SAMENVATTING RECHTEN REALISEREN
INHOUDSOPGAVE
Les 1: algemeen deel .................................................................................................................... 8
recht op menswaardig bestaan......................................................................................................... 8
onderbescherming .......................................................................................................................... 8
onderbescherming vermijden door à oplossingspistes ..................................................................... 9
non- take up ................................................................................................................................ 10
non-take up: oorzaken ....................................................................................................................10
probleem: digitalisering .............................................................................................................. 11
non-take up: uitwegen.....................................................................................................................11
noodzaak van complexe wetgeving? ............................................................................................ 11
nog complexer? .......................................................................................................................... 12
jij als sw’er......................................................................................................................................12
Les 2: algemeen deel ................................................................................................................... 12
belang van samenwerking ...............................................................................................................12
lokaal bestuur ................................................................................................................................12
organisatie lokaal bestuur ........................................................................................................... 13
lokaal sociaal beleid ................................................................................................................... 13
OCMW & RMI wet ....................................................................................................................... 13
staten generaal antwerpen .......................................................................................................... 14
CAW & tele onthaal .........................................................................................................................14
CAW huizen: enkele principes ..................................................................................................... 14
hoe vinden mensen het CAW? ..................................................................................................... 15
kernopdrachten CAW ................................................................................................................. 15
CAW & probleemgebieden .......................................................................................................... 15
financiering ................................................................................................................................ 15
tele onthaal (tel 106) 7 op 7 ......................................................................................................... 16
diensten MW van de ziekenfondsen .................................................................................................16
samenlevingsopbouw .....................................................................................................................16
vereningen waar armen het woord nemen ........................................................................................17
belang van samenwerking ...............................................................................................................17
ELZ............................................................................................................................................. 17
GBO ........................................................................................................................................... 18
Les 3: algemeen deel ................................................................................................................... 18
outreachend werken .......................................................................................................................18
1
, vormen van outreachend werken .....................................................................................................18
Domeinen/ideeën waarop outreachende werkers werken .................................................................19
inzicht verwerven ........................................................................................................................ 19
inclusieve Samenleving............................................................................................................... 20
bevorderen toegankelijkheid ....................................................................................................... 20
houdingsaspecten: oefening ....................................................................................................... 21
les 1: onderwijs ........................................................................................................................... 22
onderbescherming & non-take up voorbeelden ................................................................................22
doel van onderwijs ..........................................................................................................................22
beleid en wetgeving ........................................................................................................................23
wetgeving ................................................................................................................................... 23
wet op de leerplicht .................................................................................................................... 23
grondwet – vrijheid van onderwijs.....................................................................................................24
vrijheid van inrichting van onderwijs............................................................................................. 24
vrijheid van schoolkeuze en inshrijvingsrecht ............................................................................... 24
kostenbeheersing van het onderwijs ................................................................................................25
lager onderwijs ........................................................................................................................... 25
secundair onderwijs ................................................................................................................... 25
SCHOOLTOESLAG ...................................................................................................................... 26
STUDIETOELAGE ........................................................................................................................ 26
organisatie van het onderwijsbeleid .................................................................................................26
minister van onderwijs en kabinet................................................................................................ 26
Vlaamse onderwijsraad (VLOR) ................................................................................................... 26
onderwijsnetten ......................................................................................................................... 26
Gesubsidieerd officieel onderwijs................................................................................................ 27
Gesubsideerd vrij onderwijs ........................................................................................................ 27
onderwijsniveaus ............................................................................................................................27
hervorming secundair .....................................................................................................................29
Les 2: onderwijs........................................................................................................................... 30
