SAMENVATTING SOCIALEZEKERHEIDSRECHT 2023-24
Info over het examen:
Schriftelijk examen: open vragen; gesloten boek
Niet geannoteerde wetgeving mag worden gebruikt op het examen
Feedback na examen: via afspraak op de aangegeven tijdstippen
,Inhoudsopgave
Inleiding....................................................................................................................... 4
Deel 1: Algemene inleiding (les 1) (Rood).......................................................................5
I. Wat is sociale zekerheid (rood 1)................................................................................................... 6
I.1: Begrip en definitie.................................................................................................................... 6
I.2: Doel en opvattingen over sociale zekerheid...........................................................................10
I.3: Beknopte historiek: Grote lijnen van de evolutie van de sociale zekerheid............................12
II. Wat is socialezekerheidsrecht? (rood 2)......................................................................................16
II.1: Begrip en definitie................................................................................................................. 16
II.2: Voorwerp............................................................................................................................... 16
II.3: Juridische aard....................................................................................................................... 17
II.4: Technieken binnen het socialezekerheidsrecht om vorm te geven aan de sz.......................18
II.5: Het recht op sociale zekerheid als mensenrecht (les 3)........................................................23
II.6: Bevoegdheidsverdeling mbt sociale zekerheid......................................................................30
II.7: Omkadering van de regelgeving........................................................................................... 30
II.8: Interactie met arbeidsrecht................................................................................................... 30
Deel 2: Sociale verzekeringen (oranje).........................................................................31
I. Arbeidsongevallen en beroepsziekten “professionele risico’s” (oranje 1)....................................31
I.1: Situering................................................................................................................................. 31
I.2: Arbeidsongevallen.................................................................................................................. 31
I.3: Beroepsziekten....................................................................................................................... 32
II. De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen (les 4) (oranje 2)......33
II.1: Geneeskundige verzorging.................................................................................................... 33
II.2: Uitkeringen (les 5)................................................................................................................. 42
III. De werkloosheidsverzekering (basis) – overbruggingsrecht (notie) (les 7)(oranje 3)..................53
III.1: De werkloosheidsverzekering............................................................................................... 53
III.2: Overbruggingsrecht (notie).................................................................................................. 62
IV. De gezinsbijslagenverzekering (Vlaamse gemeenschap) (oranje 4 //8 cm) (les 8).....................63
IV.1 Basiswetgeving..................................................................................................................... 63
IV.2 Totstandkoming.................................................................................................................... 64
IV.3 Doel....................................................................................................................................... 66
IV.4 Voorwaarden toekenning prestaties......................................................................................67
IV.5 Begunstigde(n)...................................................................................................................... 68
IV.6 Prestaties.............................................................................................................................. 69
IV.7 Bijzondere regeling rechtgevende kinderen geboren vóór 1 januari 2019 (Boek 5, deel 2
Decreet Toelagen)........................................................................................................................ 71
IV.8 Administratieve en financiële organisatie.............................................................................71
V. De verplichte pensioensverzekeringen (les 6) (oranje 5 // 9cm).................................................73
V.1: Basis..................................................................................................................................... 73
V.2: De verplichte pensioensverzekering in het werknemersstelsel.............................................75
V.3: Vergelijking met stelsel zelfstandigen en ambtenaren..........................................................82
V.4: Administratieve en financiële organisatie vd regeling vd wettelijke pensioenen...................85
VI. Beginselen van de bijdrageregeling en indeling in beroepscategorieën (les 9) (oranje 6 // 11cm)
........................................................................................................................................................ 86
VI.1: Beginselen van bijdrageregeling.......................................................................................... 86
VI.2: Indeling in beroepscategorieën............................................................................................ 92
2
,Deel 3: Regelingen van sociale bijstand (les 10)...........................................................95
I. Het recht op maatschappelijke integratie (groen // 12,5cm)........................................................96
I.1: Relevante wetgeving.............................................................................................................. 96
I.2: Relevante wetgeving.............................................................................................................. 96
I.3: Doel........................................................................................................................................ 97
I.4 Voorwaarden ter toekenning van prestaties............................................................................97
I.5: Prestaties............................................................................................................................... 99
I.6: Administratieve en financiële organisatie.............................................................................101
I.7: Capita selecta: studenten en leefloon..................................................................................102
II. Maatschappelijke dienstverlening van het OCMW.....................................................................104
II.1: relevante wetgeving............................................................................................................ 104
II.2: Doel en middel.................................................................................................................... 104
II.3: Voorwaarden ter toekenning van de prestaties...................................................................104
