Biologie & genetica:
hoofdstuk 6
Platyhelminthes
Bilateria – Lophotrochozoa
Bilateria: bilateraal, symmetriche, triploplastische organismen
Bestaan uit 3 groepen :
1. Deuterostomia, 3 tot 4 fyla
2. Lophotrochozoa = grootste: minstens 18 fyla
3. Edcysozoa : 8 fyla
Lophotrochozoa:
De naam is gebasseerd op een larvetype en
anderszijds op een voedingsstructuur die
verschillende vormen kan aannemen.
Hun naam verwijst naar 2 kenmerken die specifek bij
Lophotrochozoa voorkomen maar niet bij allemaal :
- Lopho: lofofoor: wielvormige structuur in
buurt mond, bezet met tentakelachtige structuren (voedselopname)
- Trochozoa: bepaald type larve: trochofore larve: heef een # cilien ; banden in voorste
gedeelte larve (vb. larve mollusk)
= een heel grote en heterogene groep
Gemeenschappelijk kenmerk niet in hoe ze eruit zien en hoe ze ontwikkelen, maar vooral op
basis van genetica ingedeeld
Acoelomata
1
,Deze hebben geen lichaamsholte waar normaal een lichaamsholte wordt verwacht, enkel
een interne ruimte, de spijsverteringsholte.
Het gebied tussen de huidspierzak en de spijsverteringsholte is gevuld met
parenchym/mesenchym.
De platworm is een acoelomaat organisme (de overgrote meerderheid heeft een protosome
ontwikkeling)
Fylum acoelomorpha
2 klassen binnen de acoelomorpha:
- Nemertodermatida
- Acoela
Vroeger werd dit gegroepeerd binnen de platwormen want ze zijn allebei acoelomate
organismen, ze hebben GEEN lichaamsholte en slechts 1 interne spijsverteringsholte.
Hun basale positie zorgt voor een felle discussie:
1e afsplitsing binnen Bilateria vroeg ontstane bilateria moet bouwplan acoelomorpha
helemaal aansluiten bij gemeenschappelijke voorouder van alle bilateria?
Hun morfologie ligt dicht bij de oerbilateria. In het mesenchiem zitten heel wat totypotente
cellen (=cellen die zich kunnen ontwikkelen tot versch cellen)
Eigenschappen:
- Speciale spijsvertering
- Meeste marien en vrijlevend
- Minder dan 5 mm
- 350 soorten
Fylum platyhelminthes
= de platwormen (platy = plat ; helminthes = wormen) soms dorsoventraal afgeplat
Eigenschappen:
- Ze zijn bilateraal symmetrisch, tripoblastisch
- Ze zijn acoelomaat dus hebben geen lichaamholte
- Hun lichaam is gevuld met mesenchym (weefsel van mesodormale oorsprong) : bevat
veel reservestoffen en totipotente cellen regeneratievermogen
- Ringspierlaag, longitudinale spierlaag en diagonale spierlagen = huidspierzak.
- Mariene, zoetwater en parasitaire soorten
- Veel uitgebreider: ook stamcelonderzoek, maar ook voor de mens relevante
pathogenen, parasitaire soorten.
2
, Er zijn verschillende soorten wormen:
Een aantal die we noemen:
1) De turbellaria = trilhaarwormen; deze hebben een gedetailleerde epidermis om zich
voort te bewegen
2) De trematoda = zuigwormen
3) De cestoda zijn de lintwormen soorten die kleiner zijn dan een cm maar ook
soorten die enkele meters lang kunnen worden.
(zie dia’s voor fotos te herkennen)
Anatomie van het spierstelsel:
Huidspier bij de vrijlevende platwormen; ook de trilhaarplatwormen genoemd. Ze kunnen
met de haren glijden en de spieren kunnen bruske bewegingen maken.
Van de dorsale naar ventrale zijde zijn er ook nog dorsoventrale spieren zodat de worm zich
kan plooien en zo zwemmen.
Veel van de bedekkingscellen hebben tegelijk ook een klierfunctie. De korrels duiden op
kliercellen, cellen die bepaalde secreties gaan produceren.
Vb; om goed te kunnen glijden
Een aantal van deze kliercellen gaan enzymen naar buiten brengen voor de vertering van het
voedsel rondom hun.
Eenlagig epiderm, zeker over ventrale deel
lichaam bedekt met ciliën(meerdere per cel) om
te kruipen (want kruipen over ventrale zijde) Éénlagige epidermis,
maar bewegen ook met spieren multiciliaire cellen
Beginnen onmiddellijk onder epidermis; eerst ringspierlaag
circulaire spierlaag, eronder bij vrijlevende: nog
diagonale spierlaag (bij meeste parasitaire niet), diagonale spieren
daaronder longitudinale spierlaag; ook nog longitudinale spieren
spieren van dorsale zijde naar ventrale zijde
(vooral bij soorten die echt kunnen zwemmen)
Anatomie: stelsels
Spijsverteringsstelsel:
Bij radiale organismen hebben we weefsels die ook organen kunnen worden. Nu komt er
meer complexiteit!
