1. Auditing Theory
Inhoud
1. Auditing Theory 1
1.1. College 1: Ethiek en integriteit in de beroepsuitoefening 2
1.1.1. Simunic 5
1.2. College 2: Relevantie van de controle (I) 9
1.2.1. Jensen en Meckling 9
1.2.2. DeAngelo 15
1.2.3. Wallage 17
1.3. College 3: Audit Risk Model & Risk Assessment (I) 19
1.3.1. Knechel 20
1.3.2. Peecher, Swarzen en Solomon 23
1.4. College 4: Fraude 27
1.4.1. Gendron en Spirda 29
1.4.2. Hogan en Razae 31
1.5. College 5: Evidential planning en kwaliteit controlebewijs 33
1.5.1. Blokdijk 33
1.5.2. Knechel en Kirsman 34
1.6. College 6: Rapportage en communicatie 38
1.6.1. Buuren 38
1.6.2. Francis 40
1.6.3. Peecher en Solomon 43
1.7. College 7: Besluitvorming en kwaliteitsbewaking 45
1.7.1. Nelson en Tan 45
1.7.2. Nelson 47
1.8. College 8: Capita selecta en response 51
, 1.1. College 1: Ethiek en integriteit in de beroepsuitoefening
Tijdens het eerste college wordt er aandacht besteed aan het vreedzaam en vruchtbaar samenwerken.
Vreedzaam samenleven = Hoe kunnen mensen hun handelen op elkaar afstemmen zodat iedereen de vrijheid
heeft om de eigen belangen (tezamen of apart), te realiseren, zonder elkaar de frustreren?
Vruchtbaar samenwerken = Hoe kunnen mensen samenwerken om hun doeleinden en plannen te realiseren?
De accountant zorgt ervoor dat de gebruikers van de jaarrekening kunnen vertrouwen op de uitkomst van
de jaarrekening. Het maatschappelijk verkeer moet kunnen vertrouwen op de werkzaamheden van de
accountant. Wanneer doet de accountant de goede dingen op de goede manier? Er zijn allerlei wetten en
regelgeving die de accountant handvatten geven bij zijn werkzaamheden. Echter dient de accountant ook
beslissingen te nemen die duidelijk zijn voorgeschreven. Het is belangrijk dat een accountant altijd zelf
moet blijven nadenken.
Deugdenethiek
Gaat over de rol van de accountant
Voorzichtigheid -> behoedzaam, zorgvuldig en weloverwogen, rekening houden met alle belangen
Rechtvaardigheid -> ervoor zorgen dat iedereen krijgt wat hem toekomt, gelijken gelijk behandelen
Moed -> standvastig zijn, ook als dit gevaarlijk is
Zelfbeheersing -> gedisciplineerd blijven, niet meer willen hebben dan je toekomt, jezelf in acht
nemen tegen excessen en onmatigheid
Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag, welke je moet uitsplitsen in de 4 deugden voorzichtigheid, rechtvaardigheid,
zelfbeheersing en moed.
Hoofdvraag = Hoe gedraag je je als een goede accountant? Het uitgangspunt hierbij is of het handelen van
de accountant overeenkomstig is met hetgeen een deugdzame accountant betaamt in termen van de
deugden voorzichtigheid, rechtvaardigheid, moed en zelfbeheersing.
Samenhang tussen de deugdenethiek en de Agency Theory (1.2.1)
De Agency Theory neemt geen deugden als uitgangspunt, maar gebruikt één benchmark voor wat juist is,
namelijk de optimalisatie van de baten en lasten. De samenhang tussen de Agency Theory en deugdenethiek
heeft te maken met de economische baten/lasten-afweging die in de Agency Theory centraal staat. Door
de deugden toe te passen, worden de baten en lasten voor de belanghebbenden zorgvuldiger afgewogen.
Beginselen ethiek
Het handelen van de accountant zelf staat hier centraal, er wordt hierbij gekeken hoe de accountant zijn
handelen dient in te richten. Er wordt steeds een beginsel als uitgangspunt genomen voor een ethische
beslissing/handeling. Een handeling is moreel juist als deze overeenstemt met een in zichzelf geldende
morele regel ongeacht de gevolgen van de handeling. Er worden 5 fundamentele beginselen (PIOVV) gesteld:
Professionaliteit -> dat je je netjes gedraagt en het beroep niet in diskrediet brengt
Integriteit -> eerlijk en oprecht handelen
Objectiviteit -> zich niet ongepast laten beïnvloeden bij zijn afwegingen
Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid -> ervaring met de klant, ervaring met het werk, de correcte
opleiding, dat je je werk netjes uitvoert
Vertrouwelijkheid -> je gaat vertrouwelijk om met de informatie die je van klanten krijgt
Op deze fundamentele beginselen zijn ook bedreigingen (VIBEZ) van toepassing:
Vertrouwdheid -> als de accountant wordt beïnvloed door de persoon/eigenschappen van de cliënt
Intimidatie -> Ontstaat door een dreigement
Belangenbehartiging -> als de accountant betrokken is in een procedure waarbij een standpunt voor
of tegen de cliënt wordt ingenomen
Eigen belang -> belangenverstrengeling tussen de accountant en cliënt
Zelftoetsing -> indien de accountant zijn eigen werkzaamheden moet beoordelen
,Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag en de bijbehorende deelvragen.