ongelijkheid ih onderwijs: sociologische & economische inzichten ....................................................30
samenhang onderwijs – arbeidsmarkt.......................................................................................... 30
meritocratie ............................................................................................................................... 31
of reproductie ............................................................................................................................. 31
armoedejaarboek: 30 jaar gelijke kansen .........................................................................................32
pisaresultaten 2020: VLaanderen kampioen in sociale ongelijkheid ...................................................35
toch te weinig effect ........................................................................................................................36
mogelijke rol sw’ers ........................................................................................................................37
cijfermateriaal ................................................................................................................................37
webinar: opbouwwerker .............................................................................................................. 37
gastcollege: rol van mw in CLB ..................................................................................................... 39
2
, Enkele cijfers ..................................................................................................................................39
Het ruimer kader .............................................................................................................................39
Wie werkt er bij een CLB? ................................................................................................................39
De job als MW.................................................................................................................................39
Boeiend en pittig .............................................................................................................................40
Wie stelt een vraag aan het CLB .......................................................................................................40
De beleidsdomeinen ................................................................................................................... 40
De kernactiviteiten ..........................................................................................................................41
les 1: Inleiding, ‘recht op wonen’, ‘wooncrisis’ .............................................................................. 43
inleiding – belang van wonen ...........................................................................................................43
wonen in Vlaanderen ......................................................................................................................43
wonen en wetgevend kader .............................................................................................................44
UVRM – universele verklaring voor de rechten van de mens........................................................... 44
ECOSOC-verdrag ........................................................................................................................ 44
europees sociaal handvest ......................................................................................................... 45
Artikel 23 van de belgische grondwet ........................................................................................... 45
vlaamse codex wonen (2021) ...................................................................................................... 47
volgelglucht historiek ‘Vlaams Woonmodel’: over belgen en bakstenen .............................................56
Baksteen in de maag: aangeboren? ............................................................................................. 56
Les 2: actoren huisvesting, sociale huisvesting, beleidsinstrumenten Vlaanderen (non take-up) .... 59
actoren huisvesting – woonbeleid ....................................................................................................59
organisatie woonbeleid ............................................................................................................... 59
Actoren Vlaamse woonbeleid ...................................................................................................... 59
sociale huisvesting .........................................................................................................................62
sociale huisvesting: de woonmaatschappij (2023) ........................................................................ 62
kenmerken sociale huisvesting realiseren ‘recht op wonen’? ........................................................ 62
sociaal wonen doorheen de jaren ................................................................................................ 63
sociale huisvesting ..................................................................................................................... 63
woonmaatschappij ..................................................................................................................... 64
sociale huisvesting: inschrijvingsvoorwaarden ............................................................................. 65
sociale huisvesting: huurdersverplichting .................................................................................... 65
Sociale huisvesting: nieuw toewijzingsmodel ............................................................................... 66
sociale huisvesting: toewijzingsraad ............................................................................................ 67
sociale huisvesting … en maar wachten … ................................................................................... 68
situatie antwerpen ..........................................................................................................................68
sociale huisvesting: pijnpunten ................................................................................................... 69
sociale huisvesting: speerpunt? .................................................................................................. 70
budgethuur/geconventioneerd huren .......................................................................................... 70
vlaams woonbeleid: beleidsinstrumenten ........................................................................................70
premies – subsidies om betaalbaarheid te verbeteren .................................................................. 70
wonen provincie antwerpen ............................................................................................................73
3
, dienst wonen provincie antwerpen .............................................................................................. 73
Gewoontebreker groenblauwe beleving woonkernen.................................................................... 74
Gewoontebreker Wonen in de Tijd ............................................................................................... 74
Woonscans ................................................................................................................................ 74
Hoe kunnen lokale besturen werken aan betaalbaar wonen? ............................................................75
Lokaal bestuur regisseur lokale woonbeleid ................................................................................. 75
Vlaamse instrumenten voor betaalbaar wonen ............................................................................ 75
Eigen initiatieven gemeenten ....................................................................................................... 76
Les 4: thuisloosheid-dakloosheid en Housing first ........................................................................ 77
thuisloosheid-dakloosheid ..............................................................................................................78
dakloos-thuisloos? ..................................................................................................................... 78
ethos = The European Typology of Homelessness and Housing Exclusion ..................................... 78
