Samenvatting ontwikkelingspsychologie

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
Inleiding: situeren in de ontwikkeling

1) Ontwikkelingsfase: 8 ontwikkelingsfasen
 Babytijd: 0-1,5 jaar
 Peutertijd: 1,5-3 jaar
 Kleutertijd: 3-6 jaar
 Lagere scholleeftijd: 6-12 jaar
 Adolescentie: 12-20 jaar
 Jongvolwassenheid: 20-30 jaar
 Middenvolwassenheid: 30-40/50 jaar
 Hogere leeftijd: > 50 jaar

2) Ontwikkelingslijn/-domein
 Ontwikkeling van het vroege ik
- Vroege zelfontwikkeling
- Sociaal-affectieve (zelf)ontwikkeling (Theorie van Emde)
- Separatie/individuatieproces (Theorie van Mahler)
 Psychoseksuele ontwikkeling:
- Orale stadium
- Anale stadium
- Oedipale stadium
- Latentie
 Gehechtheidsontwikkeling
- Kinderen
- Volwassenen
- Koppel- of paargehechtheid



De ijsberg metafoor

Emoties, motieven, verlangens, innerlijke conflicten, ontwikkelingstaken,…

Beïnvloeden/sturen het gedrag

Per ontwikkelingsfase een ijsbeer op te stellen!

,
,0: BASISPRINCIPES EN PRAKTIJKGERICHTHEID
VAN ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
1. De studie van verandering, continuïteit, transformatie en identiteit
 Ontwikkelen= veranderen, groeien, transformeren
 Vanuit ontwikkelingstaken, –fasen en -interferenties
 Roept angst op  vastklampen, weerstand
- Cfr. Groeisprong jonge kind
 Constantie/continuïteit = belangrijk:
- Kern = identiteit
- Aanpassing mogelijk, angst niet te hoog
 Groei bevorderende invloeden: sociale steun, spontaan herstel, veerkracht,
karakter, therapie, culturele draagvlakken,…



Ontwikkelinkspsychologie = de studie van continuïteit en verandering die zich
voordoen doorheen de levensloop:

 Veerkracht = het vermogen om, door sterke adaptieve mogelijkheden, in
moeilijke omstandigheden weerstand te kunnen bieden
 Kwetsbaarheid = aanlegfactoren (temperament), persoonlijkheidsfactoren
(geringe frustratietolerantie, geringe stresstolerantie) relationele factoren
(onbeschikbaarheid van zorgfiguren, vroege verwaarlozing, …)

Twee manieren om aan ontwikkelingspsychologie te doen:

 Cognitieve ontwikkelingspsychologie
- Vanuit functies
- Vb. Motoriek, denken, geweten
- Goede kennis lagere schoolleeftijd
 Psychoanalytische ontwikkelingspsychologie
- Vanuit vragen
- Vb. wat betekent kindertijd voor de volwassenen die we worden
- Vb. invloed van vroegere relaties op latere (partner)relaties…
- Goede kennis eerste levensjaren



2. Ontwikkeling wordt beïnvloed door biologische, psychologische en sociale
factoren
 Ontwikkeling is het resultaat van de interactie tussen psychologische (P),
sociale (S) en biologische (B) factoren
 Verandering één deel = verandering hele systeem
 Specialisme én holistische kijk nodig

, 3. Ontwikkelingsgerichte preventie en interventie
 Kennis over normale én pathologische ontwikkeling
- Cfr. Wat is normaal? Welk gedrag kunnen we verwachten? Welke
omstandigheden kunnen tot probleem-ontwikkeling leiden?
 Waar we vanuit ontwikkelingspsychologisch onderzoek weten dat kinderen
problemen kunnen krijgen: preventie en interventie
- Cfr. Hoe kunnen we dit voorkomen?
- Vb. eerste stappenproject: preventief werken aan veerkracht in
allochtone gezinnen met jonge kinderen tussen 0 en 3 jaar
 Ouders helpen kaderen van gedrag binnen ontwikkelinksfase en-taken
(ijsberg)
4. Ontwikkeling is ingebed in een relationele context
 Ontwikkeling niet enkel het resultaat van maturatie
 Sociaal-emotioneel: de ouder-kindrelatie beïnvloedt de ontwikkeling
- Relationele conflicten over bepaalde ontwikkelingsstappen
- Innerlijke conflicten over bepaalde ontwikkelingsstappen




*psychoanalyse: kennis over vroegste levensfase (ontwikkeling)

*reactie tegen determinisme: kennis over lagere schoolleeftijd (cognitieve
ontwikkelingspsychologie)

*kennis over sociaal-emotionele ontwikkeling (0-6j): kwaliteiten van ouder-kind
relatie die bevorderlijk zijn voor de ontwikkeling (recenter)