Leerdoelen Kern AC – Periode 2
Leerdoelen – Les 1
1. Beschrijft de principes van persoonsgerichte zorg volgens het model van McCormack en
McCance.
2. Benoemt overeenkomsten en verschillen tussen persoonsgerichte zorg, de presentietheorie,
menslievende zorg en belevingsgerichte zorg.
Persoonsgerichte zorg
Persoonsgerichte zorg heeft invloed op de kwaliteit van de zorg. Dit model bevat een macro-context
in tegenstelling tot de andere opvattingen. Het raamwerk van persoonsgerichte zorg van McCormack
en McCance bestaat uit vier onderdelen:
1. Vereiste eigenschappen van de verpleegkundige
a. Vakbekwaam: kennis en kunde hebben om beslissingen te nemen, zorg goed te
plannen en prioriteiten te stellen in de zorg
b. Interpersoonlijke vaardigheden: op verschillende niveaus kunnen communiceren
c. Toegewijd aan het beroep
d. Helderheid van opvattingen en waarden
e. Zelfkennis: inzicht hebben in jezelf als persoon
2. De zorgomgeving
a. Adequate mix van medewerkers
b. Gedeelde besluitvorming
c. Effectieve relaties tussen medewerkers
d. Ondersteunende organisatiesystemen
e. Deling van macht
f. Innoveren
g. Risico's nemen
h. De fysieke omgeving
2. Persoonsgerichte processen
a. Werken met de opvattingen en waarden van de patiënt: ken elkaars normen en
waarden, zodat daarmee rekening kan worden gehouden bij de zorgverlening
b. Betrokkenheid bij de zorgverlening
c. Gezamenlijke besluitvorming: rekening houden met de waarden en normen van de
zorgvrager bij besluitvorming
d. Sympathieke aanwezigheid: houdt rekening met de uniekheid en waarde van het
individu
e. Holistische zorg verlenen: Rekening houden met de zorgvrager als geheel
(lichamelijk, psychisch, sociaal, spiritueel en emotioneel)
2. Persoonsgerichte uitkomsten
a. Goede zorgverlening/bevoegde beoefenaars
b. Betrokkenheid bij de zorg
c. Gevoel van welzijn
d. Heilzame/persoonsgerichte cultuur creëren
,Presentietheorie
Hierbij draait het om aansluiting zoeken en vinden. Wat doe je niet:
Geen vooraf gestelde doelen
Niet probleemoplossend
Niet op vaste tijden
Niet op vaste locatie
De presentiebenadering is een manier van werken die de relationele afstemming tussen zorggever en
cliënt als basis voor hulp en steun ziet. Goede zorg ontstaat vanuit het zorgvuldig aansluiten bij en
afstemmen op de ander, en op wat hij of zij nodig
heeft. Leefwereldgerichtheid en perspectiefwisseling zijn daarin centrale begrippen. Presentie richt
de zorg in via relationeel programmeren: vanuit de relatie blijkt wat goede zorg is voor deze
cliënt(en) op dit moment. De eigen vakkennis blijft intact, maar de relatie stuurt hoe die kennis wordt
aangewend. De presentie neemt radicaal het perspectief van de ander in als leidraad voor de zorg –
in plaats van de logica van de methodiek. De presentie is bovendien kritisch tegenover het
maakbaarheidsgeloof in veel methodieken; presentie is primair gericht op het zoeken naar een zo
bevredigend mogelijke relatie tot het leven – ook als dat leven vastzit.
De presentie is geworteld in de zorgethiek. Deze morele theorie stelt de onderlinge afhankelijkheid
van en verbondenheid tussen mensen en hun plek in een gemeenschap centraal. Menselijke
kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid zijn uitgangspunten in het moreel redeneren, meer dan
algemene beginselen of veralgemeniseerbare consequenties. Het denken over goede zorg beperkt
zich niet tot de één-op-één-relatie met de hulp vragende ander, maar vraagt doordenking in een
brede maatschappelijke, institutionele en politieke context.
, Presentiebenadering draait om relationele afstemming en zorgvuldig aansluiten bij en
afstemmen op de ander.
