Internationale relaties 1815-1945 2023
Les 1: 15/02/2023
Intro
● 1912/1913 net voor WO1
● Laatste familiefoto van koninklijke familie
Cursusmateriaal
● Handboek bij acco
● Reader met aanvullende literatuur
● Handouts met slides lessen
● Kaarten en andere data
Voorlopig programma
● Vanuit zeer chaotische Franse revolutie naar Napoleon
○ Premier Consul (1802)
○ Empereur des Français (1804)
● Waterloo 1815
○ Napoleon verslagen
● Congres of Vienna (1814-1815)
○ Geen vergaderzaal
○ Spionnen aanwezig
○ orde die daardoor gecreëerd wordt
● Krimoorlog (1854-1856)
○ Benelux als bufferstaat
○ Belgische revolutie van 1830 wel gelukt, niet gelukt bij Krimoorlog
● Opiumoorlogen China (1839-1842) (1856-1860)
○ De 2 eeuwen van vernedering
1
,Internationale relaties 1815-1945 2023
● Amerikaanse Burgeroolog (1861-1865)
○ Discussie over slavenhandel en belastingen
● Ottomaanse rijk
○ Desintegratie van het rijk
● Duitse eenmaking (1871)
○ Zonder Napoleon haddit nooit op die manier plaatsgevonden
○ Douane unie
● Italiaanse eenwording (1861)
○ Zonder Napoleon had dit nooit op die manier plaatsgevonden
● Conferentie van Berlijn (15/11/1884-26/02/1885)
○ The Scramble fro Africa, kolonisatie
○ Leopold 2
● Eenheid van Duitsland (1871)
● De Oostelijke kwestie (1878-1914)
○ Vastgoed verloren door Ottomaanse regime
○ Britten interesse in Egypte door Suezkanaal
● Duitse marinebouw komt “op stoom”
○ 1904: Het keizerrijk van Wilhem II lanceert het slagschip SMS Deutschland
○ Product van industriële revolutie
○ Op foto met Russische tsaar
● Balkan in 1911 vergeleken met 1914
○ Inkrimping Ottomaanse rijk
○ Creeën van Griekse natie
○ Sarajevo: kroonprins wordt vermoord
● Het verdrag van Versailles (1918-1919)
○ België had eisenlijstje
● De Grote depressie
2
,Internationale relaties 1815-1945 2023
○ Wall street crash 1929
● De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
○ Centrum oorlog: Berlijn en Japan
● Charter of the United Nations
○ 26 juni 1945
Examen
● Schriftelijk examen
● Data niet tot op de dag
● Gesloten en open vragen:
○ Concepten of gebeurtenissen
○ Inizchtsvragen
■ VB: Wat is nu de Britse positie bij het congres van Wenen?
Enkele basisbegrippen in Internationale relaties
(Vetgedukt = definities van de pwp)
● Anarchie:
○ Geen instituut die de verschillende landen stuurt
○ Geen overkoepelende autoriteit
○ Betekent niet chaos, maar de afwezigheid van een overkoepelende
politieke autoriteit in de wereld.
● Macht/power:
○ Mogelijkheid om de wil op te leggen
○ Mogelijkheid om de andere actoren iets te laten doen wat ze anders niet
zouden gedaan hebben
○ Kan politiek, militair, moreel, .. zijn
○ Het vermogen om andere actoren te beïnvloeden. Het hebben van
"materiële middelen" vertaalt zich in "invloed" (zie: vermogens). Macht
kan politiek, militair, economisch, maar ook moreel zijn
● Machtsevenwicht/Balance of power
○ Congres van Wenen is een poging om alle verschillende machtsblokken tot
een balans te doen komen
○ Een evenwicht tussen staten; historisch realisten beschouwen het als
een product van diplomatie, terwijl structureel realisten het systeem
beschouwen als neigend naar een natuurlijk evenwicht.
● Veiligheidsdilemma:
3
, Internationale relaties 1815-1945 2023
○ Oekraïne oorlog WAS een veiligheidsdilemma (tussen 2014-2022), bv:
preventieve oorlog
● Interdependentie:
○ Een toestand waarin staten (of volkeren) de gevolgen ondervinden van
besluiten die door anderen worden genomen. Deze afhankelijkheid kan
symmetrisch zijn (beide groepen actoren ondervinden dezelfde
gevolgen), of asymmetrisch (de gevolgen verschillen per actor)
● Globalisering:
○ In de 19de eeuw vond ook globalisering plaats, maar andere vorm van
globalisering → global community
○ Politieke, economische, culturele, .. dimensie
● Capaciteiten:
○ Bevolking en grootte van het grondgebied, hulpbronnen, economische
kracht, militair vermogen, en competentie (Waltz 1979: 131)
● Internationaal systeem:
○ Een geheel van onderling samenhangende delen die met elkaar
verbonden zijn om een geheel te vormen. Systemen hebben bepalende
beginselen zoals hiërarchie (in de binnenlandse politiek) en anarchie (in
de internationale politiek).
● Nationaal belang:
○ Wordt door realisten en staatsleiders aangehaald om datgene aan te
duiden wat voor de staat het belangrijkst is - overleven staat bovenaan
de lijst.
