Samenvatting boek 'inleiding tot de medische filosofie' - Ignaas Devisch

PROLOOG: OORLELLETJES EN ROZE BILLEN

Afkomst "de roze billen van renoir"

 iwan lermolieff: arts en kunstcriticus
 These: bestuderen van onopvallende details ipv voor de hand liggende kenmerken
 Walter prevenier: "men moet minder letten op de roze billen van de modellen van renoir
dan op hun oorlelletje"

Algemeen:

 nagaan wat de filosofie heeft betekend en wat het de dag van vandaag betekent
 Filosofie over mens en lichamelijkheid
 Invloed van filosofische traditiesm
 Filosofie zal problemen verder uitspitten, breder situeren
 Maatschappelijke en culturele context van filosofie over het medische bekijken



H1: HOE IS FILOSOFIE?

INLEIDING

Filosofie:

 letterlijk: wijsbegeerte
 Etymologisch: niet zomaar te verklaren. Kritische reflex op een filosofische vraag. Het
zichtbaar proberen maken van wat daarvoor onzichtbaar bleef

Citaat Heidegger:

 Filosofie is de beantwoording die aan de toe-spraak van de totaliteit van wat is en zo de
wereld mogelijk maakt van hetgeen (persoon, steen, boom) wat zich in die totaliteit
afspeelt voldoet

Conclusie:

 We moeten eerst de vraag 'hoe is filosofie?' beantwoorden voor we de vraag 'wat is
filosofie?' Kunnen beantwoorden


1.1 TOOGFILOSOFIE EN ANDERE MISVERSTANDEN


1ste misverstand:

 filosoferen, dat is speculatief nadenken over het leven
 Vragen zoals "waarom leven wij?", "heeft het leven zin?"
 Verbetering: Filosofen weten niet welke zin toegeschreven is aan de wereld of het leven
en waarvoor die staat

2de misverstand:

,  de filosofie wordt gereduceerd tot een levenswijze, een manier van keven die ons dichter
bij de betekenis van het leven brengt
 Verbetering: filosofie kan niet gereduceerd worden tot een discipline die zich enkel
bezighoudt met vragen naar de betekenis van het leven en daar pasklare antwoorden op
geeft

3de misverstand:

 Filosofie is synoniem voor 'zweven'
 Filosofie isoleert zich van de werkelijkheid en is wereldvreemd
 Verbetering: alles wat we bestuderen is van deze wereld, dus niets is wereldvreemd

4de misverstand:

 verhouding tss filosofie en wetenschap
 Filosofie is dienstmaagd vd wetenschap (wordt gezien als tijdelijk antwoord tot de
wetenschap met een antwoord komt)
 Verbetering: ze benaderen hetzelfde op een andere manier
 Wetenschap: 'wat weten we hierover?'
 Filosofie: 'hoe komen we tot die kennis?'

Objectief/niet-objectief:

 filosofie houdt zich bezig met niet-objectieve vragen op medisch terrein
 Vb. Het belang aan mijn lichamelijkheid, de ervaring van pijn
 Een filosoof is geen medicus en omgekeerd



Onderscheid tss subjectief en subjectivistisch:

Subjectief Subjectivistisch
wetenschappelijk inzicht dat vanuit menselijk louter persoonlijke mening
perspectief tot stand is gekomen

strikte filosofie Caféfilosofie




1.2 COMPONENTEN VAN FILOSOFEREN


Filosoferen:

 verwondering is een noodzakelijke maar geen voldoende voorwaarde
 Het betekent niet dat je een onschuldige, oorspronkelijke blik gaat behouden, maar juist
een extra bril opzetten
 Filosofie geeft niet langer een alomvattend wereldbeeld dat alle fenomenen in de
werkelijkheid verklaart vanuit een oeroorzaak of scheppende instantie
 Knelpunt tegenwoordig: leven zonder alomvattende zin of doelstelling
 Filosofie is de wijze waarop wort omgegaan met die verwondering

1.2.1 APORETISCH

,Iedereen filosofeert:

 Op ontologisch vlak, het meest fundamentele niveau, het zijnsniveau
 Verklaren hoe de dingen zijn
 Weten hoe de wereld in elkaar zit en daar een verklaring voor hebben zorgt voor
geruststelling/basisvertrouwen
 Vb. 'Alles heeft zin'

Kern ve filosofisch gebeuren of evenement:

1. Analyseren en blootleggen ve bepaald probleem
2. Logica ervan meevolgen
3. Vraagstuk in 'verlegenheid' brengen

 fundamenteel nadenken over een probleem tot we niet meer verder raken, vervolgens
in andere richtingen zoeken
 op zoek naar problemen en niet altijd naar oplossingen
 Een probleem is soms zo fundamenteel of aporetisch van aard, dat men nooit tot
een oplossing komt




1.2.2 FUNDAMENTEEL NADENKEN


Kenmerken filosofie:

 geen kwestie van relativeren
 Hardnekkige, bijna hyperbolische logica
 Door die hardnekkigheid kan men een probleem doorgronden, interpreteren, of de
bestaande analyse ervan aanscherpen
 Aangenomen standpunten en gebruikte argumenten staan open voor ontkrachting
 Vaak om problemen met meerdere invalshoeken, vb. Technologie, sociaal

Moeilijke leesbaarheid traktaten:

 Niet altijd even helder geschreven
 Tijd waarin ze geschreven zijn
 Niveau van abstractie speelt een rol
 Oorzaak: Filosofie wordt niet zomaar uitgesproken, zonder enige terughoudenheid
 Transparantie moet het streefdoel zijn, maar niet ten koste van de nuance of
complexiteit

, 1.2.3 METHODISCHE TWIJFEL


Aristoteles:

 de mens is een redelijk wezen dat niet anders kan dan zich de vraag stellen naar de
plaats waar het leeft
 Filosofie is iets voor mensen die al een zekere standvastigheid als persoon hadden
ontwikkeld

Kern van filosofie:

 de rede
 De twijfel
 Filosofische moderniteit is met de twijfel geboren

René Descartes:

 je pense donc je suis
 Omdat hij twijfelde, was hij er zeker van dat hij bestond



SOCRATES' LEIDMOTIEF EN DE LIST VAN DE REDE




Socrates:

 hoe meer je een probleem bestudeert, hoe meer je de complexiteit ervan ontdekt, de
bestaande kennis in twijfel trekt en de noodzaak van verdere nuance en kritisch
onderzoek inziet

Misbruik van filosofisch leidmotief:

 wie zich bescheiden opstelt, staat er het beste voor
 'Valse bescheidenheid'
 Waarheid is relatief
 Als alle waarheden opinies zijn, dan kan niets een aanleiding zijn om een opinie te
wijzigen of ter discussie te stellen
 Leidt tot meest absolute waarheidsdenken

Belang van ervaring t.n.v. Het concept of de intellectuele analyse

 uitsluitingsmechanisme van de persoonlijke ervaring werkt sterk door op niveau vd
analytische verklaring
 Vb. Niet-joden weten niet waarover ze spreken als het over de holocaust gaat, omdat ze
het niet hebben meegemaakt

Persoonlijke gevoel - waarheidsvertoog

 waarheidsvertoog nog steeds aanwezig
 Protest tegen intellectualiteit en streven naar waarheid mist zijn doel