Centrale begrippen zijn leefwereldgerichtheid en perspectiefwisseling
Presentie richt zorg in via relationeel werken
Vanuit presentie is er ook voor de meest kwetsbaren in onze samenleving
Presentie is geworteld in de zorgethiek en is alleen daarom al politiek-ethisch geladen
Menslievende zorg
Zorg waarbij zorgvragers het idee hebben dat ze ertoe doen, dat ze opgemerkt worden. De patiënt
mag zich niet als een nummer voelen. Dit vraagt ook iets van zorgverleners. (Menslievend - liefde,
toewijding). Het denken over zorg als product wordt afgewezen. Alles draait om oprechte aandacht:
Flexibiliteit,
Eerlijkheid,
Respect
Betrouwbaarheid
Interesse
Alertheid
Vriendelijkheid
Concept is ontstaan vanuit de wensen van de patiënt, je gaat terug naar de basis van zorg van de
patiënt. Bestaat er andere zorg dan menslievende zorg?
Belevingsgerichte zorg
Belevingsgerichte zorg is een nieuwe manier van zorg verlenen aan mensen die zorg krijgen. Hierbij
staat de wensen en mogelijkheden van degene die zorg krijgt centraal, niet de beperkingen die
iemand heeft. Deze vorm van zorg betekent aansluiten bij de belevingswereld en gevoelens van de
zorgvrager. De zorgverlener gaat samen met de zorgvrager na wat hij/zij belangrijk en plezierig vindt.
Voorop staan dus regie, gezamenlijkheid en gelijkwaardigheid. Kortom, aansluitend op de wensen en
tegelijkertijd bouwen aan een goede relatie.
Het doel van belevingsgerichte zorg is een betere kwaliteit van leven van de zorgvrager. Uit de
praktijk blijkt dat mensen meer zelf doen, meer plezier hebben en minder onrust vertonen. Dat
maakt zowel zorgvragers als -verleners gelukkiger.
Draait om behoeften van de patiënt, niet om de beperkingen.
Vaak bij dementerenden en verstandelijk gehandicapten
Betrokkenheid mantelzorgers en familie
Overeenkomsten en verschillen met persoonsgerichte zorg
Overeenkomsten Verschillen
1. Presentietheorie Aansluiting bij de zorgvrager door Zegt weinig/niets over de
aansluiting en afstemming. kennis/kunde van de zorgverlener
2. Menslievende zorg Onderdeel van persoonsgerichte Is maar een klein onderdeel van
uitkomsten: betrokkenheid bij de de persoonsgerichte zorg. Zegt bv.
zorg; gevoel van welzijn; weinig/niets over de vereiste
persoonsgerichte cultuur eigenschappen van de
zorgverlener en de zorgomgeving.
3. Belevingsgerichte zorg Het opbouwen van Opvatting van positieve
een relatie tussen zorgvrager en gezondheid komt minder terug in
-verlener. de persoonsgerichte benadering.
, Creëert een gevoel
van welzijn
Leerdoelen – Les 2
1. Benoemt en onderscheidt de verpleegkundige visies op verplegen van Roy, Leininger en
Orem.
2. Benoemt overeenkomsten en verschillen tussen aanbod- en vraaggestuurd werken binnen
de visie van Roy, Leininger en Orem, gekoppeld aan de theorie over persoonsgerichte zorg.
Opdracht 1 - Visies en modellen
Zie filmpjes op de actualiteitenpagina
Zelfzorgmodel Orem Adaptatiemodel Roy Sunrisemodel Leininger
Ordeningsprincipes Universel 4 adaptatieve -
e zelfzorgbehoefte problemen
Ontwikkel Fundamentele
ingsbepaalde fysiologische
zelfzorghoefte behoeften
Gezondhe Activiteiten en rust:
idsbepalende immobiliteit,
zelfzorgbehoefte vermoeidheid, enz.
Voeding: verkeerde
voeding, braken, enz.
Uitscheiding: diarree,
obstipatie, enz.
Water- en
zouthuishouding:
dehydratie, oedeem,
enz.
Zuurstofvoorzieningen:
zuurstoftekort, enz.
Bloedsomloop: Shock,
enz.
Regulerende functies:
koorts, depressie, pijn,
enz.
Zelfbeeld:
Psychologisch
zelfbeeld: Verlies (bijv.
depressie na
amputatie)
Persoonlijk zelfbeeld:
moreel-ethisch
schuldgevoel,
angstreactie,
gevoelens van
machteloosheid en
niets waardigheid.
