Master Ondernemingsrecht | Corporate Litigation
_______________________________________________________________________________________
Hoorcollege 1 | Introductie Corporate Litigation 2
Hoorcollege 2 | Enquêterecht 1: Toegang 3
Hoorcollege 3 | Enquêterecht 2: Voorzieningen 20
Hoorcollege 4 | Enquêterecht 3: Onderzoek en wanbeleid 32
Hoorcollege 5 | Geschillenregeling 42
Hoorcollege 6 | Jaarrekeningenprocedure 52
Hoorcollege 7 | Interne aansprakelijkheid bestuurders & commissarissen 71
Hoorcollege 8 | Externe aansprakelijkheid bestuurder/commissaris 86
Hoorcollege 9 | Afgeleide schade 105
Hoorcollege 10 | IPR-aspecten Corporate Litigation 118
Hoorcollege 11 | ESG Corporate Litigation 138
Responsiecollege 139
1
, Hoorcollege 1 | Introductie Corporate Litigation
_______________________________________________________________________________________
1 | Introductie / Formeel Procesrecht
Corporate litigation verwijst naar con icten met betrekking tot rechtspersonen en omvat geschillen en
procedures die betrekking hebben op de werking van rechtspersonen
Terminologie
• Dagvaardingsprocedure: vonnis/arrest
• Verzoekschrift: beschikking.
Artikel 149 Rv
De feiten die door de ene partij zijn gesteld en door de andere partij niet zijn betwist, worden als vaststaand
beschouwd. Dit betekent dat als de gedaagde partij niet reageert op de gestelde feiten in de dagvaarding,
deze feiten als vaststaand worden
Artikel 150 Rv
Als een feit door de ene partij is gesteld en door de andere partij niet is betwist, moet de rechter dat feit als
vaststaand beschouwen. Dit betekent dat als de gedaagde partij de gestelde feiten niet voldoende betwist,
deze feiten worden aangenomen als vaststaand en vormen de basis voor verdere beoordeling.
2
fl
, Hoorcollege 2 | Enquêterecht 1: Toegang
_______________________________________________________________________________________
1.1 | Introductie
Verweerschrift Onderzoek Verweerschrift Beschikking
Bezwarenbrief Verzoekschrift Mondelinge Beschikking Deponeren Verzoekschrift Mondeling
Behandeling Onderzoek Behandeling
Eerste fase
1. Bezwarenbrief aan bestuur
Een enquêteprocedure vangt aan met het mededelen van de bewaren aan het bestuur. Het bestuur
moet in staat worden gesteld om hierop te reageren en dit te herstellen. Indien de verzoeker een
verzoek indient zonder dat de bezwarenbrief is verstuurd, is deze niet-ontvankelijk (let op: dit wordt
echter niet streng toegepast in de rechtspraak).
2. Verzoekschrift
Het verzoekschrift wordt ingediend bij de Ondernemingskamer.
3. Verweerschrift
4. Mondelinge behandeling
5. Beschikking
Wat is de toetsingsnorm? Gegronde redenen om te twijfelen aan een juist beleid.
De Ondernemingskamer kan de vordering toe- of afwijzen.
a. Afwijzen
b. Toewijzen - eventueel onmiddelijke voorzieningen tre en
6. Onderzoek
Er wordt een onderzoeker aangesteld om te onderzoeken of er sprake is van wanbeleid. Het onderzoek
wordt door de onderzoeker gedoneerd bij de rechtbank:
i. Ter inzage voor partijen
ii. Uitgebreid voor andere belanghebbenden
iii. Voor iedereen
HR Gucci | In HR Gucci werd het onderzoek overgeslagen, waarop de Hoge Raad oordeelde dat dit niet
mogelijk is. Het onderzoek is de kern van de enquêteprocedure. De tweede fase kan niet zonder het
onderzoek worden gestart. Echter, tegenwoordig dient men het verzoekschrift in met de vraag om
onmiddellijke voorzieningen. Het onderzoek heeft niet meer directe prioriteit. De kern van de
enquêteprocedure lijkt meer te liggen in de onmiddelijke voorzieningen (dit is het doel van de
verzoekers). In de praktijk zijn de getro en onmiddelijke voorzieningen al voldoende om het geschil op
te lossen, alvorens er een onderzoek wordt ingesteld en uitgevoerd.