sinds 2020: georganiseerde tellingen (steden/zones).................................................................... 79
thuisloosheid als sociale kwetsbaarheid...................................................................................... 82
uithuiszetting.............................................................................................................................. 82
housing first: remediëring van thuisloosheid .....................................................................................86
housing first? .............................................................................................................................. 86
klassieke aanpak dakloosheid ..................................................................................................... 86
housing first: life stability ............................................................................................................ 86
housing first: alternatief? ............................................................................................................ 87
housing first: uitdagingen? .......................................................................................................... 88
alternatieve woonvormen en woonoplossingen ............................................................................ 88
Gastles Mondiale werken vzw ...................................................................................................... 88
Wat is mondiale werken? ............................................................................................................ 88
geschiedenis .............................................................................................................................. 88
lES 1: sociologische kijk op vrije tijd ............................................................................................. 90
vrije tijd en cultuur als grondrecht ....................................................................................................90
Mensenrechtenverdrag UVRM ..................................................................................................... 90
universeel kinderrechtenverdrag ................................................................................................. 90
Belgische grondwet .................................................................................................................... 90
Vrije tijd geeft kans op .....................................................................................................................90
definities van vrije tijd ......................................................................................................................91
8+8+8 ......................................................................................................................................... 91
vrije tijd is wat het niet is ............................................................................................................. 91
Vrije tijd is alles buiten de basishoeftes........................................................................................ 91
vrije tijd = lummeltijd................................................................................................................... 92
De invulling van je vrije tijd is dynamisch ...................................................................................... 92
Vrije tijd als statussymbool ..............................................................................................................93
De gehaaste vrijetijdsklasse ........................................................................................................ 93
op school ................................................................................................................................... 93
aan wat besteed je vrije tijd..............................................................................................................93
klasseverschil ............................................................................................................................ 94
habitus ....................................................................................................................................... 94
4
INHOUDSOPGAVE
Les 1: algemeen deel .................................................................................................................... 8
recht op menswaardig bestaan......................................................................................................... 8
onderbescherming .......................................................................................................................... 8
onderbescherming vermijden door à oplossingspistes ..................................................................... 9
non- take up ................................................................................................................................ 10
non-take up: oorzaken ....................................................................................................................10
probleem: digitalisering .............................................................................................................. 11
non-take up: uitwegen.....................................................................................................................11
noodzaak van complexe wetgeving? ............................................................................................ 11
nog complexer? .......................................................................................................................... 12
jij als sw’er......................................................................................................................................12
Les 2: algemeen deel ................................................................................................................... 12
belang van samenwerking ...............................................................................................................12
lokaal bestuur ................................................................................................................................12
organisatie lokaal bestuur ........................................................................................................... 13
lokaal sociaal beleid ................................................................................................................... 13
OCMW & RMI wet ....................................................................................................................... 13
staten generaal antwerpen .......................................................................................................... 14
CAW & tele onthaal .........................................................................................................................14
CAW huizen: enkele principes ..................................................................................................... 14
hoe vinden mensen het CAW? ..................................................................................................... 15
kernopdrachten CAW ................................................................................................................. 15
CAW & probleemgebieden .......................................................................................................... 15
financiering ................................................................................................................................ 15
tele onthaal (tel 106) 7 op 7 ......................................................................................................... 16
diensten MW van de ziekenfondsen .................................................................................................16
samenlevingsopbouw .....................................................................................................................16
vereningen waar armen het woord nemen ........................................................................................17
belang van samenwerking ...............................................................................................................17
ELZ............................................................................................................................................. 17
GBO ........................................................................................................................................... 18