Interpersoonlijk
Leerdoelen – Les 1
1. Beschrijft de principes van persoonsgerichte zorg volgens het model van McCormack en
McCance.
2. Benoemt overeenkomsten en verschillen tussen persoonsgerichte zorg, de presentietheorie,
menslievende zorg en belevingsgerichte zorg.
Persoonsgerichte zorg
Persoonsgerichte zorg heeft invloed op de kwaliteit van de zorg. Dit model bevat een macro-context
in tegenstelling tot de andere opvattingen. Het raamwerk van persoonsgerichte zorg van McCormack
en McCance bestaat uit vier onderdelen:
1. Vereiste eigenschappen van de verpleegkundige
a. Vakbekwaam: kennis en kunde hebben om beslissingen te nemen, zorg goed te
plannen en prioriteiten te stellen in de zorg
b. Interpersoonlijke vaardigheden: op verschillende niveaus kunnen communiceren
c. Toegewijd aan het beroep
d. Helderheid van opvattingen en waarden
e. Zelfkennis: inzicht hebben in jezelf als persoon
2. De zorgomgeving
a. Adequate mix van medewerkers
b. Gedeelde besluitvorming
c. Effectieve relaties tussen medewerkers
d. Ondersteunende organisatiesystemen
e. Deling van macht
f. Innoveren
g. Risico's nemen
h. De fysieke omgeving
2. Persoonsgerichte processen
a. Werken met de opvattingen en waarden van de patiënt: ken elkaars normen en
waarden, zodat daarmee rekening kan worden gehouden bij de zorgverlening
b. Betrokkenheid bij de zorgverlening
c. Gezamenlijke besluitvorming: rekening houden met de waarden en normen van de
zorgvrager bij besluitvorming
d. Sympathieke aanwezigheid: houdt rekening met de uniekheid en waarde van het
individu
e. Holistische zorg verlenen: Rekening houden met de zorgvrager als geheel
(lichamelijk, psychisch, sociaal, spiritueel en emotioneel)
2. Persoonsgerichte uitkomsten
a. Goede zorgverlening/bevoegde beoefenaars
b. Betrokkenheid bij de zorg
c. Gevoel van welzijn
d. Heilzame/persoonsgerichte cultuur creëren
,Presentietheorie
Hierbij draait het om aansluiting zoeken en vinden. Wat doe je niet:
Geen vooraf gestelde doelen
Niet probleemoplossend
Niet op vaste tijden
Niet op vaste locatie
De presentiebenadering is een manier van werken die de relationele afstemming tussen zorggever en
cliënt als basis voor hulp en steun ziet. Goede zorg ontstaat vanuit het zorgvuldig aansluiten bij en
afstemmen op de ander, en op wat hij of zij nodig
heeft. Leefwereldgerichtheid en perspectiefwisseling zijn daarin centrale begrippen. Presentie richt
de zorg in via relationeel programmeren: vanuit de relatie blijkt wat goede zorg is voor deze
cliënt(en) op dit moment. De eigen vakkennis blijft intact, maar de relatie stuurt hoe die kennis wordt
aangewend. De presentie neemt radicaal het perspectief van de ander in als leidraad voor de zorg –
in plaats van de logica van de methodiek. De presentie is bovendien kritisch tegenover het
maakbaarheidsgeloof in veel methodieken; presentie is primair gericht op het zoeken naar een zo
bevredigend mogelijke relatie tot het leven – ook als dat leven vastzit.
De presentie is geworteld in de zorgethiek. Deze morele theorie stelt de onderlinge afhankelijkheid
van en verbondenheid tussen mensen en hun plek in een gemeenschap centraal. Menselijke
kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid zijn uitgangspunten in het moreel redeneren, meer dan
algemene beginselen of veralgemeniseerbare consequenties. Het denken over goede zorg beperkt
zich niet tot de één-op-één-relatie met de hulp vragende ander, maar vraagt doordenking in een
brede maatschappelijke, institutionele en politieke context.
, Presentiebenadering draait om relationele afstemming en zorgvuldig aansluiten bij en
afstemmen op de ander.