Hoofdvraag = Mag dit? Wat is mijn plicht?
Hulpvraag = Welke morele regels, normen of fundamentele beginselen spelen in deze casus een rol?
Hulpvraag = Wat moet/mag ik doen volgens deze morele regels, normen of fundamentele beginselen?
Hulpvraag = Welke bedreigingen spelen hierbij een rol? En wat zijn gepaste maatregelen om die bedreigingen
weg te nemen?
Gevolgenethiek
Gaat over de gevolgen voor de belanghebbenden (het algemeen welzijn staat voorop). Een handeling is goed
indien de gevolgen goed zijn. Ofwel minimaliseer de schade en maximaliseer het welzijn.
Wie zijn de belanghebbenden?
Wat zijn voor hen de gevolgen van de verschillende handelingsalternatieven?
Welke handelingsalternatief minimaliseert de schade en maximaliseert het welzijn van alle
belanghebbenden het beste?
Procedurele ethiek
In de procedurele ethiek wordt aandacht gevraagd voor de manier (procedure) waarop tegemoet is gekomen
aan de wensen en belangen van betrokkenen en de weerslag hiervan in de spelregels. Spelregels zijn
rechtvaardig indien ze de onpartijdige instemming van betrokkenen krijgen. Het gaat dus over de spelregels
en inspraak van belanghebbenden welke onpartijdig tot stand komen.
Hoe zijn de spelregels?
Hebben alle betrokkenen ingestemd ermee?
Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag en de bijbehorende deelvragen.
Hoofdvraag = Wat zijn de spelregels?
Hulpvraag = Op welke manier zijn de regels tot stand gekomen?
Hulpvraag = Wie zijn hier allemaal bij betrokken? Welke betrokkenen worden gemist?
Hulpvraag = Zouden alle betrokkenen kunnen instemmen met deze spelregels?
Hulpvraag = Kunnen alle betrokkenen hun standpunten onderbouwen met goede argumenten en laten ze
zich overtuigen door goede argumenten?
Hulpvraag = Menen de betrokkenen wat ze zeggen en hebben ze geen andere bedoeling dan samen een
goede discussie voeren?
Hulpvraag = Wordt er rekening gehouden met belangen en opvattingen van anderen?
ViO (objectiviteit)
De ViO bevat de voorschriften die de accountant bij het verrichten van Assurance-opdrachten moet volgen.
De ViO bevat een principle based-toetsingskader, dit houdt in dat de accountant de verantwoordelijkheid
heeft om in elke situatie de bedreigingen voor zijn onafhankelijkheid te beoordelen en maatregelen te
treffen om de gesignaleerde bedreigingen weg te nemen. De ViO bevat dus geen gedetailleerde alles
omvattende regelgeving. De basis zijn de onafhankelijkheidsvoorschriften zoals opgenomen in de Code of
Ethics for Professional Accountants (CoE) van de International Federation of Accountants (IFAC).
Specifieke onderwerpen in de ViO, die de onafhankelijkheid in gevaar zouden kunnen brengen zijn:
Samenloop van dienstverlening
Vergoedingen aan de accountant
Geschenken en gastvrijheid
Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij
Financiële belangen
Zakelijke relaties/nauwe persoonlijke relaties
Werkrelaties met een verantwoordelijke entiteit
Juridische procedure tegen de verantwoordelijke partij
Prestatie-afhankelijke beoordeling en beloning
, Samenloop van werkzaamheden: Advies en controle moet gescheiden zijn, bij een OOB. Betreft dit geen
OOB dan mag het advies plaatsvinden. Mits er geen zelftoetsing plaats vindt. Daarbij is de voorwaarde dat
de adviesdiensten geen materiële invloed op de jaarrekening mogen hebben.
Samenhang tussen de ViO en het artikel van Francis (1.6.1)
Volgens Francis zijn instituten van belang om controlekwaliteit in een continuüm te realiseren. De ViO is
uitgegeven door de NBA, de NBA is een instituut. Daarmee zorgt de Vio dus ook voor controlekwaliteit.