Les 3: algemeen deel ................................................................................................................... 18
outreachend werken .......................................................................................................................18
1
, vormen van outreachend werken .....................................................................................................18
Domeinen/ideeën waarop outreachende werkers werken .................................................................19
inzicht verwerven ........................................................................................................................ 19
inclusieve Samenleving............................................................................................................... 20
bevorderen toegankelijkheid ....................................................................................................... 20
houdingsaspecten: oefening ....................................................................................................... 21
les 1: onderwijs ........................................................................................................................... 22
onderbescherming & non-take up voorbeelden ................................................................................22
doel van onderwijs ..........................................................................................................................22
beleid en wetgeving ........................................................................................................................23
wetgeving ................................................................................................................................... 23
wet op de leerplicht .................................................................................................................... 23
grondwet – vrijheid van onderwijs.....................................................................................................24
vrijheid van inrichting van onderwijs............................................................................................. 24
vrijheid van schoolkeuze en inshrijvingsrecht ............................................................................... 24
kostenbeheersing van het onderwijs ................................................................................................25
lager onderwijs ........................................................................................................................... 25
secundair onderwijs ................................................................................................................... 25
SCHOOLTOESLAG ...................................................................................................................... 26
STUDIETOELAGE ........................................................................................................................ 26
organisatie van het onderwijsbeleid .................................................................................................26
minister van onderwijs en kabinet................................................................................................ 26
Vlaamse onderwijsraad (VLOR) ................................................................................................... 26
onderwijsnetten ......................................................................................................................... 26
Gesubsidieerd officieel onderwijs................................................................................................ 27
Gesubsideerd vrij onderwijs ........................................................................................................ 27
onderwijsniveaus ............................................................................................................................27
hervorming secundair .....................................................................................................................29
Les 2: onderwijs........................................................................................................................... 30
ongelijkheid ih onderwijs: sociologische & economische inzichten ....................................................30
samenhang onderwijs – arbeidsmarkt.......................................................................................... 30
meritocratie ............................................................................................................................... 31
of reproductie ............................................................................................................................. 31
armoedejaarboek: 30 jaar gelijke kansen .........................................................................................32
pisaresultaten 2020: VLaanderen kampioen in sociale ongelijkheid ...................................................35
toch te weinig effect ........................................................................................................................36
mogelijke rol sw’ers ........................................................................................................................37
cijfermateriaal ................................................................................................................................37
webinar: opbouwwerker .............................................................................................................. 37
gastcollege: rol van mw in CLB ..................................................................................................... 39
2
, Enkele cijfers ..................................................................................................................................39
Het ruimer kader .............................................................................................................................39
Wie werkt er bij een CLB? ................................................................................................................39
De job als MW.................................................................................................................................39
Boeiend en pittig .............................................................................................................................40
Wie stelt een vraag aan het CLB .......................................................................................................40
De beleidsdomeinen ................................................................................................................... 40
De kernactiviteiten ..........................................................................................................................41
les 1: Inleiding, ‘recht op wonen’, ‘wooncrisis’ .............................................................................. 43
inleiding – belang van wonen ...........................................................................................................43
wonen in Vlaanderen ......................................................................................................................43
wonen en wetgevend kader .............................................................................................................44
UVRM – universele verklaring voor de rechten van de mens........................................................... 44
ECOSOC-verdrag ........................................................................................................................ 44
europees sociaal handvest ......................................................................................................... 45
Artikel 23 van de belgische grondwet ........................................................................................... 45
vlaamse codex wonen (2021) ...................................................................................................... 47
volgelglucht historiek ‘Vlaams Woonmodel’: over belgen en bakstenen .............................................56
Baksteen in de maag: aangeboren? ............................................................................................. 56
Les 2: actoren huisvesting, sociale huisvesting, beleidsinstrumenten Vlaanderen (non take-up) .... 59