II.4: Prestaties............................................................................................................................ 105
II.5: Administratieve en financiële organisatie............................................................................105
III. Tegemoetkomingen voor personen met een handicap (les 12)................................................107
III.1: relevante wetgeving........................................................................................................... 107
III.2: Inleiding en doel................................................................................................................. 107
III.3: Voorwaarden ter toekenning van prestaties.......................................................................107
III.4: Prestaties........................................................................................................................... 109
III.5: Administratieve en financiële organisatie...........................................................................109
IV. Inkomensgarantie voor ouderen.............................................................................................. 111
IV.1: Relevante wetgeving.......................................................................................................... 111
IV.2: Doel.................................................................................................................................... 111
IV.3: voorwaarden ter toekenning van prestaties.......................................................................111
IV.4: Prestaties........................................................................................................................... 113
IV.5: Administratieve en financiële organisatie..........................................................................113
Deel 4: administratief- en procesrechtelijke aspecten.................................................114
I. Handvest van de sociaal verzekerde.......................................................................................... 114
I.1: Situering............................................................................................................................... 114
I.2: Toepassingsgebied............................................................................................................... 114
I.3: Algemene verplichtingen instellingen van sociale zekerheid................................................115
I.4: Regels inzake toekenning prestaties....................................................................................115
II. Geschillenbeslechting............................................................................................................... 117
3
, INLEIDING
Doelstellingen en eindcompetenties
Bedoeling: inleiden in de Belgische sociale zekerheid
1: Basisbegrippen en de fundamentele beginselen kunnen omschrijven
2: Ontstaansgeschiedenis en ratio legis diverse onderdelen socialezekerheidsrecht kunnen toelichten
3: De nodige verbanden kunnen leggen tussen het szr en aanverwante rechtsdomeinen, zoals grondwettelijk en
administratief recht en arbeidsrecht
4: Wanneer we gaan kijken naar de sociale verzekeringen, hebben we 3 grote stelsels (werknemers, zelfstandigen en
overheidspersoneel).
- Nemen die van werknemers als uitgangspunt, maar daar waar er interessante vergelijkingen zijn zullen we de
vergelijkingen onder de aandacht brengen.
5: Behandelde leerstof kunnen terugleiden tot toepasselijke wetgeving moeten gebruiken tijdens examen!!
6: Tijdens hoorcolleges overgedragen kennis van het positieve socialezekerheidsrecht kunnen reproduceren
7: Met de verworven theoretische kennis concrete probleemsituaties kritisch kunnen belichten en evalueren om alzo tot een
logische en wetenschappelijk verantwoorde oplossing te komen
4
Info over het examen:
Schriftelijk examen: open vragen; gesloten boek
Niet geannoteerde wetgeving mag worden gebruikt op het examen
Feedback na examen: via afspraak op de aangegeven tijdstippen
,Inhoudsopgave
Inleiding....................................................................................................................... 4
Deel 1: Algemene inleiding (les 1) (Rood).......................................................................5
I. Wat is sociale zekerheid (rood 1)................................................................................................... 6
I.1: Begrip en definitie.................................................................................................................... 6
I.2: Doel en opvattingen over sociale zekerheid...........................................................................10
I.3: Beknopte historiek: Grote lijnen van de evolutie van de sociale zekerheid............................12
II. Wat is socialezekerheidsrecht? (rood 2)......................................................................................16
II.1: Begrip en definitie................................................................................................................. 16
II.2: Voorwerp............................................................................................................................... 16
II.3: Juridische aard....................................................................................................................... 17
II.4: Technieken binnen het socialezekerheidsrecht om vorm te geven aan de sz.......................18
II.5: Het recht op sociale zekerheid als mensenrecht (les 3)........................................................23
II.6: Bevoegdheidsverdeling mbt sociale zekerheid......................................................................30
II.7: Omkadering van de regelgeving........................................................................................... 30
II.8: Interactie met arbeidsrecht................................................................................................... 30
Deel 2: Sociale verzekeringen (oranje).........................................................................31
I. Arbeidsongevallen en beroepsziekten “professionele risico’s” (oranje 1)....................................31
I.1: Situering................................................................................................................................. 31
I.2: Arbeidsongevallen.................................................................................................................. 31
I.3: Beroepsziekten....................................................................................................................... 32
II. De verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen (les 4) (oranje 2)......33
II.1: Geneeskundige verzorging.................................................................................................... 33
II.2: Uitkeringen (les 5)................................................................................................................. 42
III. De werkloosheidsverzekering (basis) – overbruggingsrecht (notie) (les 7)(oranje 3)..................53
III.1: De werkloosheidsverzekering............................................................................................... 53
III.2: Overbruggingsrecht (notie).................................................................................................. 62
IV. De gezinsbijslagenverzekering (Vlaamse gemeenschap) (oranje 4 //8 cm) (les 8).....................63
IV.1 Basiswetgeving..................................................................................................................... 63
