Samenvatting Communicatievaardigheden

SCHRIFTELIJKE COMMUNICATIEVAARDIGHEDEN
NEDERLANDS
Erwin Taets

1. TAAL EN COMMUNICATIE

TAAL IS MEER DAN COMMUNICATIE

Alledaagse Nederlands

 Dialecten (Deerlijks of Wevelgems)
 Regiolecten ( Limburgs of Brabant)
 Etnolecten (Marokkaans- of Turks-Nederlands)
 Sociolecten (verkavelingsvlaams of Poldernederlands)
 Standaardnederlands (zondags pak)

Regiolect = Verzameling van dialect met hetzelfde kenmerk
bv: het West-Vlaams

Etnolecten = Vorm van het Nederlands gesproken door iemand met een andere
moedertaal

Sociolecten = Vorm van het Nederlands die iets vertelt over de klasse waar iemand toe
behoort

Taalvariatie

 Velen zien taalvariatie als een hinderlijk verschijnsel
o Slordigheid of onwetendheid

Taalverandering wordt gezien als

 Kwalijk bijproduct van de algemene verloedering
 Verkwanseling van de verworvenheden van onze samenleving

De verandering van een taal een van de inherente, natuurlijke principes die ze levendig houdt en rijk maakt. De
alledaagse taalrijkdom laat zien hoe vitaal en dynamisch de Nederlandse taal is.

Taaldiversiteit
=Taal functioneert uitsluitend als een communicatiemiddel

 Onhandig
 Komt voor in alle talen
 Regionaal & sociaal
Bv. frank -> euro

Taal is belangrijk als

 Communicatiemiddel
 Functionele verworvenheid van duizelde jaren natuurlijke selectie




zakelijk schrijven 1

,Reden voor verscheidenheid

 De neiging van groepen om zich via taal ven elkaar te onderscheiden
 Professionele band versterken door typische vaktaal die onwillekeurig opduikt tijdens het gesprek
 Sociaal-cultureel aspect

Jargon = Ieder beroep heeft zijn eigen jargon
= Werk (taal op werk )


Insider = Jeugdbewegingen, sportverenigingen en vriendengroepen
= Vrienden (taal binnen een groep)

Taal

Taal is een belangrijk sociaal-cultureel middel om groepen te vormen en van elkaar te onderscheiden.

Het is een bijzonder krachtig profileringsmiddel, waarvan de mensen om ons heen zullen verwachten dat we de
sociale conventies aanvoelen en de juiste keuzes zullen maken.

1.2 HET NEDERLANDS ALS TAAL


1.2.1 NEDERLANDS IN DE WERELD
Nederlands

Wie spreekt er Nederlands?

 16 milj Nederlanders
 6 milj Vlamingen

Nederlands is een officiële taal in:

 Nederland
 België
 Suriname
 Nederlandse Antillen
o ABC- eilanden, Aruba, Bonaire, Curaçao, SSS- eilanden

Nederlands is van alle talen die gesproken worden de 36e meest voorkomende

Het Afrikaans, een zustertaal van het Nederlands, lijkt op het Nederlands, maar beschouwen we als een taal op
zich, met een eigen spelling, grammatica en woordenschat


1.2.2 OFFICIEEL NEDERLANDS
De spelling is bij wet vastgelegd. Ambtenaren en het onderwijs moeten de officiële spelling gebruiken, die
wordt vastgelegd door de Nederlandse Taalunie.
-> Worden opgeschreven in het groene boekje

Het groene boekje




zakelijk schrijven 2

,  Is de officiële spellinggids van het Nederlands
 In het boek 52 000 woorden
 Digitale versie www.woordenlijst.org 187 000 woorden
 Om de 10 jaar nieuwe versie (2015 -> 2025)

Het groene boekje wordt ook de groene spelling genoemd.

Nederlands is een rijke taal

 Eenvoudig nieuwe woorden bijmaken door samenstellingen, afleidingen te vormen
 Open om woorden uit andere talen als leenwoorden in de taal op te nemen

Parasociaal = Gevoelens langs 1 kant
Bv. Acid fan die denkt dat hij hem kent

Phubben = Persoon die altijd op gsm zit
Bv. Vriendin die op gsm zit tijdens het uitgaan

Spreker -> Schrijven
Uiting -> Tekst



1.3 PROFESSIONEEL TAALADVIES

Taaladviessites

 www.taaladvies.net (de taaladviessite van de Nederlandse Taalunie)
 www.teamtaaladvies.be (de taaladviessite van de Vlaamse overheid)
 www.onzetaal.nl (de site van de grootste taalorganisatie van het Nederlands)
 www.schrijfassistend.be (een assistent waarmee je je teksten automatisch op taal- en
stijlfouten kunt laten controleren en die je schrijfadvies geeft)
 www.woordenlijst.org (de officiële woordenlijst die aan de basis ligt van het Groene
Boekje)




1.4 COMMUNICATIE EN COMMUNICATIEMIDDELEN

Taal kun je voor allerlei doeleinden gebruiken:

 Om presentatie voor te bereiden
 Een boodschappenlijst op te stellen
 Voor kruiswoordraadsels
 Andere taalspelletjes
 …

Belangrijkste is COMMUNICATIE TUSSEN MENSEN (mondeling + schriftelijk)




zakelijk schrijven 3

, 1.4.1 COMMUNICATIE ALS COÖPERATIEVE ONDERNEMING



Realiteit

Taalsysteem

Spreker/ schrijver  Uiting/ tekst  Toegesproken/ lezer

Context/ situatie




Communicatie bestaat uit een interactie tussen 2 of meerdere personen waarbij een spreker of een schrijver 1
of meer uitingen of een tekst richt tot 1 of meer toegesproken of lezers.

Voorwaarden om te slagen moet communicatie aan enkele belangrijke voorwaarde:

 Dezelfde taal gebruiken
 Contextuele en situationele verwijzingen
 Dezelfde achtergrondkennis

Communicatie is een coöperatieve onderneming, waarin betrokkenen hun bijdrage aanpassen aan situatie en
context van communicatie en aan kennis van de wereld die ze bij de andere mensen te mogen veronderstellen.
= Paul Grice noemde het, het samenwerkingsbeginsel

Hij probeerde daarmee te verklaren hoe veel communicatieve misverstanden ontstaan en hoe je ze kunt
voorkomen. Mensen die met elkaar communiceren, sluiten volgens Grice impliciet een tijdelijke
samenwerkingsovereenkomst


1.4.2 HET COMMUNICATIEMODEL VAN JAKOBSON
Grondlegger structuralisme in de linguïstiek = Roman Jakobson
-> informatieopdracht (taal dient om informatie over te brengen) en sociale profilering, het bewust of
onbewust geven van informatie over onze sociale achtergrond tijdens het communicatieproces

Jakobson onderscheidt 6 wezenlijke functies van taal: (mog examenvraag)

 Referentieel: De overdracht van informatie over de wereld om ons heen
Bv. Het is nu 13°C
 Conatief: Het veroorzaken van handelingen bij de luisteraar
Bv. Shht, wordt stil
 Fatisch: Het onderhouden van sociaal contact
Bv. Hoe gaat het? Goed! Met jou?
 Emotief: Het uitdrukken van de spreker
 Poëtisch: Het uitdrukken van de schoonheid van de taal zelf
 Metatalig: Het spreken over de taal zelf




zakelijk schrijven 4