Milieu en Gezondheid
AB_1134
Hoorcollege 1 & 2
Bachelor Gezondheid en leven
Vrije Universiteit Amsterdam
,Inhoud
Hoorcollege 1 – Cursus introductie ................................................................................... 3
Hoorcollege 2 – Toxicologie & Risico Beoordeling ........................................................... 5
Dit is een volledige samenvatting van de eerste 2 hoorcolleges van het vak Milieu en
Gezondheid (AB_1134), gegeven in het eerste jaar van de bacheloropleiding Gezondheid en
Leven aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Samenvattingen van de overige hoorcolleges zullen binnenkort beschikbaar zijn op Stuvia.
Bedankt voor het steunen van mijn werk door middel van het aanschaffen van deze
samenvatting(en). Heel erg veel succes met je tentamen! Met deze samenvattingen heb ik
zelf het vak afgerond met een 8.3, dus jou moet het zeker lukken! :)
2
, Hoorcollege 1 – Cursus introductie
Chemische stoffen en gezondheid historie
We worden blootgesteld aan allerlei verschillende stoffen.
• Agent Orange (dioxins)
Op bladeren van bomen gespoten om de vijand te zien, maar het leek erg schadelijk
te zijn.
Soldaten gezondheidseffecten en teratogeen: effect op ongeboren kind
o o.a. spina bifida.
• Mercury (Minamata disease)
Lozen methylkwik in rivieren.
Bewoners eten vis uit rivier, neuronale effecten bij kinderen.
o o.a. paralyse, spasme en spraak- en hoorproblemen.
• DDT (insecticide)
Dichloordifenyltrichloorethaan (DDT) effectief tegen malaria.
Carcinogeen, neurotoxisch, en hormoonverstorend. Ook slecht afbreekbaar, nog
steeds metabolieten in onze urine.
Boek “Silent Spring” (1962): bewijs van iemand die wakker werd en niets meer kon
horen.
Er is een snijvlak tussen de toxicologie (hierboven genoemde voorbeelden) en de
farmacologie. Heel veel stoffen, zoals insecticiden of een bepaald doel hebben, kunnen ook
als medicijn gebruikt worden. Dus deze twee gebieden zitten heel dicht bij elkaar.
De stoffen van tegenwoordig zijn o.a. (micro)plastic, blikken, make-up, maar ook verborgen
chemische gevaren zoals flesjes, pizzadozen, en pannen (PFAS).
Blootstelling van de volgende chemicaliën aan kinderen (6-18 jaar) in de Verenigde Staten
bleken verhoogd te zijn:
• Bisfenol A (BPA): maakt plastic hard. Zit vooral in coating van blikjes.
o Bijna alle kinderen hebben dit in hun lichaam.
• Ftalaten: weekmakers, dus maken plastic zacht.
• Polycyclische aromatische koolwaterstoffen: komen vrij bij verbranding.
Ftalaten en polycyclische aromatische koolwaterstoffen komen ook in hoge percentages in
deze kinderen voor.
Milieu en gezondheid wereldwijd
23% van de globale mortaliteit is gelinkt aan het milieu. Dat is ongeveer 12.6 miljoen
doodsgevallen per jaar.
Denk aan oorzaken zoals:
• Luchtvervuiling: buiten en binnen
• Inadequate water, sanitatie en hygiëne
• Chemicaliën en biologische agentia
• Radiatie; ultraviolet en ionisatie
• Omgevingsgeluid
• Klimaatverandering
• Beroepsrisico’s: mijnen, bouw, etc.
• Landbouwpraktijken: gebruik van pesticiden en
hergebruik van afvalwater.
• Gebouwde omgevingen: woningen en wegen.
In dit vak gaat het vooral om de chemische stoffen in de omgeving.
3
AB_1134
Hoorcollege 1 & 2
Bachelor Gezondheid en leven
Vrije Universiteit Amsterdam
,Inhoud
Hoorcollege 1 – Cursus introductie ................................................................................... 3
Hoorcollege 2 – Toxicologie & Risico Beoordeling ........................................................... 5
Dit is een volledige samenvatting van de eerste 2 hoorcolleges van het vak Milieu en
Gezondheid (AB_1134), gegeven in het eerste jaar van de bacheloropleiding Gezondheid en
Leven aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Samenvattingen van de overige hoorcolleges zullen binnenkort beschikbaar zijn op Stuvia.
Bedankt voor het steunen van mijn werk door middel van het aanschaffen van deze
samenvatting(en). Heel erg veel succes met je tentamen! Met deze samenvattingen heb ik
zelf het vak afgerond met een 8.3, dus jou moet het zeker lukken! :)
2
, Hoorcollege 1 – Cursus introductie
Chemische stoffen en gezondheid historie
We worden blootgesteld aan allerlei verschillende stoffen.
• Agent Orange (dioxins)
Op bladeren van bomen gespoten om de vijand te zien, maar het leek erg schadelijk
te zijn.
Soldaten gezondheidseffecten en teratogeen: effect op ongeboren kind
o o.a. spina bifida.
• Mercury (Minamata disease)
Lozen methylkwik in rivieren.
Bewoners eten vis uit rivier, neuronale effecten bij kinderen.
o o.a. paralyse, spasme en spraak- en hoorproblemen.
• DDT (insecticide)
Dichloordifenyltrichloorethaan (DDT) effectief tegen malaria.
Carcinogeen, neurotoxisch, en hormoonverstorend. Ook slecht afbreekbaar, nog
steeds metabolieten in onze urine.
Boek “Silent Spring” (1962): bewijs van iemand die wakker werd en niets meer kon
horen.
Er is een snijvlak tussen de toxicologie (hierboven genoemde voorbeelden) en de
farmacologie. Heel veel stoffen, zoals insecticiden of een bepaald doel hebben, kunnen ook
als medicijn gebruikt worden. Dus deze twee gebieden zitten heel dicht bij elkaar.
De stoffen van tegenwoordig zijn o.a. (micro)plastic, blikken, make-up, maar ook verborgen
chemische gevaren zoals flesjes, pizzadozen, en pannen (PFAS).
Blootstelling van de volgende chemicaliën aan kinderen (6-18 jaar) in de Verenigde Staten
bleken verhoogd te zijn:
• Bisfenol A (BPA): maakt plastic hard. Zit vooral in coating van blikjes.
o Bijna alle kinderen hebben dit in hun lichaam.
• Ftalaten: weekmakers, dus maken plastic zacht.
• Polycyclische aromatische koolwaterstoffen: komen vrij bij verbranding.
Ftalaten en polycyclische aromatische koolwaterstoffen komen ook in hoge percentages in
deze kinderen voor.
Milieu en gezondheid wereldwijd
23% van de globale mortaliteit is gelinkt aan het milieu. Dat is ongeveer 12.6 miljoen
doodsgevallen per jaar.
Denk aan oorzaken zoals:
• Luchtvervuiling: buiten en binnen
• Inadequate water, sanitatie en hygiëne
• Chemicaliën en biologische agentia
• Radiatie; ultraviolet en ionisatie
• Omgevingsgeluid
• Klimaatverandering
• Beroepsrisico’s: mijnen, bouw, etc.
• Landbouwpraktijken: gebruik van pesticiden en
hergebruik van afvalwater.
• Gebouwde omgevingen: woningen en wegen.
In dit vak gaat het vooral om de chemische stoffen in de omgeving.
3
