Summary Gr 8 EBW_Kwartaal 2_Eksamen

Afbakening Graad 8 Besigheids

 Afdeling A:
15 Punte (Alle Hoofstukke)
 Afdeling B:
20 Punte (Nasional Begroting, Lewenstandaarde, Markte)
 Afdeling C:
15 Punte (Produksiefaktore)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------
Regering - BL. 7-18
(Kort vrae)

1. Wat is n Regering of Owerheid
 Groep mense wat die burgers v.d land regeer
 Regering stel wette en beleide op om die order in die land te handhaaf
 SA is Demokraties - Dus verkies die landsburgers, wat stemreg het, die
mense wat beheer oor die land uitoefen
 Taak van die Regering - Om te sorg dat daar genoeg geld vir die
verskaffing van dienste en infrastruktuur is
 Hierdie inkomste verkry die staat deur belastings te hef

2. Vlakke van die Regering of Owerheid
 Nasionale regering
 Provinsiale regering
 Plaaslike regering

2.1NASIONALE REGERING (1STE VLAK VAN REGERING)
Bestaan uit 3 afdelings
 Kabinet (Uitvoerende gesag)
- Bestaan uit President, wat die hoof van die kabinet is, Adjunk-President
en Ministers
- Hierdie amptenare is verantwoordelik vir die land se daaglikse bestuur
- President stel n minister aan wat verantwoordelik is vir elke department

 Parlement (Wetgewende gesag)
 Bestaan uit 2 rade, Nadionale vergadering (NV) en Nasionale Raad van
Provinsies(NRVP)
- NV verteenwoordig die verskillende politieke partye en is
verantwoordelik vir die opstel van wette
- NRVP wat serseker dat al nege provinsies by die wetgewende proses
betrokke is

 Die Regbank
 Bestaan uit verskillende howe in die land
 Voorbeelde van howe:
- Konstitusionele hof/Grondwetlike hof
- Appelhof

, - Hooggeregshof
- Landdroshof
 Die regterlike tak verseker dat landsburgers die wet nakom

2.2PROVINSIOALE REGERING (2DE VLAK VAN REGERING)
 Is in beheer van 9 provinsies
 Premier is aan hoof van sake in elke provinsies
 Provinsiale regerings maak hul eie wette en beleid om bu die spesifieke
behoeftes van elke provinsies te pas
 Hierdie weete moet steeds binne die raamwerk van die Suid-Afrikaanse
Grondwet wees.
 Provinsiale regering word steeds gebind deur wette wat deur die
nasionale regering gemaak is
 Die onderstaande diagram dui die departemente wat die provinsiale
regering hanteer

2.3PLAASLIKE REGERING (3DE VLAK VAN REGERING)
 Bestaan uit minisipaliteite
 N Munisipaliteit is n distrik, dorp pf stad met n plaaslike regering
 Doelwitte van munisipaliteit:
- Maak seker dat basiese dienste soos water en elektrisiteitsvoorsiening
en behuising aan landsburgers voorsien word.
- Help die plaaslike regering om veilige, gesonde omgewing te skep
waarin landburgers kan bly
- Om maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling te bevorder
- Om n demokratiese en rekenpligtige regering vir plaaslike
gemeenskappe te verskaf.

3. Rol van verskillende vlkke v regering in huishoudings se gebruik van hulpbronne en
dienste
3.1NASIONALE REGERING
 President --> Kabinetminister --> Staatsdepartemente
 Departemente stel Staatsamptenare aan
 Hulle verseker dat dienste gelwer word wat in die behoeftes van
landburgers voorsien
 Staatsamptenare ontvang salaris van regering

 Dienste wat Nasionale Regering lewer
- Onderwys - bou skole en betaal onderwysers
- Staatshospitale en betaal salarisse aan personeel en dokters
- Verskaf sport- en ontspanningeriewe
- Verseker dat arbeidswetgewing bilik is teenoor werkers en werkgewers
- Bevorder Kuns en Kultuur
- Verseker dat vroue, kinders en gestremdes hulle volle potensiaal bereik
- Verseker veiligheid van burgers en besighede deur middel van die
polisie, korrektiewe dienste en weermag

,  Gebruik van hulpbronne:
- Menslike hulpbronne
- Regering werk saam privaatsektor om werkers op te lei en
werksgeleenthede te verhoog.
- Grondstowwe
- Natuurlike hulpbronne soos grond en minerale word deur wetgewing
beskerm. Wette verseker ook dat die omgewing bewaar word.
- Verskaf infrastruktuur vir paaie en vervoer. Dit verseker vinnige
verskuiwing van goedere.
- Betaal maatskaplike toelaes bv. ouderdomspensioen en bydraes vir
gestremdes uit belastings wat ontvang word.

3.2PROVINSIALE REGERING (TWEEDE VLAK VAN REGERING)
 Dienste wat Provinsiale Regering lewer
Die primier van elke provinsie stel lede van n uitvoerende raad (LUR'e) aan om
toe te sien dat die volgende dienste aan huishoudigns gelewer word
- Volgende dienste word gelewer:
- Water, sanitasie en elektrisiteit op n provinsiale skaal
- Gesondheid en opvoedkundige dienste soos provinsiale hospitale en
klinieke, onderwys en behuising bv. betaling van salarisse en
onderwysers en verpleegkundiges

 Gebruik van hulpbronne
- Maak seker dat die geld volgens die begroting wat van die nasionale
regering ontvang word, doeltreffend bestee word
- Verseker ook dat grond en natuurlike hulpbronne volhoubaar bestuur
word

3.3 PLAASLIKE REGERING (DERDE VLAK VAN REGERING)
 Die Provinsiale regering dra van hul verantwoordelikhede oor aan die
munisipaliteite
 Huishoudings betaal vir hierdie dienste wat dien as die inkomste van die
munisipaliteite, bv maandelikses water en ligte en erfbelasting betalings
 Speel n rol in die manier waarop goedere en dienste geproduseer en verbruik
word
 Dienste word aan die landsburgers deur munisipaliteite gelewer
- Elektrieseiteitsvoorsiening
- Water vir huishoudelike gebruik
- Stormwaterstelsels
- Riool en sanitasie
- Munisipale paaie
- Munisipale openbare vervoer
- Straathandel
- Slagpale en varsproduktemarkte
- Parke en ontspanningsgeriewe
- Vullisverwyder
- Brandweer