Tweede fase
Na deponering gaat er een termijn van 2 maanden lopen om een nieuw verzoekschrift in te dienen.
7. Verzoekschrift
8. Verweerschrift
9. Mondeling behandeling
Wat is de toetsingsnorm? Wanbeleid
a. Afwijzen
b. Toewijzen - eventueel eindvoorzieningen (artikel 2:345 BW: ‘kan’ — discretionaire bevoegdheid van
de Ondernemingskamer, dus de Ondernemingskamer kan ervoor kiezen om de onmiddelijke
voorzieningen niet toe te wijzen.
3
ff ff
, 1.2 | Geschiedenis en achtergrond
De enquêteregeling legde initiële kapitaalsdrempelwaarden vast op (a) 10% van het geplaatst kapitaal of (b)
aandelen met een bepaalde nominale waarde. In de loop der jaren werd het vereiste bedrag voor de tweede
drempelwaarde aangepast van ƒ500.000 naar €225.000. De meest recente wijziging met de Wet
Aanpassing Enquêterecht, past de kapitaalsdrempels aan. De wetgever balanceert tussen de toegang van
kapitaalverscha ers met een substantieel belang tot de enquêteprocedure en mogelijke negatieve impact
voor betrokken vennootschappen. Een lage drempel kan de onderhandelingspositie versterken maar ook
schikkingsbereidheid verminderen.
De Wet Aanpassing Enquêterecht introduceert nieuwe kapitaalsdrempels voor 'grote'
vennootschappen en beursvennootschappen. De wetgever overwoog een 3%-kapitaalsdrempel,
maar koos uiteindelijk voor 1%, benadrukkend dat agenderingsrecht en enquêterecht verschillend
zijn. Het agenderingsrecht vereist 3% belang bij NV's en 1% bij BV's. Kapitaalverscha ers hoeven
hun belang niet 'voor eigen rekening' te houden. De huidige regeling voor 'kleine'
beursvennootschappen wordt bekritiseerd vanwege de ongelijke kapitaalsdrempels. Het voorontwerp
voor de Wet Aanpassing Geschillenregeling stelt voor om 1% en € 20 miljoen drempels ook voor
'kleine' beursvennootschappen toe te passen, maar het wachten is op verdere actie van de minister
voor Rechtsbescherming.
Waarom is de enquêteprocedure zo belangrijk?
1. De enquêteprocedure is het zwaarste middel in Boek 2 BW waarmee kan worden ingegrepen in de
verhoudingen binnen de vennootschap. Het heeft directe impact op de vennootschap.
2. De enquêteprocedure is een belangrijke bron voor het materiële recht; de Ondernemingskamer heeft
een belangrijke rol in de interpretatie en invulling van het materiële recht.
Wie is er bevoegd om een enquêteverzoek in te dienen?
1. Kapitaalverscha ers
2. Rechtspersoon
3. Curator
4. Advocaat-generaal; in het openbaar belang
5. Vakbonden (art. 2:347 BW)
6. Toegekend aan iemand bij overeenkomst of statuten
7. Aandeelhouders- en certi caathouders
8. Economisch gerechtigden
9. Concernenquête
HR De Vries Robbé
De bevoegdheid tot het indienen van een enquêteverzoek toekomt aan degenen die zijn opgenomen in artikel 2:346
BW en de opsomming is naar haar tekst en strekking limitatief. Uit deze limitatieve opsomming kan niet worden
afgeleid dat deze bevoegdheid verleend is aan de rechtspersoon ten aanzien waarvan het onderzoek zou moeten
worden ingesteld. Een rechtspersoon, die het voorwerp van het onderzoek zou moeten zijn, is niet bevoegd om een
dergelijk verzoek in te dienen.