Inhoud
1. Auditing Theory 1
1.1. College 1: Ethiek en integriteit in de beroepsuitoefening 2
1.1.1. Simunic 5
1.2. College 2: Relevantie van de controle (I) 9
1.2.1. Jensen en Meckling 9
1.2.2. DeAngelo 15
1.2.3. Wallage 17
1.3. College 3: Audit Risk Model & Risk Assessment (I) 19
1.3.1. Knechel 20
1.3.2. Peecher, Swarzen en Solomon 23
1.4. College 4: Fraude 27
1.4.1. Gendron en Spirda 29
1.4.2. Hogan en Razae 31
1.5. College 5: Evidential planning en kwaliteit controlebewijs 33
1.5.1. Blokdijk 33
1.5.2. Knechel en Kirsman 34
1.6. College 6: Rapportage en communicatie 38
1.6.1. Buuren 38
1.6.2. Francis 40
1.6.3. Peecher en Solomon 43
1.7. College 7: Besluitvorming en kwaliteitsbewaking 45
1.7.1. Nelson en Tan 45
1.7.2. Nelson 47
1.8. College 8: Capita selecta en response 51
, 1.1. College 1: Ethiek en integriteit in de beroepsuitoefening
Tijdens het eerste college wordt er aandacht besteed aan het vreedzaam en vruchtbaar samenwerken.
Vreedzaam samenleven = Hoe kunnen mensen hun handelen op elkaar afstemmen zodat iedereen de vrijheid
heeft om de eigen belangen (tezamen of apart), te realiseren, zonder elkaar de frustreren?
Vruchtbaar samenwerken = Hoe kunnen mensen samenwerken om hun doeleinden en plannen te realiseren?
De accountant zorgt ervoor dat de gebruikers van de jaarrekening kunnen vertrouwen op de uitkomst van
de jaarrekening. Het maatschappelijk verkeer moet kunnen vertrouwen op de werkzaamheden van de
accountant. Wanneer doet de accountant de goede dingen op de goede manier? Er zijn allerlei wetten en
regelgeving die de accountant handvatten geven bij zijn werkzaamheden. Echter dient de accountant ook
beslissingen te nemen die duidelijk zijn voorgeschreven. Het is belangrijk dat een accountant altijd zelf
moet blijven nadenken.
Deugdenethiek
Gaat over de rol van de accountant
Voorzichtigheid -> behoedzaam, zorgvuldig en weloverwogen, rekening houden met alle belangen
Rechtvaardigheid -> ervoor zorgen dat iedereen krijgt wat hem toekomt, gelijken gelijk behandelen
Moed -> standvastig zijn, ook als dit gevaarlijk is
Zelfbeheersing -> gedisciplineerd blijven, niet meer willen hebben dan je toekomt, jezelf in acht
nemen tegen excessen en onmatigheid
Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag, welke je moet uitsplitsen in de 4 deugden voorzichtigheid, rechtvaardigheid,
zelfbeheersing en moed.
Hoofdvraag = Hoe gedraag je je als een goede accountant? Het uitgangspunt hierbij is of het handelen van
de accountant overeenkomstig is met hetgeen een deugdzame accountant betaamt in termen van de
deugden voorzichtigheid, rechtvaardigheid, moed en zelfbeheersing.
Samenhang tussen de deugdenethiek en de Agency Theory (1.2.1)
De Agency Theory neemt geen deugden als uitgangspunt, maar gebruikt één benchmark voor wat juist is,
namelijk de optimalisatie van de baten en lasten. De samenhang tussen de Agency Theory en deugdenethiek
heeft te maken met de economische baten/lasten-afweging die in de Agency Theory centraal staat. Door
de deugden toe te passen, worden de baten en lasten voor de belanghebbenden zorgvuldiger afgewogen.
Beginselen ethiek
Het handelen van de accountant zelf staat hier centraal, er wordt hierbij gekeken hoe de accountant zijn
handelen dient in te richten. Er wordt steeds een beginsel als uitgangspunt genomen voor een ethische
beslissing/handeling. Een handeling is moreel juist als deze overeenstemt met een in zichzelf geldende
morele regel ongeacht de gevolgen van de handeling. Er worden 5 fundamentele beginselen (PIOVV) gesteld:
Professionaliteit -> dat je je netjes gedraagt en het beroep niet in diskrediet brengt
Integriteit -> eerlijk en oprecht handelen
Objectiviteit -> zich niet ongepast laten beïnvloeden bij zijn afwegingen
Vakbekwaamheid en zorgvuldigheid -> ervaring met de klant, ervaring met het werk, de correcte
opleiding, dat je je werk netjes uitvoert
Vertrouwelijkheid -> je gaat vertrouwelijk om met de informatie die je van klanten krijgt
Op deze fundamentele beginselen zijn ook bedreigingen (VIBEZ) van toepassing:
Vertrouwdheid -> als de accountant wordt beïnvloed door de persoon/eigenschappen van de cliënt
Intimidatie -> Ontstaat door een dreigement
Belangenbehartiging -> als de accountant betrokken is in een procedure waarbij een standpunt voor
of tegen de cliënt wordt ingenomen
Eigen belang -> belangenverstrengeling tussen de accountant en cliënt
Zelftoetsing -> indien de accountant zijn eigen werkzaamheden moet beoordelen
,Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag en de bijbehorende deelvragen.
