Samenvatting Leereenheid 7 - deel 1: Te kennen uit ppt & padlet

LEH 7 – Genetische modificatie van organismen deel 1

TE KENNEN UIT PPT & PADLET ✔️= 100% zeker (bv. antwoord uit padlet, …)
Door filmpjes, artikels, actua, extra informatie, …  inzicht verwerven, een loutere opsomming geven wordt niet gevraagd, inzicht noodzakelijk om
later toepassingen te kunnen begrijpen!


LEERDOELEN:
 Potentieel van het universeel karakter van de genetische code kunnen uitleggen
 De opbouw van een gen construct kunnen uitleggen
 De verschillende manieren om een gen construct over te brengen kunnen uitleggen
 Het verschil kennen tussen rode, groene, witte en blauwe biotechnologie
 Toepassingen van genetische manipulatie in bacteriën
 Toepassingen van genetische manipulatie in planten
 Toepassingen van genetische manipulatie in dieren
 CRISP-Cas



1. Leg uit: het universeel karakter van de genetische code
Gen (v bacterie/virus/muis/mens/...) geeft aanleiding tot gecodeerde eiwit onafhankelijk vh organisme
waarin die cel zich bevindt waarin het DNA tot expressie gebracht wordt.
 Genen (en dus eigenschappen die daar aan vasthangen) kunnen via genetische modificatie over soortgenzen
heen overgedragen worden.

2. Wat wil ‘gemodificeerd’ zeggen?
= gewijzigd t.o.v. een ouder origineel

3. Wat is genetische manipulatie?
= modificatie/wijziging in genetisch materiaal v dier/plant/MO én wijziging is erfelijk!
↪️Niet van nature, door voortplanting, recombinatie of kruising


4. Wat kan bv. een doel zijn van genetische manipulatie?
Bv. MO gewenste producten laten maken

5. Op welk niveau lukt genetische manipulatie het makkelijkste?
 Makkelijkst: niveau v MO
 Moeilijker: hogere organismen

6. Wat gebeurt er met eiwit na een wijziging op DNA?
Toegevoegd gen zal een kleine hoeveelheid extra eiwit gaan produceren. (verwaarloosbaar)

7. Op welk niveau zal men wijzigingen gaan detecteren?
Detectie op DNA-niveau (dus niet op eiwit-niveau  dat klein beetje extra eiwit is moeilijk op te sporen)

8. Wat is een transgeen organisme?
 Organisme waarbij vreemd gen werd toegevoegd of genen gericht werden uitgeschakeld
 GGO (genetisch gemodificeerd organisme) of GMO (genetically modified organism)


9. Wat is veredeling?
= selectie door kruising  is klassieke methode (doen we al eeuwenlang, maar neemt heel veel tijd in beslag)

, 10. Wat is een belangrijk verschil tussen klassieke veredeling en gentechnologie?
 Klassieke veredeling:
Vereist jarenlang proces v terugkruisingen om de ongewenste kenmerken (gekl. bollen) kwijt te
raken met behoud ve specifiek gewenst kenmerk (zwarte bol)
 Gentechnologie
Gewenste kenmerk kan (bv. met PCR) specifiek worden geïsoleerd uit een organisme en in een
ander organisme met de gewenste genetische achtergrond gebracht worden.




Het begint allemaal bij het maken ve gen construct. Hier gaan we knippen en plakken (cf LEH 6). Gebruik v endonuclease en ligase.


GEN CONSTRUCT

11. Wat is een gen construct?
= geheel v in te bouwen DNA  via genetische modificatie naar andere gastheer overgebracht
 Eigenlijke gen (wit stuk in onderstaand schema)
 Regulatorisch DNA = expressiesignalen (promotor en terminator)
 Merkergenen (roos stuk in onderstaand schema)




12. Wat is regulatorisch DNA?
= transcriptie- en translatiesignalen  zorgen dat gen tot expressie kan gebracht worden
= opgebouwd uit promotor & terminator

Voorwaarde: moeten goed functioneren in gastheercel