Centrale begrippen zijn leefwereldgerichtheid en perspectiefwisseling
Presentie richt zorg in via relationeel werken
Vanuit presentie is er ook voor de meest kwetsbaren in onze samenleving
Presentie is geworteld in de zorgethiek en is alleen daarom al politiek-ethisch geladen
Menslievende zorg
Zorg waarbij zorgvragers het idee hebben dat ze ertoe doen, dat ze opgemerkt worden. De patiënt
mag zich niet als een nummer voelen. Dit vraagt ook iets van zorgverleners. (Menslievend - liefde,
toewijding). Het denken over zorg als product wordt afgewezen. Alles draait om oprechte aandacht:
Flexibiliteit,
Eerlijkheid,
Respect
Betrouwbaarheid
Interesse
Alertheid
Vriendelijkheid
Concept is ontstaan vanuit de wensen van de patiënt, je gaat terug naar de basis van zorg van de
patiënt. Bestaat er andere zorg dan menslievende zorg?
Belevingsgerichte zorg
Belevingsgerichte zorg is een nieuwe manier van zorg verlenen aan mensen die zorg krijgen. Hierbij
staat de wensen en mogelijkheden van degene die zorg krijgt centraal, niet de beperkingen die
iemand heeft. Deze vorm van zorg betekent aansluiten bij de belevingswereld en gevoelens van de
zorgvrager. De zorgverlener gaat samen met de zorgvrager na wat hij/zij belangrijk en plezierig vindt.
Voorop staan dus regie, gezamenlijkheid en gelijkwaardigheid. Kortom, aansluitend op de wensen en
tegelijkertijd bouwen aan een goede relatie.
Het doel van belevingsgerichte zorg is een betere kwaliteit van leven van de zorgvrager. Uit de
praktijk blijkt dat mensen meer zelf doen, meer plezier hebben en minder onrust vertonen. Dat
maakt zowel zorgvragers als -verleners gelukkiger.
Draait om behoeften van de patiënt, niet om de beperkingen.
Vaak bij dementerenden en verstandelijk gehandicapten
Betrokkenheid mantelzorgers en familie
Overeenkomsten en verschillen met persoonsgerichte zorg
Overeenkomsten Verschillen
1. Presentietheorie Aansluiting bij de zorgvrager door Zegt weinig/niets over de
aansluiting en afstemming. kennis/kunde van de zorgverlener
2. Menslievende zorg Onderdeel van persoonsgerichte Is maar een klein onderdeel van
uitkomsten: betrokkenheid bij de de persoonsgerichte zorg. Zegt bv.
zorg; gevoel van welzijn; weinig/niets over de vereiste
persoonsgerichte cultuur eigenschappen van de
zorgverlener en de zorgomgeving.
3. Belevingsgerichte zorg Het opbouwen van Opvatting van positieve
een relatie tussen zorgvrager en gezondheid komt minder terug in
-verlener. de persoonsgerichte benadering.
, Creëert een gevoel
van welzijn
Leerdoelen – Les 2
1. Benoemt en onderscheidt de verpleegkundige visies op verplegen van Roy, Leininger en
Orem.
2. Benoemt overeenkomsten en verschillen tussen aanbod- en vraaggestuurd werken binnen
de visie van Roy, Leininger en Orem, gekoppeld aan de theorie over persoonsgerichte zorg.
Opdracht 1 - Visies en modellen
Zie filmpjes op de actualiteitenpagina
Zelfzorgmodel Orem Adaptatiemodel Roy Sunrisemodel Leininger
Ordeningsprincipes Universel 4 adaptatieve -
e zelfzorgbehoefte problemen
Ontwikkel Fundamentele
ingsbepaalde fysiologische
zelfzorghoefte behoeften
Gezondhe Activiteiten en rust:
idsbepalende immobiliteit,
zelfzorgbehoefte vermoeidheid, enz.
Voeding: verkeerde
voeding, braken, enz.
Uitscheiding: diarree,
obstipatie, enz.
Water- en
zouthuishouding:
dehydratie, oedeem,
enz.
Zuurstofvoorzieningen:
zuurstoftekort, enz.
Bloedsomloop: Shock,
enz.
Regulerende functies:
koorts, depressie, pijn,
enz.
Zelfbeeld:
Psychologisch
zelfbeeld: Verlies (bijv.
depressie na
amputatie)
Persoonlijk zelfbeeld:
moreel-ethisch
schuldgevoel,
angstreactie,
gevoelens van
machteloosheid en
niets waardigheid.
Interpersoonlijk
