Samenvatting Stromingen in de psychologie Social Work

Psychoanalyse (Pessimistisch)
- Sigmund Freud
- Het ‘onbewuste’ (primaire proces; lustprincipe)
 Eros levensdrift/ seks
mee geboren
 Thanatos doodsdrift/ agressief
Euthanasie
- (voor) bewuste (secundaire proces; realiteitsprincipe)

Conflictmodel

SUPEREGO Regels/ fatsoen, geweten. ‘ego ideaal’ beeld hoe je wilt zijn



EGO Bewust, gezond verstand




ID Geboorte (alleen 2 driften) onbewust


Afweermechanismen
 Reactieformatie; omkering in het tegendeel. Gedrag tonen dat er lijnrecht tegenover staat
 Isoleren van gevoel; bij bijv. trauma’s
 Ongedaan maken; angststoornis, ongedaan maken met rituelen
 Somatiseren; uitdrukking krijgen in lichamelijke klachten
 Vermijding; gedachten of situaties die je confronteren worden vermeden
 Altruïsme; ondergeschikt maken van eigen belangen aan die van anderen
 Humor; jezelf op de hak kunnen nemen is belangrijk aspect van geestelijke gezondheid
 Ontkenning; niet openstaan voor traumatische ervaringen of informatie
 Splitsen; tegengestelde gevoelens worden gescheiden (goed en slecht)

(hulpmiddelen van het Ego om bedreigende zaken buiten het ‘bewuste’ te houden.)
- Superego afschermen van gedrag
 Sublimatie; bij agressie bijv. op karate
 Rationalisatie; jezelf in de maling nemen, een soort ‘smoes’
 Projectie; gevoelens ontkennen en toeschrijven aan iemand anders

- Bieden van alternatieven voor driften uit het ID
 Verplaatsing; woede wegstoppen en op een ander moment komt het tot uiting (extreem)
 Verdringing; wegstoppen in het onbewuste


Verdringing
- Traumatische ervaring
- Psychoanalyse als theorie:
 zoektocht naar de oorspronkelijke traumatische ervaring
Via:
- symptomen (psych./ lichamelijk)
- vrije associatie
- freudiaanse versprekingen
- droomduiding (droom zegt wat over je ID, want EGO balanst niet)
- weerstand

,Naar:
- Bewustwording

Psycho-seksuele ontwikkeling van de persoonlijkheid
- Fasen; erogene zone
- Fixatie: een kind blijft steken in een fase
- Regressie: een kind kan door allerlei oorzaken terugvallen in een eerdere fase


- Orale fase (0-1 jaar)
 De mond centrum van lustbevrediging
 Levensopdracht: vertrouwen (mama komt terug) of wantrouwen

- Anale fase (2-4 jaar)
 Ontstaan eigen wil
 Levensopdracht: vasthouden of loslaten

- Fallische fase (4-6 jaar)
 Geslachtsdeel de erogene zone
- Oedipale fase
 Jongens: oedipuscomplex
 Vader= rivaal, moeder= liefdessubject
 Meisjes: electracomplex

- Latentieperiode (6-12 jaar)
 Sublimatie van seksuele drift; onaanvaardbare wensen worden omgezet in
sociaal aanvaardbaar gedrag

- Genitale fase (12+)
 seksuele oriëntatie gericht op iemand van het andere geslacht

- Overdracht; iets van de cliënt van vroeger naar de hulpverlening van nu (verplaatsing
vroeger en nu). Je projecteert onbewust je eigen gevoelens en verwachtingen op een
ander. Het kan zomaar gebeuren dat je je ergens voor schaamt en vervolgens denk je te
weten dat de ander je verwijtend aankijkt.
- Tegenoverdracht; iets van de hulpverlening naar de cliënt. Wanneer de reactie van de
hulpverlener te maken heeft met oude, onverwerkte gevoelens van die hulpverlener heet
dat tegenoverdracht.


De hechtingstheorie van Bowlby (mechanistisch denken)
- Verschil tussen hechtingstheorie en klassieke psychoanalyse
 Binnen klassieke theorie wordt er ‘terug geredeneerd’, hechtingstheorie probeert
juist voorspellingen te doen over volwassen gedrag.
 Hechtingstheorie benadrukt wat er werkelijk in de kinderjaren plaatsvindt.
 Bowlby baseert zich op directe observaties van kinderen en niet op verhalen van
volwassenen.
 Bowlby maakt gebruik van kennis uit andere wetenschappen of benaderingen.
- Uitgangspunten hechtingstheorie:
 Aangeboren drift: hechting
 3 fasen wanneer kinderen geen vaste omgeving hebben; protest, terugtrekking en
onthechting


De objectrelatietheorie (personalistisch) (object als persoon bedoeld)

, - Verschil tussen objectrelatietherapie en klassieke psychoanalyse
 Er wordt minder nadruk gelegd op de fantasie
 Er wordt afstand genomen van het biologische driftmodel (niet aangeboren,
komen pas later)
 Er wordt anders aangekeken tegen de psychosociale ontwikkeling van kinderen
- Uitgangspunten objectrelatietheorie:
 ‘Transitionele objecten’ (zoals knuffels) fungeren tijdelijk als vervanging van
moeder, als externe personen volledig verinnerlijkt zijn, dan zal de functie
afnemen.

- Drie consequenties van de objectrelatietheorie:
 Objectrelatietheorie laat zien dat angst al eerder in de ontwikkeling van een kind
kan optreden. Separatieangststoornissen erg bekend (al wat oudere kinderen).
 Onbewust conflict is volgens objectrelatietheorie een strijd tussen twee
tegengestelde beelden van objectrelaties.
 Verinnerlijkt beeld van een object hoeft niet per se waarheidsgetrouw te zijn;
beleving van een kind.


- Het primaire proces  direct/ impulsief reageren
- Het secundaire proces  eerst denken dan doen




Behaviorisme (Neutraal)
- Algemene typering
 Reactie op bewustzijnspsychologie: