Samenvatting Biologie H24 Milieubiologie
Het proces van temmen, fokken en selecteren op gunstige eigenschappen heet domesticatie. Zo
namen de wolproductie, de melkgift, en vleesproductie toe en ontstonden gunstige eigenschappen
bij de hond en paard. Dat landbouw en veeteelt enorm succesvol waren, blijkt uit de sterke
bevolkingstoename vanaf die tijd.
Een stabiel climaxecosysteem heeft een grote biodiversiteit in tegenstelling tot moderne
landbouwgrond. Daar mag alleen het gewas groeien, dat gepoot of gezaaid is. De planten staan
dichtbij elkaar op een groot oppervlak, zijn alle van dezelfde soort en genetisch identiek. Dit noem je
een monocultuur. Monoculturen zijn economisch gunstig, maar niet voor de omringende
ecosystemen. Monoculturen trekken allerlei dieren, schimmels en bacteriën aan die van het gewas
kunnen leven. Het voedselaanbod is groot en er zijn geen natuurlijke vijanden. De kans op een plaag
of op een ziekte is heel groot. Soms ontstaat een ziekte door natuurlijke omstandigheden.
Er zijn veel soorten chemische bestrijdingsmiddelen ontwikkeld. Je noemt ze pesticiden.
Onkruidbestrijdingsmiddelen zijn herbiciden en insecten worden bestreden met insecticiden. Tegen
schimmels worden fungiciden gebruikt.
Systemische bestrijdingsmiddelen worden niet gespoten, maar in de groeiende plant aangebracht.
Het zaad wordt in een omhulling van insecticide verpakt. Bij ontkiemen trekt het gif in de zaadlobben
en wordt het in de plant opgenomen zodra de sapstroom begint. De plant wordt van binnenuit giftig
gemaakt. Het gif komt soms terecht in onschadelijke of nuttige insecten, zoals bijen. Drie nadelen van
pesticiden zijn:
- De meeste middelen zijn niet soortspecifiek.
- De middelen zijn soms persistent. Ze zijn niet of nauwelijks afbreekbaar. Planten krijgen het
gif op stengels en bladeren en dieren die deze planten eten, slaan de stoffen in hun lichaam
op. Via voedselketens hopen de stoffen zich op. Dit noemt men accumulatie.
- Het plaagorganisme wordt resistent voor het bestrijdingsmiddel. Door een mutatie wordt
een klein deel van de populatie ongevoelig voor het gif en kan zich snel voortplanten. Het is
dus een (onbedoelde) kunstmatige selecie.
Plagen kunnen ook bestreden worden met alternatieve methoden:
- Het inschakelen van de natuurlijke vijand van de plaag.
- Het weglokken van de mannetjes van de plaaginsecten met de lokstoffen (feromonen) van
de vrouwtjes
- Rondspuiten van hormoonpreparaten, waardoor de insecten op het verkeerde moment gaan
vervellen. Te hoge concentraties van zo’n hormoon leiden tot een verstoring van de
ontwikkeling.
- Het gebruik van plantaardige producten, botanische insecticiden. Veel planten verdedigen
zich tegen insectenvraat door giftige stoffen te produceren. Die stoffen kunnen als chemische
bestrijdmiddelen worden gebruikt.
- Het toepassen van wisselteelt.
Geregeld wordt gekozen voor geïntegreerde gewasbescherming: biologische bestrijding in
combinatie met chemische.
De bodem van een stabiel climaxecosysteem zal niet snel uitgeput raken: anorganische stoffen, zoals
nitraat, sulfaat, fosfaat, kalium en natrium keren via de kringloop van stoffen in de bodem terug.
Akkerbodems verarmen, doordat door de oogst veel anorganische stoffen aan de bodem worden
onttrokken. Hierdoor ontstaat een tekort aan mineralen waardoor de gewassen minder groeien.
Akkers worden bemest om te voorkomen dat de opbrengst minder wordt. Stalmest bevat organische
stoffen en kunstmest bestaat alleen uit mineralen.