● Staat:
○ Een territoriale entiteit bestaande uit een stabiele bevolking en
regering, die het monopolie heeft op het legitieme gebruik van geweld
(intern en extern), en waarvan de soevereiniteit wordt erkend door
andere staten
Internationale betrekkingen vóór 1815
Middeleeuwen: de staat bestond nog niet: Hanze: netwerk van handelssteden
● De staat bestond nog niet
● Hanze: netwerken van handelsteden
● 11de, 12de, 13de eeuw
● Antwerpen 1576:
4
Les 1: 15/02/2023
Intro
● 1912/1913 net voor WO1
● Laatste familiefoto van koninklijke familie
Cursusmateriaal
● Handboek bij acco
● Reader met aanvullende literatuur
● Handouts met slides lessen
● Kaarten en andere data
Voorlopig programma
● Vanuit zeer chaotische Franse revolutie naar Napoleon
○ Premier Consul (1802)
○ Empereur des Français (1804)
● Waterloo 1815
○ Napoleon verslagen
● Congres of Vienna (1814-1815)
○ Geen vergaderzaal
○ Spionnen aanwezig
○ orde die daardoor gecreëerd wordt
● Krimoorlog (1854-1856)
○ Benelux als bufferstaat
○ Belgische revolutie van 1830 wel gelukt, niet gelukt bij Krimoorlog
● Opiumoorlogen China (1839-1842) (1856-1860)
○ De 2 eeuwen van vernedering
1
,Internationale relaties 1815-1945 2023
● Amerikaanse Burgeroolog (1861-1865)
○ Discussie over slavenhandel en belastingen
● Ottomaanse rijk
○ Desintegratie van het rijk
● Duitse eenmaking (1871)
○ Zonder Napoleon haddit nooit op die manier plaatsgevonden
○ Douane unie
● Italiaanse eenwording (1861)
○ Zonder Napoleon had dit nooit op die manier plaatsgevonden
● Conferentie van Berlijn (15/11/1884-26/02/1885)
○ The Scramble fro Africa, kolonisatie
○ Leopold 2
● Eenheid van Duitsland (1871)
● De Oostelijke kwestie (1878-1914)
○ Vastgoed verloren door Ottomaanse regime
○ Britten interesse in Egypte door Suezkanaal
● Duitse marinebouw komt “op stoom”
○ 1904: Het keizerrijk van Wilhem II lanceert het slagschip SMS Deutschland
○ Product van industriële revolutie
○ Op foto met Russische tsaar
● Balkan in 1911 vergeleken met 1914
○ Inkrimping Ottomaanse rijk
○ Creeën van Griekse natie
○ Sarajevo: kroonprins wordt vermoord
● Het verdrag van Versailles (1918-1919)
○ België had eisenlijstje
● De Grote depressie
2
,Internationale relaties 1815-1945 2023
○ Wall street crash 1929
● De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
○ Centrum oorlog: Berlijn en Japan
● Charter of the United Nations
○ 26 juni 1945
Examen
● Schriftelijk examen
● Data niet tot op de dag
● Gesloten en open vragen:
○ Concepten of gebeurtenissen
○ Inizchtsvragen
■ VB: Wat is nu de Britse positie bij het congres van Wenen?
Enkele basisbegrippen in Internationale relaties
(Vetgedukt = definities van de pwp)
● Anarchie:
○ Geen instituut die de verschillende landen stuurt
○ Geen overkoepelende autoriteit
○ Betekent niet chaos, maar de afwezigheid van een overkoepelende
politieke autoriteit in de wereld.
● Macht/power:
○ Mogelijkheid om de wil op te leggen
○ Mogelijkheid om de andere actoren iets te laten doen wat ze anders niet
zouden gedaan hebben
○ Kan politiek, militair, moreel, .. zijn
○ Het vermogen om andere actoren te beïnvloeden. Het hebben van
"materiële middelen" vertaalt zich in "invloed" (zie: vermogens). Macht
kan politiek, militair, economisch, maar ook moreel zijn
● Machtsevenwicht/Balance of power
○ Congres van Wenen is een poging om alle verschillende machtsblokken tot
een balans te doen komen
○ Een evenwicht tussen staten; historisch realisten beschouwen het als
een product van diplomatie, terwijl structureel realisten het systeem
beschouwen als neigend naar een natuurlijk evenwicht.
● Veiligheidsdilemma:
3
, Internationale relaties 1815-1945 2023
○ Oekraïne oorlog WAS een veiligheidsdilemma (tussen 2014-2022), bv:
preventieve oorlog
● Interdependentie:
○ Een toestand waarin staten (of volkeren) de gevolgen ondervinden van
besluiten die door anderen worden genomen. Deze afhankelijkheid kan
symmetrisch zijn (beide groepen actoren ondervinden dezelfde
gevolgen), of asymmetrisch (de gevolgen verschillen per actor)
● Globalisering:
○ In de 19de eeuw vond ook globalisering plaats, maar andere vorm van
globalisering → global community
○ Politieke, economische, culturele, .. dimensie
● Capaciteiten:
○ Bevolking en grootte van het grondgebied, hulpbronnen, economische
kracht, militair vermogen, en competentie (Waltz 1979: 131)
● Internationaal systeem:
○ Een geheel van onderling samenhangende delen die met elkaar
verbonden zijn om een geheel te vormen. Systemen hebben bepalende
beginselen zoals hiërarchie (in de binnenlandse politiek) en anarchie (in
de internationale politiek).
● Nationaal belang:
○ Wordt door realisten en staatsleiders aangehaald om datgene aan te
duiden wat voor de staat het belangrijkst is - overleven staat bovenaan
de lijst.
● Staat:
○ Een territoriale entiteit bestaande uit een stabiele bevolking en
regering, die het monopolie heeft op het legitieme gebruik van geweld
(intern en extern), en waarvan de soevereiniteit wordt erkend door
andere staten
Internationale betrekkingen vóór 1815
Middeleeuwen: de staat bestond nog niet: Hanze: netwerk van handelssteden
● De staat bestond nog niet
● Hanze: netwerken van handelsteden
● 11de, 12de, 13de eeuw
● Antwerpen 1576:
4