4
ffff fi ff
_______________________________________________________________________________________
Hoorcollege 1 | Introductie Corporate Litigation 2
Hoorcollege 2 | Enquêterecht 1: Toegang 3
Hoorcollege 3 | Enquêterecht 2: Voorzieningen 20
Hoorcollege 4 | Enquêterecht 3: Onderzoek en wanbeleid 32
Hoorcollege 5 | Geschillenregeling 42
Hoorcollege 6 | Jaarrekeningenprocedure 52
Hoorcollege 7 | Interne aansprakelijkheid bestuurders & commissarissen 71
Hoorcollege 8 | Externe aansprakelijkheid bestuurder/commissaris 86
Hoorcollege 9 | Afgeleide schade 105
Hoorcollege 10 | IPR-aspecten Corporate Litigation 118
Hoorcollege 11 | ESG Corporate Litigation 138
Responsiecollege 139
1
, Hoorcollege 1 | Introductie Corporate Litigation
_______________________________________________________________________________________
1 | Introductie / Formeel Procesrecht
Corporate litigation verwijst naar con icten met betrekking tot rechtspersonen en omvat geschillen en
procedures die betrekking hebben op de werking van rechtspersonen
Terminologie
• Dagvaardingsprocedure: vonnis/arrest
• Verzoekschrift: beschikking.
Artikel 149 Rv
De feiten die door de ene partij zijn gesteld en door de andere partij niet zijn betwist, worden als vaststaand
beschouwd. Dit betekent dat als de gedaagde partij niet reageert op de gestelde feiten in de dagvaarding,
deze feiten als vaststaand worden
Artikel 150 Rv
Als een feit door de ene partij is gesteld en door de andere partij niet is betwist, moet de rechter dat feit als
vaststaand beschouwen. Dit betekent dat als de gedaagde partij de gestelde feiten niet voldoende betwist,
deze feiten worden aangenomen als vaststaand en vormen de basis voor verdere beoordeling.
2
fl
, Hoorcollege 2 | Enquêterecht 1: Toegang
_______________________________________________________________________________________
1.1 | Introductie
Verweerschrift Onderzoek Verweerschrift Beschikking
Bezwarenbrief Verzoekschrift Mondelinge Beschikking Deponeren Verzoekschrift Mondeling
Behandeling Onderzoek Behandeling
Eerste fase
1. Bezwarenbrief aan bestuur
Een enquêteprocedure vangt aan met het mededelen van de bewaren aan het bestuur. Het bestuur
moet in staat worden gesteld om hierop te reageren en dit te herstellen. Indien de verzoeker een
verzoek indient zonder dat de bezwarenbrief is verstuurd, is deze niet-ontvankelijk (let op: dit wordt
echter niet streng toegepast in de rechtspraak).
2. Verzoekschrift
Het verzoekschrift wordt ingediend bij de Ondernemingskamer.
3. Verweerschrift
4. Mondelinge behandeling
5. Beschikking
Wat is de toetsingsnorm? Gegronde redenen om te twijfelen aan een juist beleid.
De Ondernemingskamer kan de vordering toe- of afwijzen.
a. Afwijzen
b. Toewijzen - eventueel onmiddelijke voorzieningen tre en
6. Onderzoek
Er wordt een onderzoeker aangesteld om te onderzoeken of er sprake is van wanbeleid. Het onderzoek
wordt door de onderzoeker gedoneerd bij de rechtbank:
i. Ter inzage voor partijen
ii. Uitgebreid voor andere belanghebbenden
iii. Voor iedereen
HR Gucci | In HR Gucci werd het onderzoek overgeslagen, waarop de Hoge Raad oordeelde dat dit niet
mogelijk is. Het onderzoek is de kern van de enquêteprocedure. De tweede fase kan niet zonder het
onderzoek worden gestart. Echter, tegenwoordig dient men het verzoekschrift in met de vraag om
onmiddellijke voorzieningen. Het onderzoek heeft niet meer directe prioriteit. De kern van de
enquêteprocedure lijkt meer te liggen in de onmiddelijke voorzieningen (dit is het doel van de
verzoekers). In de praktijk zijn de getro en onmiddelijke voorzieningen al voldoende om het geschil op
te lossen, alvorens er een onderzoek wordt ingesteld en uitgevoerd.
