PUBLIEK PROCESRECHT
ALGEMENE INFO ...................................................................................................................................................3
BEGRIPPEN ............................................................................................................................................................4
PREVENTIEVE RECHTSBESCHERMING ....................................................................................................................5
RECHTSBESCHERMING A POSTERIORI ....................................................................................................................6
POLITIEKE RECHTSBESCHERMING ........................................................................................................................................ 6
ADMINISTRATIEVE RECHTSBESCHERMING............................................................................................................................. 7
Administratief beroep ........................................................................................................................................... 7
Vormen van administratief beroep...................................................................................................................................... 8
Willig beroep ................................................................................................................................................................... 8
Hiërarchisch beroep ........................................................................................................................................................ 9
Beroep bij de toezichthoudende overheid ................................................................................................................... 10
Georganiseerd beroep .................................................................................................................................................. 10
Interferentie met jurisdictioneel beroep ........................................................................................................................... 10
JURISDICTIONELE RECHTSBESCHERMING ............................................................................................................................ 12
Rechtsbescherming door de gewone rechter ...................................................................................................... 14
Exceptie van illegaliteit ...................................................................................................................................................... 14
Overheidsaansprakelijkheid............................................................................................................................................... 17
Immuniteit van tenuitvoerlegging ..................................................................................................................................... 20
Rechtsbescherming door administratieve rechtscolleges ................................................................................... 20
Administratieve rechtscolleges met specifieke bevoegdheid: specialisatiewens.............................................................. 21
Administratief rechtscollege met algemene bevoegdheid ................................................................................................ 21
RAAD VAN STATE ................................................................................................................................................22
WAT? ........................................................................................................................................................................ 22
BEVOEGDHEDEN ........................................................................................................................................................... 23
Cassatieberoep .................................................................................................................................................... 23
Vergoedingscontentieux...................................................................................................................................... 24
Annulatiecontentieux .......................................................................................................................................... 25
Bevoegdheid ...................................................................................................................................................................... 25
Ontvankelijkheid ................................................................................................................................................................ 28
Beroepstermijn ............................................................................................................................................................. 28
Bekwaamheid en hoedanigheid.................................................................................................................................... 28
Belang ........................................................................................................................................................................... 29
Subsidiariteit ................................................................................................................................................................. 30
Middelen en vernietigingsgronden .................................................................................................................................... 31
Annulatieprocedure ........................................................................................................................................................... 32
Procedure...................................................................................................................................................................... 32
Proceduretermijnen ...................................................................................................................................................... 33
Verzoekschrift ............................................................................................................................................................... 33
Recht ............................................................................................................................................................................. 35
Memorie van antwoord en administratief dossier ....................................................................................................... 35
Memorie van wederantwoord of toelichtende memorie ............................................................................................. 35
Opm.: verkorte procedure ............................................................................................................................................ 35
Tussenkomst ................................................................................................................................................................. 36
Verslag van het auditoraat ............................................................................................................................................ 36
Verzoek tot voortzetting bij negatief verslag ................................................................................................................ 36
Laatste memorie ........................................................................................................................................................... 37
Terechtzitting ................................................................................................................................................................ 37
1
, Arrest ............................................................................................................................................................................ 38
Rechtsmiddelen ............................................................................................................................................................ 38
Gezag en gevolgen ............................................................................................................................................................. 38
Gezag van gewijsde erga omnes ................................................................................................................................... 38
Ex tunc........................................................................................................................................................................... 39
Bestuurlijke lus .............................................................................................................................................................. 39
Van bestuurlijke lus naar “beslissing tot herstel” ......................................................................................................... 40
Herstel na vernietiging .................................................................................................................................................. 41
Administratief kort geding .................................................................................................................................. 42
Situering ............................................................................................................................................................................. 42
Ontvankelijkheid ................................................................................................................................................................ 42
Grondvoorwaarden ........................................................................................................................................................... 43
Gewone procedure in kort geding ..................................................................................................................................... 44
Procedure tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid ....................................................................................... 45
Toekomstig recht? ............................................................................................................................................................. 45
2
, ALGEMENE INFO
Opbouw lesverstrekkingen:
• Inleiding – begrippenkader
• Administratieve rechtsbescherming
• Jurisdictionele rechtsbescherming
• Exceptie van illegaliteit
• Overheidsaansprakelijkheid
• Immuniteit van tenuitvoerlegging
• Raad van State
o Bevoegdheid
o Ontvankelijkheidsvereisten
o Annulatieprocedure
o Gezag en gevolgen van annulatiearresten
• Administratief kort geding
Zelfstudie:
• Ombudsdienst
• Klachtenbehandeling
Evaluatie:
• Periodegebonden – 100% schriftelijk examen
• Meerkeuzevragen (in uitdagende vorm)
• Open vragen
o Inzichtsvragen
o Toepassingsvragen
Voorbereiding: studeer inzichtelijk
Gebruik je wetboek tijdens les en studie!
