FORENSISCH SOCIAAL WERK
FSW: INHOUDEN
BREDE INHOUDEN
• Geschiedenis FSW
• Zin en onzin van detentie en rol FSW
• H&D gevangenis met focus op beleid en organisatie
• Beleid FSW en impact beleid op werkveld
MEER IN DE DIEPTE & VERKENNING WERKVELD
• H&D gevangenis
• Ketenaanpak IFG (gastcollege)
• Justitiehuis, PSD, JWW vanuit beleidsperspectief
• Werkveldbezoeken
• Jargon, afkortingen
Vaak raakvlakken en zelfs overlapping met andere OLOD's binnen deze module maar hier focus op en vanuit
perspectief beleid.
,INHOUDSTAFEL
1. Wat is FSW?
a. Definitie
b. FSW is in ontwikkeling en niet neutraal
c. Botsende doelen; spanningsveld tussen FSW en justitie/strafrecht
2. Geschiedenis FSW
a. Strafrecht in de middeleeuwen
b. Klassiek strafrecht
c. Sociaal verweer
Slingerbeweging binnen strafrecht
3. Ontwikkeling FSW IN de schaduw van justitie
a. Wet Lejeune
b. Pioniers FSW
c. Jaren 70
4. Ontwikkeling FSW UIT de schaduw van justitie
a. Jaren 80
b. Praktijkvernieuwingen jaren 80
c. Beleidswijziging ‘85
5. Recente beleidsontwikkelingen in FSW
a. Verhouding tussen diverse beleidsteksten H&D
b. Inhoud van en evoluties tussen doelstellingen diverse beleidsteksten H&D
6. Gevangenissen in Vlaanderen
a. Soorten gevangenissen
b. Profiel gedetineerden
7. Transitiehuis Gentbrugge (gastspreker 1)
8. Veilig huis/ Family Justice Centre (gastspreker 2)
a. Ketenaanpak intrafamiliaal geweld
b. Evoluties maatschappelijke visie IFG
c. Initiatieven Veilig Huis
9. Belangrijke spelers in het werkveld
a. Sociale dienst politie
b. JWW (lessen Inge)/ CAW Slachtofferhulp
c. Justitiehuizen
d. PSD (psychosociale dienst gevangenis; justitie)
e. Hulp en dienstverleners gevangenissen
10. Docu’s
,In gevangenis FSW
1. Veroordeelden 1. Daders
2. Beklaagden (voorlopige hechtenis – nog niet 2. slachtoffers
veroordeeld/bestraft maar worden wel in hechtenis
gestoken voor kans op vlucht, verwijderen van
bewijsmateriaal…)
3. Geïnterneerden 3. Naastbestaanden
In FSW wordt enkel gewerkt met daders die veroordeeld zijn en die vrijkomen onder voorwaarden! Nu
ook veel meer focus verder dan enkel de daders; ook slachtoffers, naastbestaanden.
, 1. WAT IS FORENSISCH SOCIAAL WERK?
= sociaal werk binnen forensisch veld
= ‘forensisch’ = gerechtelijk → strafrecht
M.a.w.: Domein waar sociaal werk & (straf)recht elkaar raken
1. Activiteiten en disciplines die linken hebben met strafrecht: politie, parket, strafuitvoering binnen en
buiten gevangenissen, re-integratie
2. Algemene hulp- en dienstverlening aan justitiabelen mensen die rechtstreeks of onrechtstreeks
geconfronteerd worden met een strafrechtelijke interventie (of hiermee in aanraking dreigen te
komen)
• Hetzij als dader (verdachte/ pleger van delict) 3 grote groepen binnen FSW
• Hetzij als slachtoffer
• Hetzij als naastbestaande van dader en/of slachtoffer Justitiabelen
Nabestaanden vs. naastbestaanden! Nabestaanden (als iemand dood is en je blijft over) vs.