actoren huisvesting – woonbeleid ....................................................................................................59
organisatie woonbeleid ............................................................................................................... 59
Actoren Vlaamse woonbeleid ...................................................................................................... 59
sociale huisvesting .........................................................................................................................62
sociale huisvesting: de woonmaatschappij (2023) ........................................................................ 62
kenmerken sociale huisvesting realiseren ‘recht op wonen’? ........................................................ 62
sociaal wonen doorheen de jaren ................................................................................................ 63
sociale huisvesting ..................................................................................................................... 63
woonmaatschappij ..................................................................................................................... 64
sociale huisvesting: inschrijvingsvoorwaarden ............................................................................. 65
sociale huisvesting: huurdersverplichting .................................................................................... 65
Sociale huisvesting: nieuw toewijzingsmodel ............................................................................... 66
sociale huisvesting: toewijzingsraad ............................................................................................ 67
sociale huisvesting … en maar wachten … ................................................................................... 68
situatie antwerpen ..........................................................................................................................68
sociale huisvesting: pijnpunten ................................................................................................... 69
sociale huisvesting: speerpunt? .................................................................................................. 70
budgethuur/geconventioneerd huren .......................................................................................... 70
vlaams woonbeleid: beleidsinstrumenten ........................................................................................70
premies – subsidies om betaalbaarheid te verbeteren .................................................................. 70
wonen provincie antwerpen ............................................................................................................73
3
, dienst wonen provincie antwerpen .............................................................................................. 73
Gewoontebreker groenblauwe beleving woonkernen.................................................................... 74
Gewoontebreker Wonen in de Tijd ............................................................................................... 74
Woonscans ................................................................................................................................ 74
Hoe kunnen lokale besturen werken aan betaalbaar wonen? ............................................................75
Lokaal bestuur regisseur lokale woonbeleid ................................................................................. 75
Vlaamse instrumenten voor betaalbaar wonen ............................................................................ 75
Eigen initiatieven gemeenten ....................................................................................................... 76
Les 4: thuisloosheid-dakloosheid en Housing first ........................................................................ 77
thuisloosheid-dakloosheid ..............................................................................................................78
dakloos-thuisloos? ..................................................................................................................... 78
ethos = The European Typology of Homelessness and Housing Exclusion ..................................... 78
sinds 2020: georganiseerde tellingen (steden/zones).................................................................... 79
thuisloosheid als sociale kwetsbaarheid...................................................................................... 82
uithuiszetting.............................................................................................................................. 82
housing first: remediëring van thuisloosheid .....................................................................................86
housing first? .............................................................................................................................. 86
klassieke aanpak dakloosheid ..................................................................................................... 86
housing first: life stability ............................................................................................................ 86
housing first: alternatief? ............................................................................................................ 87
housing first: uitdagingen? .......................................................................................................... 88
alternatieve woonvormen en woonoplossingen ............................................................................ 88
Gastles Mondiale werken vzw ...................................................................................................... 88
Wat is mondiale werken? ............................................................................................................ 88
geschiedenis .............................................................................................................................. 88
lES 1: sociologische kijk op vrije tijd ............................................................................................. 90
vrije tijd en cultuur als grondrecht ....................................................................................................90
Mensenrechtenverdrag UVRM ..................................................................................................... 90
universeel kinderrechtenverdrag ................................................................................................. 90
Belgische grondwet .................................................................................................................... 90
Vrije tijd geeft kans op .....................................................................................................................90
definities van vrije tijd ......................................................................................................................91
8+8+8 ......................................................................................................................................... 91
vrije tijd is wat het niet is ............................................................................................................. 91
Vrije tijd is alles buiten de basishoeftes........................................................................................ 91
vrije tijd = lummeltijd................................................................................................................... 92
De invulling van je vrije tijd is dynamisch ...................................................................................... 92
Vrije tijd als statussymbool ..............................................................................................................93
De gehaaste vrijetijdsklasse ........................................................................................................ 93
op school ................................................................................................................................... 93
aan wat besteed je vrije tijd..............................................................................................................93
klasseverschil ............................................................................................................................ 94
habitus ....................................................................................................................................... 94
4