3
, BEGRIPPEN
Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel (2 elementen)
• Handelen vereist juridische grondslag
o Overheid mag niets, behalve wat expliciet toegelaten is ó burger mag alles doen, behalve
hetgeen verboden is
o Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen”
o Kan specifiek of algemeen zijn
• Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
o Wanneer je een beslissing neemt, dan moet die in overeenstemming zijn met de eventuele
rechtsregels die in die bepaalde materie gelden
Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
• Noodzaak aan rechtsdwang
• Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Evident bij verbintenissen (vb. iets geven)
o Minder evident bij situaties waar je geen subjectief recht op hebt
§ Vb. vergunning, promotie, bepaalde job…
• Conclusie: afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden van technieken tot
voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
o = sanctionering
o = rechtshandhaving
o = rechtsbescherming
Rechtsbescherming tegen de overheid
• Overheid is feitelijk veel machtiger dan een burger
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling
o Eenzijdig bindend
o Privilège de la décision exécutoire
§ Voorrecht van de uitvoerbare beslissing
§ Wanneer een overheid een beslissing neemt, kan het die ook onmiddellijk uitvoeren
§ Men moet niet eerst naar een rechter om een uitvoerbaar karakter te verkrijgen
o Privilège du préalable → obéir d’abord, réclamer ensuite
§ Voorrecht van voorafgaande
§ Vermoeden van wettigheid
§ Beetje achterhaald, want de overheid moet even goed bewijzen dat de genomen
beslissingen wettig zijn
§ Moment dat een beslissing is genomen, moet je je daaraan houden
§ Ben je niet akkoord met een beslissing, dan ben jij degene die naar de rechter moet gaan
(Omkering van het procesinitiatief)
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling over handelingen
die in beginsel uitgaan van een administratieve overheid en door het publiekrecht worden beheerst
4
ALGEMENE INFO ...................................................................................................................................................3
BEGRIPPEN ............................................................................................................................................................4
PREVENTIEVE RECHTSBESCHERMING ....................................................................................................................5
RECHTSBESCHERMING A POSTERIORI ....................................................................................................................6
POLITIEKE RECHTSBESCHERMING ........................................................................................................................................ 6
ADMINISTRATIEVE RECHTSBESCHERMING............................................................................................................................. 7
Administratief beroep ........................................................................................................................................... 7
Vormen van administratief beroep...................................................................................................................................... 8
Willig beroep ................................................................................................................................................................... 8
Hiërarchisch beroep ........................................................................................................................................................ 9
Beroep bij de toezichthoudende overheid ................................................................................................................... 10
Georganiseerd beroep .................................................................................................................................................. 10
Interferentie met jurisdictioneel beroep ........................................................................................................................... 10
JURISDICTIONELE RECHTSBESCHERMING ............................................................................................................................ 12
Rechtsbescherming door de gewone rechter ...................................................................................................... 14
Exceptie van illegaliteit ...................................................................................................................................................... 14
Overheidsaansprakelijkheid............................................................................................................................................... 17
Immuniteit van tenuitvoerlegging ..................................................................................................................................... 20
Rechtsbescherming door administratieve rechtscolleges ................................................................................... 20
Administratieve rechtscolleges met specifieke bevoegdheid: specialisatiewens.............................................................. 21
Administratief rechtscollege met algemene bevoegdheid ................................................................................................ 21
RAAD VAN STATE ................................................................................................................................................22
WAT? ........................................................................................................................................................................ 22
BEVOEGDHEDEN ........................................................................................................................................................... 23
Cassatieberoep .................................................................................................................................................... 23
Vergoedingscontentieux...................................................................................................................................... 24
Annulatiecontentieux .......................................................................................................................................... 25
Bevoegdheid ...................................................................................................................................................................... 25
Ontvankelijkheid ................................................................................................................................................................ 28
Beroepstermijn ............................................................................................................................................................. 28
Bekwaamheid en hoedanigheid.................................................................................................................................... 28
Belang ........................................................................................................................................................................... 29
Subsidiariteit ................................................................................................................................................................. 30
Middelen en vernietigingsgronden .................................................................................................................................... 31
