Leerdoel 1> Het begrip democratie, de beginselen van een rechtstaat en de
totstandkoming van wetgeving uitleggen.
Beginselen van de rechtstaat:
De trias politica, de grondrechten en het legaliteitsbeginsel vormen samen de beginselen van de
rechtsstaat:
Trias politica: scheiding der machten. Drie staatsmachten die elkaar in evenwicht houden.
Grondrechten. Grondrechten zijn rechten die zo fundamenteel zijn voor de vrijheid, de
ontplooiing, het welzijn en de bescherming van het individu en van groepen, dat ze in de
grondwet zijn vastgesteld.
Legaliteitsbeginsel. Volgens het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen beperkingen
opleggen aan de vrijheid van burgers als die beperkingen in wetten zijn vastgelegd en voor
iedereen gelden.
Totstandkoming wetgeving:
Gang van een Gang van een initiatief- Gang van een
wetsontwerp wetontwerp Grondwetswijziging
1 Voorbereiding op het 1 Voorbereiding door 1 Normale gang van een
ministerie Kamerlid wetsontwerp stappen 2 t/m
5
2 Ministerraad 2 Raad van State 2 Ontbinding Tweede
Kamer
3 Raad van State 3 Tweede Kamer 3 Verkiezingen
4 Tweede Kamer 4 Eerste Kamer 4 Tweederde meerderheid
in Tweede Kamer
5 Eerste Kamer 5 Regering 5 Tweederde meerderheid
in Eerste Kamer
6 Handtekening Koning en 6 Handtekening Koning en 6 Ondertekening Koning en
betrokken minister betrokken minister minister(s)
7 Afkondiging Staatsblad 7 Afkondiging Staatsblad 7 Afkondiging staatsblad
Vormen van democratie en voorwaarden:
Drie minimumvoorwaarden waaraan democratische staten zouden moeten voldoen:
1. De uiteindelijke macht ligt bij de burgers zelf.
2. Die macht wordt volgens vastliggende regels uitgevoerd.
3. De individuele rechten van de burgers worden gerespecteerd.
Empirisch-liberale Totalitaire
Vrijheid terugzien in de politieke besluitvorming. De politiek moet dienen om een bepaald ideaal
te idealiseren. (de echte bevrijding van de
mens). De vrijheid bestaat nog niet.
Vrijheid als ideaal. De samenleving in een welbepaalde richting
sturen, omdat zij het leven in de samenleving
willen controleren.
De vrijheid bestaat reeds en moet Vrijheid als ideaal.
gerespecteerd worden.
Vrijheid is een middel. Vrijheid is een doel.
, Wetten in formele en materiele zin:
Een wet gemaakt door regering en Kamers samen volgens de in de Grondwet vastgestelde
procedure noemen we een wet in formele zin.
Er zijn dus twee verschillende wetsbegrippen. Een wet in materiele zin is een
overheidsvoorschrift met algemene werking. Een wet in formele zin is een overheidsbesluit
van onze hoogste wetgever dat volgens de in de Grondwet voorgeschreven procedure tot
stand is gekomen.
totstandkoming van wetgeving uitleggen.
Beginselen van de rechtstaat:
De trias politica, de grondrechten en het legaliteitsbeginsel vormen samen de beginselen van de
rechtsstaat:
Trias politica: scheiding der machten. Drie staatsmachten die elkaar in evenwicht houden.
Grondrechten. Grondrechten zijn rechten die zo fundamenteel zijn voor de vrijheid, de
ontplooiing, het welzijn en de bescherming van het individu en van groepen, dat ze in de
grondwet zijn vastgesteld.
Legaliteitsbeginsel. Volgens het legaliteitsbeginsel mag de overheid alleen beperkingen
opleggen aan de vrijheid van burgers als die beperkingen in wetten zijn vastgelegd en voor
iedereen gelden.
Totstandkoming wetgeving:
Gang van een Gang van een initiatief- Gang van een
wetsontwerp wetontwerp Grondwetswijziging
1 Voorbereiding op het 1 Voorbereiding door 1 Normale gang van een
ministerie Kamerlid wetsontwerp stappen 2 t/m
5
2 Ministerraad 2 Raad van State 2 Ontbinding Tweede
Kamer
3 Raad van State 3 Tweede Kamer 3 Verkiezingen
4 Tweede Kamer 4 Eerste Kamer 4 Tweederde meerderheid
in Tweede Kamer
5 Eerste Kamer 5 Regering 5 Tweederde meerderheid
in Eerste Kamer
6 Handtekening Koning en 6 Handtekening Koning en 6 Ondertekening Koning en
betrokken minister betrokken minister minister(s)
7 Afkondiging Staatsblad 7 Afkondiging Staatsblad 7 Afkondiging staatsblad
Vormen van democratie en voorwaarden:
Drie minimumvoorwaarden waaraan democratische staten zouden moeten voldoen:
1. De uiteindelijke macht ligt bij de burgers zelf.
2. Die macht wordt volgens vastliggende regels uitgevoerd.
3. De individuele rechten van de burgers worden gerespecteerd.
Empirisch-liberale Totalitaire
Vrijheid terugzien in de politieke besluitvorming. De politiek moet dienen om een bepaald ideaal
te idealiseren. (de echte bevrijding van de
mens). De vrijheid bestaat nog niet.
Vrijheid als ideaal. De samenleving in een welbepaalde richting
sturen, omdat zij het leven in de samenleving
willen controleren.
De vrijheid bestaat reeds en moet Vrijheid als ideaal.
gerespecteerd worden.
Vrijheid is een middel. Vrijheid is een doel.
, Wetten in formele en materiele zin:
Een wet gemaakt door regering en Kamers samen volgens de in de Grondwet vastgestelde
procedure noemen we een wet in formele zin.
Er zijn dus twee verschillende wetsbegrippen. Een wet in materiele zin is een
overheidsvoorschrift met algemene werking. Een wet in formele zin is een overheidsbesluit
van onze hoogste wetgever dat volgens de in de Grondwet voorgeschreven procedure tot
stand is gekomen.