IV.2 Totstandkoming.................................................................................................................... 64
IV.3 Doel....................................................................................................................................... 66
IV.4 Voorwaarden toekenning prestaties......................................................................................67
IV.5 Begunstigde(n)...................................................................................................................... 68
IV.6 Prestaties.............................................................................................................................. 69
IV.7 Bijzondere regeling rechtgevende kinderen geboren vóór 1 januari 2019 (Boek 5, deel 2
Decreet Toelagen)........................................................................................................................ 71
IV.8 Administratieve en financiële organisatie.............................................................................71
V. De verplichte pensioensverzekeringen (les 6) (oranje 5 // 9cm).................................................73
V.1: Basis..................................................................................................................................... 73
V.2: De verplichte pensioensverzekering in het werknemersstelsel.............................................75
V.3: Vergelijking met stelsel zelfstandigen en ambtenaren..........................................................82
V.4: Administratieve en financiële organisatie vd regeling vd wettelijke pensioenen...................85
VI. Beginselen van de bijdrageregeling en indeling in beroepscategorieën (les 9) (oranje 6 // 11cm)
........................................................................................................................................................ 86
VI.1: Beginselen van bijdrageregeling.......................................................................................... 86
VI.2: Indeling in beroepscategorieën............................................................................................ 92
2
,Deel 3: Regelingen van sociale bijstand (les 10)...........................................................95
I. Het recht op maatschappelijke integratie (groen // 12,5cm)........................................................96
I.1: Relevante wetgeving.............................................................................................................. 96
I.2: Relevante wetgeving.............................................................................................................. 96
I.3: Doel........................................................................................................................................ 97
I.4 Voorwaarden ter toekenning van prestaties............................................................................97
I.5: Prestaties............................................................................................................................... 99
I.6: Administratieve en financiële organisatie.............................................................................101
I.7: Capita selecta: studenten en leefloon..................................................................................102
II. Maatschappelijke dienstverlening van het OCMW.....................................................................104
II.1: relevante wetgeving............................................................................................................ 104
II.2: Doel en middel.................................................................................................................... 104
II.3: Voorwaarden ter toekenning van de prestaties...................................................................104
II.4: Prestaties............................................................................................................................ 105
II.5: Administratieve en financiële organisatie............................................................................105
III. Tegemoetkomingen voor personen met een handicap (les 12)................................................107
III.1: relevante wetgeving........................................................................................................... 107
III.2: Inleiding en doel................................................................................................................. 107
III.3: Voorwaarden ter toekenning van prestaties.......................................................................107
III.4: Prestaties........................................................................................................................... 109
III.5: Administratieve en financiële organisatie...........................................................................109
IV. Inkomensgarantie voor ouderen.............................................................................................. 111
IV.1: Relevante wetgeving.......................................................................................................... 111
IV.2: Doel.................................................................................................................................... 111
IV.3: voorwaarden ter toekenning van prestaties.......................................................................111
IV.4: Prestaties........................................................................................................................... 113
IV.5: Administratieve en financiële organisatie..........................................................................113
Deel 4: administratief- en procesrechtelijke aspecten.................................................114
I. Handvest van de sociaal verzekerde.......................................................................................... 114
I.1: Situering............................................................................................................................... 114
I.2: Toepassingsgebied............................................................................................................... 114
I.3: Algemene verplichtingen instellingen van sociale zekerheid................................................115
I.4: Regels inzake toekenning prestaties....................................................................................115
II. Geschillenbeslechting............................................................................................................... 117
3
, INLEIDING
Doelstellingen en eindcompetenties
Bedoeling: inleiden in de Belgische sociale zekerheid
1: Basisbegrippen en de fundamentele beginselen kunnen omschrijven
2: Ontstaansgeschiedenis en ratio legis diverse onderdelen socialezekerheidsrecht kunnen toelichten
3: De nodige verbanden kunnen leggen tussen het szr en aanverwante rechtsdomeinen, zoals grondwettelijk en
administratief recht en arbeidsrecht
4: Wanneer we gaan kijken naar de sociale verzekeringen, hebben we 3 grote stelsels (werknemers, zelfstandigen en
overheidspersoneel).
- Nemen die van werknemers als uitgangspunt, maar daar waar er interessante vergelijkingen zijn zullen we de
vergelijkingen onder de aandacht brengen.
5: Behandelde leerstof kunnen terugleiden tot toepasselijke wetgeving moeten gebruiken tijdens examen!!
6: Tijdens hoorcolleges overgedragen kennis van het positieve socialezekerheidsrecht kunnen reproduceren
7: Met de verworven theoretische kennis concrete probleemsituaties kritisch kunnen belichten en evalueren om alzo tot een
logische en wetenschappelijk verantwoorde oplossing te komen
4