Hoofdvraag = Mag dit? Wat is mijn plicht?
Hulpvraag = Welke morele regels, normen of fundamentele beginselen spelen in deze casus een rol?
Hulpvraag = Wat moet/mag ik doen volgens deze morele regels, normen of fundamentele beginselen?
Hulpvraag = Welke bedreigingen spelen hierbij een rol? En wat zijn gepaste maatregelen om die bedreigingen
weg te nemen?
Gevolgenethiek
Gaat over de gevolgen voor de belanghebbenden (het algemeen welzijn staat voorop). Een handeling is goed
indien de gevolgen goed zijn. Ofwel minimaliseer de schade en maximaliseer het welzijn.
Wie zijn de belanghebbenden?
Wat zijn voor hen de gevolgen van de verschillende handelingsalternatieven?
Welke handelingsalternatief minimaliseert de schade en maximaliseert het welzijn van alle
belanghebbenden het beste?
Procedurele ethiek
In de procedurele ethiek wordt aandacht gevraagd voor de manier (procedure) waarop tegemoet is gekomen
aan de wensen en belangen van betrokkenen en de weerslag hiervan in de spelregels. Spelregels zijn
rechtvaardig indien ze de onpartijdige instemming van betrokkenen krijgen. Het gaat dus over de spelregels
en inspraak van belanghebbenden welke onpartijdig tot stand komen.
Hoe zijn de spelregels?
Hebben alle betrokkenen ingestemd ermee?
Voor het beantwoorden van de vragen in de tentamens is het van belang dat je antwoord geeft op de
volgende hoofdvraag en de bijbehorende deelvragen.
Hoofdvraag = Wat zijn de spelregels?
Hulpvraag = Op welke manier zijn de regels tot stand gekomen?
Hulpvraag = Wie zijn hier allemaal bij betrokken? Welke betrokkenen worden gemist?
Hulpvraag = Zouden alle betrokkenen kunnen instemmen met deze spelregels?
Hulpvraag = Kunnen alle betrokkenen hun standpunten onderbouwen met goede argumenten en laten ze
zich overtuigen door goede argumenten?
Hulpvraag = Menen de betrokkenen wat ze zeggen en hebben ze geen andere bedoeling dan samen een
goede discussie voeren?
Hulpvraag = Wordt er rekening gehouden met belangen en opvattingen van anderen?
ViO (objectiviteit)
De ViO bevat de voorschriften die de accountant bij het verrichten van Assurance-opdrachten moet volgen.
De ViO bevat een principle based-toetsingskader, dit houdt in dat de accountant de verantwoordelijkheid
heeft om in elke situatie de bedreigingen voor zijn onafhankelijkheid te beoordelen en maatregelen te
treffen om de gesignaleerde bedreigingen weg te nemen. De ViO bevat dus geen gedetailleerde alles
omvattende regelgeving. De basis zijn de onafhankelijkheidsvoorschriften zoals opgenomen in de Code of
Ethics for Professional Accountants (CoE) van de International Federation of Accountants (IFAC).
Specifieke onderwerpen in de ViO, die de onafhankelijkheid in gevaar zouden kunnen brengen zijn:
Samenloop van dienstverlening
Vergoedingen aan de accountant
Geschenken en gastvrijheid
Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij
Financiële belangen
Zakelijke relaties/nauwe persoonlijke relaties
Werkrelaties met een verantwoordelijke entiteit
Juridische procedure tegen de verantwoordelijke partij
Prestatie-afhankelijke beoordeling en beloning
, Samenloop van werkzaamheden: Advies en controle moet gescheiden zijn, bij een OOB. Betreft dit geen
OOB dan mag het advies plaatsvinden. Mits er geen zelftoetsing plaats vindt. Daarbij is de voorwaarde dat
de adviesdiensten geen materiële invloed op de jaarrekening mogen hebben.
Samenhang tussen de ViO en het artikel van Francis (1.6.1)
Volgens Francis zijn instituten van belang om controlekwaliteit in een continuüm te realiseren. De ViO is
uitgegeven door de NBA, de NBA is een instituut. Daarmee zorgt de Vio dus ook voor controlekwaliteit.