3
hoofdstuk 6
Platyhelminthes
Bilateria – Lophotrochozoa
Bilateria: bilateraal, symmetriche, triploplastische organismen
Bestaan uit 3 groepen :
1. Deuterostomia, 3 tot 4 fyla
2. Lophotrochozoa = grootste: minstens 18 fyla
3. Edcysozoa : 8 fyla
Lophotrochozoa:
De naam is gebasseerd op een larvetype en
anderszijds op een voedingsstructuur die
verschillende vormen kan aannemen.
Hun naam verwijst naar 2 kenmerken die specifek bij
Lophotrochozoa voorkomen maar niet bij allemaal :
- Lopho: lofofoor: wielvormige structuur in
buurt mond, bezet met tentakelachtige structuren (voedselopname)
- Trochozoa: bepaald type larve: trochofore larve: heef een # cilien ; banden in voorste
gedeelte larve (vb. larve mollusk)
= een heel grote en heterogene groep
Gemeenschappelijk kenmerk niet in hoe ze eruit zien en hoe ze ontwikkelen, maar vooral op
basis van genetica ingedeeld
Acoelomata
1
,Deze hebben geen lichaamsholte waar normaal een lichaamsholte wordt verwacht, enkel
een interne ruimte, de spijsverteringsholte.
Het gebied tussen de huidspierzak en de spijsverteringsholte is gevuld met
parenchym/mesenchym.
De platworm is een acoelomaat organisme (de overgrote meerderheid heeft een protosome
ontwikkeling)
Fylum acoelomorpha
2 klassen binnen de acoelomorpha:
- Nemertodermatida
- Acoela
Vroeger werd dit gegroepeerd binnen de platwormen want ze zijn allebei acoelomate
organismen, ze hebben GEEN lichaamsholte en slechts 1 interne spijsverteringsholte.
Hun basale positie zorgt voor een felle discussie:
1e afsplitsing binnen Bilateria vroeg ontstane bilateria moet bouwplan acoelomorpha
helemaal aansluiten bij gemeenschappelijke voorouder van alle bilateria?
Hun morfologie ligt dicht bij de oerbilateria. In het mesenchiem zitten heel wat totypotente
cellen (=cellen die zich kunnen ontwikkelen tot versch cellen)
Eigenschappen:
- Speciale spijsvertering
- Meeste marien en vrijlevend
- Minder dan 5 mm
- 350 soorten
Fylum platyhelminthes
= de platwormen (platy = plat ; helminthes = wormen) soms dorsoventraal afgeplat
Eigenschappen:
- Ze zijn bilateraal symmetrisch, tripoblastisch
- Ze zijn acoelomaat dus hebben geen lichaamholte
- Hun lichaam is gevuld met mesenchym (weefsel van mesodormale oorsprong) : bevat
veel reservestoffen en totipotente cellen regeneratievermogen
- Ringspierlaag, longitudinale spierlaag en diagonale spierlagen = huidspierzak.
- Mariene, zoetwater en parasitaire soorten
- Veel uitgebreider: ook stamcelonderzoek, maar ook voor de mens relevante
pathogenen, parasitaire soorten.
2
, Er zijn verschillende soorten wormen:
Een aantal die we noemen:
1) De turbellaria = trilhaarwormen; deze hebben een gedetailleerde epidermis om zich
voort te bewegen
2) De trematoda = zuigwormen
3) De cestoda zijn de lintwormen soorten die kleiner zijn dan een cm maar ook
soorten die enkele meters lang kunnen worden.
(zie dia’s voor fotos te herkennen)
Anatomie van het spierstelsel:
Huidspier bij de vrijlevende platwormen; ook de trilhaarplatwormen genoemd. Ze kunnen
met de haren glijden en de spieren kunnen bruske bewegingen maken.
Van de dorsale naar ventrale zijde zijn er ook nog dorsoventrale spieren zodat de worm zich
kan plooien en zo zwemmen.
Veel van de bedekkingscellen hebben tegelijk ook een klierfunctie. De korrels duiden op
kliercellen, cellen die bepaalde secreties gaan produceren.
Vb; om goed te kunnen glijden
Een aantal van deze kliercellen gaan enzymen naar buiten brengen voor de vertering van het
voedsel rondom hun.
Eenlagig epiderm, zeker over ventrale deel
lichaam bedekt met ciliën(meerdere per cel) om
te kruipen (want kruipen over ventrale zijde) Éénlagige epidermis,
maar bewegen ook met spieren multiciliaire cellen
Beginnen onmiddellijk onder epidermis; eerst ringspierlaag
circulaire spierlaag, eronder bij vrijlevende: nog
diagonale spierlaag (bij meeste parasitaire niet), diagonale spieren
daaronder longitudinale spierlaag; ook nog longitudinale spieren
spieren van dorsale zijde naar ventrale zijde
(vooral bij soorten die echt kunnen zwemmen)
Anatomie: stelsels
Spijsverteringsstelsel:
Bij radiale organismen hebben we weefsels die ook organen kunnen worden. Nu komt er
meer complexiteit!
3
