vertigo
● Benigne: goedaardig, goede prognose, vaak zelf limiterend
● Paroxysmaal: hevige opstoten die van korte duur zijn
o Eerder episodisch dan continu
● Positioneel: symptomen zijn vaak afhankelijk van de veranderingen van de hoofdpositie van
de patiënt en de invloed van de zwaartekracht daarop
o Positioneel: afhankelijk van de hoofdpositie, ook wel cupulolithiasis genoemd
o Positionering: door verandering van positie, ook wel canalolithiasis genoemd
● Vertigo: een bewuste gewaarwording van disfunctie van de evenwichtsregeling met een
gevoel van ruimtelijke desoriëntatie als gevolg, en mogelijk een zekere angst en paniek
o Meestal een rotatoir karakter
Niet hetzelfde als duizeligheid: bij duizeligheid is er geen verkeerd gevoel van beweging
● Bij Vertigo is er een gevoel dat we in beweging zijn terwijl dit eigenlijk niet zo is
● Disbalans tussen intern gevoel van beweging en extern gebrek aan diezelfde beweging
Epidemiologie
● Komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen
● Gemiddelde leeftijd is boven de 50
o Best duizelige ouderen screenen op vertigo
Ontstaan
● Meestal idiopathisch
● Kan ook door eerder opgelopen aandoeningen van het vestibulair systeem zoals bv de ziekte
van meniere
● Hoofdtrauma
● Inactiviteit of constante slaaphouding
● Hormonaal
● Leeftijdsgebonden
● Door tekort aan vitamine D, hier is het vaak seizoensafhankelijk
● Door ischemie
● Hypothese is als volgt
o Bij cupulolithiasis denken we dat octonia zich hechten aan de cupula
o Bij canalolithiasis bevinden vrij vlottende partikels zich in het endolymfe
o Onderscheid is dus gebaseerd op de plaats waar die partikels zich bevinden
,Vestibulo oculaire reflex
● Ampulla bestaat uit cupula en crista ampullaris
o Crista ampullaris bevat steuncellen en haarcellen (kinicillium en stereocillia zijn
haarcellen)
● Functie
o Heeft dezelfde dichtheid als endolymfe en is dus niet gevoelig aan zwaartekracht
o Cupula gaat afbuigen onder invloed van een endolymfestroom, waardoor de ampulla
als zintuig vooral gevoelig is voor rotatoire versnellingen
o Haarcellen zijn altijd op dezelfde manier gerangschikt, waardoor bij beweging van
het hoofd een uniform signaal onstaat
o Bij afbuiging van stereocillia in de richting van kinocillium is er excitatie, als
stereocillia wegbuigen is er inhibitie
o Voor de horizontale kanalen is er dus excitatie bij flow naar de ampulla toe, en
inhibitie bij flow van de ampulla weg
Symptomen
● Nystagmus
● Vertigo
● Misselijkheid
● Instabiliteit
● Komt vooral smorgens voor
● Personen zijn snel uitgeput
,Dix Hallpike manoeuver
● Aandachtspunten
o Kijk eerst of er geen letsels ter hoogte van de CWZ zijn
o Vermeld dat we gaan proberen om klachten effectief uit te lokken
o Verhinder visuele fixate
o Roteer het hoofd 45 graden voor het manoeuvre uitgevoerd wordt
o Wacht altijd 30 seconden (latentie) vooraleer we P weer recht gaan zetten
o Eindpositie moet extensie van de CWZ zijn
● Nystagmus
o Trage fase: geïnduceerd door stuurmechanismen
o Snelle fase: centraal geconditioneerde aanpassingsbeweging
o Richting wordt gebaseerd op de richting van de snelle fase vanuit het standpunt van
de patiënt
▪ Ageotroop: weg van de richting van het onderliggende oor
▪ Geotroop: naar het onderliggende oor toe
▪ Verticaal kijken we naar posterieur of anterieur:
● Naar boven is posterieur, naar onder is anterieur
● Kijk dan ook nog naar al dan niet aanwezigheid van latentietijd en de duurtijd van de
nystagmus
o Bij latentie en duurtijd van minder dan 45 tot 60 sec is het canalolithiasis
o Bij geen latentie en duurtijd van meer dan 45 tot 60 sec is het cupulolithiasis
Side lying test
● Beter onderscheid tussen anterieur en posterieur
● Wordt als agressiever ervaren door P
● Video oculoscopie minder bruikbaar
● Evalueren
o Zelfde als hiervoor
Supine roll test
● Startpositie is ruglig met CWZ in 30 graden flexie
● Vanuit neutrale positie gaan we 90 graden naar links en rechts roteren (ook hier weer
rekening houden met latentietijd)
● Vorm van de bppv kan voorspellend zijn
o Geotroop is meestal canalolithiasis
o Ageotroop is meestal cupulolithiasis
● Aangedane zijde is verschillend
o Canalolithiasis geeft de meest symptomatische zijde als aangedane zijde
o Cupulolithiasis geeft de minst symptomatische zijde als aangedane zijde
, Repositie volgens Epley
● Cyclus van 4 posities die herhaald worden tot de symptomen verdwijnen
o Positie 1: ruglig met 45 graden rotatie naar L of R
o Positie 2: zelfde maar met extensie CWK bij
o Positie 3: hoofd komt weer neutrall qua extensie maar blijft geroteerd, P gaat in op
zij liggen op de kant naar waar zijn aangezicht gedraaid is
o Positie 4: P komt recht zitten op de kant
● Hoofd moet altijd laag blijven tijdens de bewegingen
● Heeft een vrij hoge succesrate
● Kan soms wel residuele duizeligheid als gevolg hebben
● Veel recidieven
● Postprocedurele instructie
o Op rug slapen met hoofd in flexie
o Niet omhoog of omlaag kijken voor 48 uur
● Complicaties
o Cervicale problemen
o Braken voor of na de behandeling
Semont manoeuvre
● Uitvoering (voor iemand met een aandoening links)
o De patiënt zit op een tafel voor de onderzoeker met het hoofd 45° naar rechts
gedraaid
o De patiënt wordt op de linkerschouder gebracht, met de achterkant van het hoofd
op de tafel diagnostische positie
o Na 1 minuut wordt de patiënt abrupt 180° naar de andere kant (rechts) verplaatst,
waarbij het hoofd in dezelfde positie blijft. In deze "bevrijdende positie", zou na een
variabele latentie, soms meer dan 30 seconden, een nieuwe episode van duizeligheid
en prikkelende nystagmus moeten plaatsvinden. Na 1 minuut wordt de patiënt
langzaam teruggebracht naar de zitpositie met het hoofd licht naar voren gebogen
Gans manoeuvre
● Uitvoering
o Start: zit op de rand van de behandelingstafel
o A: zijlig aangedane zijde met het hoofd 45° geroteerd (‘nose up’) naar de niet
aangedane zijde (= positieve ‘side lying’ test)
o B: 180° rol naar niet aangedane zijde waarbij hoofdrotatie ten opzichte van de romp
behouden blijft (achterhoofd blijft op de tafel tijdens de rolbeweging (behoud van de
inclinatie achterwaarts) eindigend in de ‘nose down’ positie))
o C: hoofdschuddingen (vibratie) in eindpositie B
o D: opkomen tot zit op de rand van de tafel
Voorgaande zijn allemaal voor posterieur kanaal
Behandelingen posterieur kanaal