Annulatieprocedure ........................................................................................................................................................... 32
Procedure...................................................................................................................................................................... 32
Proceduretermijnen ...................................................................................................................................................... 33
Verzoekschrift ............................................................................................................................................................... 33
Recht ............................................................................................................................................................................. 35
Memorie van antwoord en administratief dossier ....................................................................................................... 35
Memorie van wederantwoord of toelichtende memorie ............................................................................................. 35
Opm.: verkorte procedure ............................................................................................................................................ 35
Tussenkomst ................................................................................................................................................................. 36
Verslag van het auditoraat ............................................................................................................................................ 36
Verzoek tot voortzetting bij negatief verslag ................................................................................................................ 36
Laatste memorie ........................................................................................................................................................... 37
Terechtzitting ................................................................................................................................................................ 37
1
, Arrest ............................................................................................................................................................................ 38
Rechtsmiddelen ............................................................................................................................................................ 38
Gezag en gevolgen ............................................................................................................................................................. 38
Gezag van gewijsde erga omnes ................................................................................................................................... 38
Ex tunc........................................................................................................................................................................... 39
Bestuurlijke lus .............................................................................................................................................................. 39
Van bestuurlijke lus naar “beslissing tot herstel” ......................................................................................................... 40
Herstel na vernietiging .................................................................................................................................................. 41
Administratief kort geding .................................................................................................................................. 42
Situering ............................................................................................................................................................................. 42
Ontvankelijkheid ................................................................................................................................................................ 42
Grondvoorwaarden ........................................................................................................................................................... 43
Gewone procedure in kort geding ..................................................................................................................................... 44
Procedure tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid ....................................................................................... 45
Toekomstig recht? ............................................................................................................................................................. 45
2
, ALGEMENE INFO
Opbouw lesverstrekkingen:
• Inleiding – begrippenkader
• Administratieve rechtsbescherming
• Jurisdictionele rechtsbescherming
• Exceptie van illegaliteit
• Overheidsaansprakelijkheid
• Immuniteit van tenuitvoerlegging
• Raad van State
o Bevoegdheid
o Ontvankelijkheidsvereisten
o Annulatieprocedure
o Gezag en gevolgen van annulatiearresten
• Administratief kort geding
Zelfstudie:
• Ombudsdienst
• Klachtenbehandeling
Evaluatie:
• Periodegebonden – 100% schriftelijk examen
• Meerkeuzevragen (in uitdagende vorm)
• Open vragen
o Inzichtsvragen
o Toepassingsvragen
Voorbereiding: studeer inzichtelijk
Gebruik je wetboek tijdens les en studie!
3
, BEGRIPPEN
Uitgangspunt: rechtsstaat → administratief legaliteitsbeginsel (2 elementen)
• Handelen vereist juridische grondslag
o Overheid mag niets, behalve wat expliciet toegelaten is ó burger mag alles doen, behalve
hetgeen verboden is
o Cf. bevoegdheden zijn “toegewezen”
o Kan specifiek of algemeen zijn
• Overheidsoptreden moet regel-matig zijn = rechtmatigheidsbeginsel
o Wanneer je een beslissing neemt, dan moet die in overeenstemming zijn met de eventuele
rechtsregels die in die bepaalde materie gelden
Legaliteitsbeginsel vereist handhaving
• Noodzaak aan rechtsdwang
• Rechtsdwang soms niet mogelijk
o Evident bij verbintenissen (vb. iets geven)
o Minder evident bij situaties waar je geen subjectief recht op hebt
§ Vb. vergunning, promotie, bepaalde job…
• Conclusie: afdwingen van recht moet worden beschouwd als het aanwenden van technieken tot
voorkomen of herstellen van rechtsschendingen
o = sanctionering
o = rechtshandhaving
o = rechtsbescherming
Rechtsbescherming tegen de overheid
• Overheid is feitelijk veel machtiger dan een burger
• Cf.: bestuurshandeling = administratieve rechtshandeling
o Eenzijdig bindend
o Privilège de la décision exécutoire
§ Voorrecht van de uitvoerbare beslissing
§ Wanneer een overheid een beslissing neemt, kan het die ook onmiddellijk uitvoeren
§ Men moet niet eerst naar een rechter om een uitvoerbaar karakter te verkrijgen
o Privilège du préalable → obéir d’abord, réclamer ensuite
§ Voorrecht van voorafgaande
§ Vermoeden van wettigheid
§ Beetje achterhaald, want de overheid moet even goed bewijzen dat de genomen
beslissingen wettig zijn
§ Moment dat een beslissing is genomen, moet je je daaraan houden
§ Ben je niet akkoord met een beslissing, dan ben jij degene die naar de rechter moet gaan
(Omkering van het procesinitiatief)
• Bestuursgeschil = geschillen tussen burger en bestuur of tussen besturen onderling over handelingen
die in beginsel uitgaan van een administratieve overheid en door het publiekrecht worden beheerst
4