naastbestaanden (iedereen die ervan dichtbij of veraf mee te maken heeft vb. familie,
slachtoffers, getuigen…)
3. Kan voorkomen onder verschillende vormen (gaat breder dan enkel binnen de gevangenis):
• Een methodisch aanbod (je vertrekt vanuit bepaalde methodiek vb. vanuit systeemdenken)
• Aanbod t.a.v. welbepaalde doelgroepen (gedetineerden, slachtoffers, geradicaliseerden,
geïnterneerden…)
• Een voorzieningenaanbod (<<sector>> vb. onderwijs aan gedetineerden)
Deze vormen lopen door elkaar of kunnen elkaar aanvullen of versterken.
Gevolg: een zich steeds ontwikkelend concept. Steeds in verandering.
3 Vragen – grote discussiepunten geldend doorheen het hele OLOD:
1. Hoe kunnen we het recht op maatschappelijke dienstverlening in confrontatie met strafrechtsbedeling
verzekeren?
• Vb. door kamertekorten in gevangenissen worden mensen allemaal samen op een kamer
gelegd -> is dit rechtvaardig?
2. Hoe kunnen we op een menswaardige manier omgaan met ervaringen van criminaliteit en
onveiligheid?
• Zowel voor daders, slachtoffers als naastbestaanden
• Hebben gedetineerden recht op onderwijs? Bezoek? Vervroegd vrijkomen? …
3. Wat is de rol van SW binnen forensische context? (Instrument of tegengas geven?)
• tegengas: kijken naar de kansen en sterktes van de persoon, opkomen voor de belangen van
de cliënt, instaan voor de rechten van mensen
• Instrument: ten dienste van justitie, geen kansen omdat veiligheid voorop staat,
maatschappelijke veiligheid bevorderen en de cliënt controleren en beperken (centraal:
veiligheid!)
• Maatschappelijk beleid: integreren, straffen, rechtvaardigheid, geen recidivisme
Als sociaal werker: hoe kijk je naar deze vragen en hoe ga je ermee om?
FSW: INHOUDEN
BREDE INHOUDEN
• Geschiedenis FSW
• Zin en onzin van detentie en rol FSW
• H&D gevangenis met focus op beleid en organisatie
• Beleid FSW en impact beleid op werkveld
MEER IN DE DIEPTE & VERKENNING WERKVELD
• H&D gevangenis
• Ketenaanpak IFG (gastcollege)
• Justitiehuis, PSD, JWW vanuit beleidsperspectief
• Werkveldbezoeken
• Jargon, afkortingen
Vaak raakvlakken en zelfs overlapping met andere OLOD's binnen deze module maar hier focus op en vanuit
perspectief beleid.
,INHOUDSTAFEL
1. Wat is FSW?
a. Definitie
b. FSW is in ontwikkeling en niet neutraal
c. Botsende doelen; spanningsveld tussen FSW en justitie/strafrecht
2. Geschiedenis FSW
a. Strafrecht in de middeleeuwen
b. Klassiek strafrecht
c. Sociaal verweer
Slingerbeweging binnen strafrecht
3. Ontwikkeling FSW IN de schaduw van justitie
a. Wet Lejeune
b. Pioniers FSW
c. Jaren 70
4. Ontwikkeling FSW UIT de schaduw van justitie
a. Jaren 80
b. Praktijkvernieuwingen jaren 80
c. Beleidswijziging ‘85
5. Recente beleidsontwikkelingen in FSW
a. Verhouding tussen diverse beleidsteksten H&D
b. Inhoud van en evoluties tussen doelstellingen diverse beleidsteksten H&D
6. Gevangenissen in Vlaanderen
a. Soorten gevangenissen
b. Profiel gedetineerden
7. Transitiehuis Gentbrugge (gastspreker 1)
8. Veilig huis/ Family Justice Centre (gastspreker 2)
a. Ketenaanpak intrafamiliaal geweld
b. Evoluties maatschappelijke visie IFG
c. Initiatieven Veilig Huis
9. Belangrijke spelers in het werkveld
a. Sociale dienst politie
b. JWW (lessen Inge)/ CAW Slachtofferhulp
c. Justitiehuizen
d. PSD (psychosociale dienst gevangenis; justitie)
e. Hulp en dienstverleners gevangenissen
10. Docu’s
,In gevangenis FSW
1. Veroordeelden 1. Daders
2. Beklaagden (voorlopige hechtenis – nog niet 2. slachtoffers
veroordeeld/bestraft maar worden wel in hechtenis
gestoken voor kans op vlucht, verwijderen van
bewijsmateriaal…)
3. Geïnterneerden 3. Naastbestaanden
In FSW wordt enkel gewerkt met daders die veroordeeld zijn en die vrijkomen onder voorwaarden! Nu
ook veel meer focus verder dan enkel de daders; ook slachtoffers, naastbestaanden.