Tweede fase
Na deponering gaat er een termijn van 2 maanden lopen om een nieuw verzoekschrift in te dienen.
7. Verzoekschrift
8. Verweerschrift
9. Mondeling behandeling
Wat is de toetsingsnorm? Wanbeleid
a. Afwijzen
b. Toewijzen - eventueel eindvoorzieningen (artikel 2:345 BW: ‘kan’ — discretionaire bevoegdheid van
de Ondernemingskamer, dus de Ondernemingskamer kan ervoor kiezen om de onmiddelijke
voorzieningen niet toe te wijzen.
3
ff ff
, 1.2 | Geschiedenis en achtergrond
De enquêteregeling legde initiële kapitaalsdrempelwaarden vast op (a) 10% van het geplaatst kapitaal of (b)
aandelen met een bepaalde nominale waarde. In de loop der jaren werd het vereiste bedrag voor de tweede
drempelwaarde aangepast van ƒ500.000 naar €225.000. De meest recente wijziging met de Wet
Aanpassing Enquêterecht, past de kapitaalsdrempels aan. De wetgever balanceert tussen de toegang van
kapitaalverscha ers met een substantieel belang tot de enquêteprocedure en mogelijke negatieve impact
voor betrokken vennootschappen. Een lage drempel kan de onderhandelingspositie versterken maar ook
schikkingsbereidheid verminderen.
De Wet Aanpassing Enquêterecht introduceert nieuwe kapitaalsdrempels voor 'grote'
vennootschappen en beursvennootschappen. De wetgever overwoog een 3%-kapitaalsdrempel,
maar koos uiteindelijk voor 1%, benadrukkend dat agenderingsrecht en enquêterecht verschillend
zijn. Het agenderingsrecht vereist 3% belang bij NV's en 1% bij BV's. Kapitaalverscha ers hoeven
hun belang niet 'voor eigen rekening' te houden. De huidige regeling voor 'kleine'
beursvennootschappen wordt bekritiseerd vanwege de ongelijke kapitaalsdrempels. Het voorontwerp
voor de Wet Aanpassing Geschillenregeling stelt voor om 1% en € 20 miljoen drempels ook voor
'kleine' beursvennootschappen toe te passen, maar het wachten is op verdere actie van de minister
voor Rechtsbescherming.
Waarom is de enquêteprocedure zo belangrijk?
1. De enquêteprocedure is het zwaarste middel in Boek 2 BW waarmee kan worden ingegrepen in de
verhoudingen binnen de vennootschap. Het heeft directe impact op de vennootschap.
2. De enquêteprocedure is een belangrijke bron voor het materiële recht; de Ondernemingskamer heeft
een belangrijke rol in de interpretatie en invulling van het materiële recht.
Wie is er bevoegd om een enquêteverzoek in te dienen?
1. Kapitaalverscha ers
2. Rechtspersoon
3. Curator
4. Advocaat-generaal; in het openbaar belang
5. Vakbonden (art. 2:347 BW)
6. Toegekend aan iemand bij overeenkomst of statuten
7. Aandeelhouders- en certi caathouders
8. Economisch gerechtigden
9. Concernenquête
HR De Vries Robbé
De bevoegdheid tot het indienen van een enquêteverzoek toekomt aan degenen die zijn opgenomen in artikel 2:346
BW en de opsomming is naar haar tekst en strekking limitatief. Uit deze limitatieve opsomming kan niet worden
afgeleid dat deze bevoegdheid verleend is aan de rechtspersoon ten aanzien waarvan het onderzoek zou moeten
worden ingesteld. Een rechtspersoon, die het voorwerp van het onderzoek zou moeten zijn, is niet bevoegd om een
dergelijk verzoek in te dienen.
4
ffff fi ff