Het proces van temmen, fokken en selecteren op gunstige eigenschappen heet domesticatie. Zo
namen de wolproductie, de melkgift, en vleesproductie toe en ontstonden gunstige eigenschappen
bij de hond en paard. Dat landbouw en veeteelt enorm succesvol waren, blijkt uit de sterke
bevolkingstoename vanaf die tijd.
Een stabiel climaxecosysteem heeft een grote biodiversiteit in tegenstelling tot moderne
landbouwgrond. Daar mag alleen het gewas groeien, dat gepoot of gezaaid is. De planten staan
dichtbij elkaar op een groot oppervlak, zijn alle van dezelfde soort en genetisch identiek. Dit noem je
een monocultuur. Monoculturen zijn economisch gunstig, maar niet voor de omringende
ecosystemen. Monoculturen trekken allerlei dieren, schimmels en bacteriën aan die van het gewas
kunnen leven. Het voedselaanbod is groot en er zijn geen natuurlijke vijanden. De kans op een plaag
of op een ziekte is heel groot. Soms ontstaat een ziekte door natuurlijke omstandigheden.
Er zijn veel soorten chemische bestrijdingsmiddelen ontwikkeld. Je noemt ze pesticiden.
Onkruidbestrijdingsmiddelen zijn herbiciden en insecten worden bestreden met insecticiden. Tegen
schimmels worden fungiciden gebruikt.
Systemische bestrijdingsmiddelen worden niet gespoten, maar in de groeiende plant aangebracht.
Het zaad wordt in een omhulling van insecticide verpakt. Bij ontkiemen trekt het gif in de zaadlobben
en wordt het in de plant opgenomen zodra de sapstroom begint. De plant wordt van binnenuit giftig
gemaakt. Het gif komt soms terecht in onschadelijke of nuttige insecten, zoals bijen. Drie nadelen van
pesticiden zijn:
- De meeste middelen zijn niet soortspecifiek.
- De middelen zijn soms persistent. Ze zijn niet of nauwelijks afbreekbaar. Planten krijgen het
gif op stengels en bladeren en dieren die deze planten eten, slaan de stoffen in hun lichaam
op. Via voedselketens hopen de stoffen zich op. Dit noemt men accumulatie.
- Het plaagorganisme wordt resistent voor het bestrijdingsmiddel. Door een mutatie wordt
een klein deel van de populatie ongevoelig voor het gif en kan zich snel voortplanten. Het is
dus een (onbedoelde) kunstmatige selecie.
Plagen kunnen ook bestreden worden met alternatieve methoden:
- Het inschakelen van de natuurlijke vijand van de plaag.
- Het weglokken van de mannetjes van de plaaginsecten met de lokstoffen (feromonen) van
de vrouwtjes
- Rondspuiten van hormoonpreparaten, waardoor de insecten op het verkeerde moment gaan
vervellen. Te hoge concentraties van zo’n hormoon leiden tot een verstoring van de
ontwikkeling.
- Het gebruik van plantaardige producten, botanische insecticiden. Veel planten verdedigen
zich tegen insectenvraat door giftige stoffen te produceren. Die stoffen kunnen als chemische
bestrijdmiddelen worden gebruikt.
- Het toepassen van wisselteelt.
Geregeld wordt gekozen voor geïntegreerde gewasbescherming: biologische bestrijding in
combinatie met chemische.
De bodem van een stabiel climaxecosysteem zal niet snel uitgeput raken: anorganische stoffen, zoals
nitraat, sulfaat, fosfaat, kalium en natrium keren via de kringloop van stoffen in de bodem terug.
Akkerbodems verarmen, doordat door de oogst veel anorganische stoffen aan de bodem worden
onttrokken. Hierdoor ontstaat een tekort aan mineralen waardoor de gewassen minder groeien.
Akkers worden bemest om te voorkomen dat de opbrengst minder wordt. Stalmest bevat organische
stoffen en kunstmest bestaat alleen uit mineralen.