, 1. WAT IS FORENSISCH SOCIAAL WERK?
= sociaal werk binnen forensisch veld
= ‘forensisch’ = gerechtelijk → strafrecht
M.a.w.: Domein waar sociaal werk & (straf)recht elkaar raken
1. Activiteiten en disciplines die linken hebben met strafrecht: politie, parket, strafuitvoering binnen en
buiten gevangenissen, re-integratie
2. Algemene hulp- en dienstverlening aan justitiabelen mensen die rechtstreeks of onrechtstreeks
geconfronteerd worden met een strafrechtelijke interventie (of hiermee in aanraking dreigen te
komen)
• Hetzij als dader (verdachte/ pleger van delict) 3 grote groepen binnen FSW
• Hetzij als slachtoffer
• Hetzij als naastbestaande van dader en/of slachtoffer Justitiabelen
Nabestaanden vs. naastbestaanden! Nabestaanden (als iemand dood is en je blijft over) vs.
naastbestaanden (iedereen die ervan dichtbij of veraf mee te maken heeft vb. familie,
slachtoffers, getuigen…)
3. Kan voorkomen onder verschillende vormen (gaat breder dan enkel binnen de gevangenis):
• Een methodisch aanbod (je vertrekt vanuit bepaalde methodiek vb. vanuit systeemdenken)
• Aanbod t.a.v. welbepaalde doelgroepen (gedetineerden, slachtoffers, geradicaliseerden,
geïnterneerden…)
• Een voorzieningenaanbod (<<sector>> vb. onderwijs aan gedetineerden)
Deze vormen lopen door elkaar of kunnen elkaar aanvullen of versterken.
Gevolg: een zich steeds ontwikkelend concept. Steeds in verandering.
3 Vragen – grote discussiepunten geldend doorheen het hele OLOD:
1. Hoe kunnen we het recht op maatschappelijke dienstverlening in confrontatie met strafrechtsbedeling
verzekeren?
• Vb. door kamertekorten in gevangenissen worden mensen allemaal samen op een kamer
gelegd -> is dit rechtvaardig?
2. Hoe kunnen we op een menswaardige manier omgaan met ervaringen van criminaliteit en
onveiligheid?
• Zowel voor daders, slachtoffers als naastbestaanden
• Hebben gedetineerden recht op onderwijs? Bezoek? Vervroegd vrijkomen? …
3. Wat is de rol van SW binnen forensische context? (Instrument of tegengas geven?)
• tegengas: kijken naar de kansen en sterktes van de persoon, opkomen voor de belangen van
de cliënt, instaan voor de rechten van mensen
• Instrument: ten dienste van justitie, geen kansen omdat veiligheid voorop staat,
maatschappelijke veiligheid bevorderen en de cliënt controleren en beperken (centraal:
veiligheid!)
• Maatschappelijk beleid: integreren, straffen, rechtvaardigheid, geen recidivisme
Als sociaal werker: hoe kijk je naar deze vragen en hoe ga je ermee om?
