Werkgroep week 5: Opzet en culpa en het rechterlijk beslissingsmodel
Voor toegang tot de werkgroep is aantoonbare voorbereiding en schriftelijke uitwerking van
onderstaande vragen verplicht. Bovendien wordt in de werkgroep een actieve deelname van u
verwacht.
Literatuur
Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht, hoofdstukken 3, 11 (herhaling)
Rechtspraak
HR 19 februari 1963, NJ 1963/512 (Verpleegster)
HR 19 februari 1985, NJ 1985/633 (Aanmerkelijke kans)
HR 15 oktober 1996, NJ 1997/199 (Porsche)
Rechtspraak die geen tentamenstof is
Rechtbank Den Bosch 3 januari 2011, ECLI:NL:RBSHE:2011:BP1443 (Zelfgemaakte
GHB)* cvb j,
* Zelf raadplegen via universiteiten.rechtsorde.nl of kluwernavigator.nl. Op Canvas staat in de map ‘Werkgroepen’
een document waarin wordt uitgelegd hoe u dat kunt doen.
NB: zorg ervoor dat u tijdens de werkgroep beschikt over een geprinte/digitale versie.
Kernbegrippen
Opzet
Culpa
Rechterlijk beslissingsmodel
Leerdoelen
Onderscheiden van de verschillende gradaties van opzet en schuld.
Opzet met bedoeling
Het primaire doel of streven van de dader is het verrichten van de strafbare handeling.
Voorwaardelijk opzet
Daders zijn zo gericht op hun primaire doel, dat zij de aanmerkelijke kans voor lief nemen
dat door hun gedraging ook een ander gevolg zal intreden.
Criteria uit arrest Aanmerkelijke kans:
1. Aanmerkelijke kans
2. Willens en wetens (bewust)
3. Aanvaarding
1
, Opzet met noodzakelijkheidsbewustzijn
De dader heeft een bepaald doel voor ogen, maar hij weet dat het noodzakelijk is een
bepaald gevolg in het leven te roepen om zijn doel te bereiken.
De kans dat het gevolg intreedt is 100%
Onbewuste culpa
Als de dader zich niet realiseert dat hij onvoorzichtig bezig is.
Bewuste culpa
Als de dader zich wel realiseert dat hij onvoorzichtig bezig is, maar hij gelooft in een goede
afloop.
Bijzondere vorm van bewuste culpa : roekeloosheid
Er moet sprake zijn van bewustheid van het risico van ernstige gevolgen, waarbij er op zeer
lichtzinnige wijze van wordt uitgegaan dat deze risico’s zich niet zullen realiseren.
Verschil met voorwaardelijke opzet : de dader neemt de gevolgen juist op de koop toe, in
tegenstelling tot roekeloosheid.
Onderscheiden van schuld als bestanddeel (culpa) van schuld als element (verwijtbaarheid).
Schuld als element : verwijtbaarheid
Hier is schuld een element van een strafbare feit: MG + DO + W + V.
Schuld betekent hier verwijtbaarheid (V); als er voor iemand redelijkerwijs een andere
mogelijkheid bestond dan het overtreden van de wet, dan kan men de dader een verwijt
maken van hetgeen hij deed.
Schuld als bestanddeel : culpa
Als het woord ‘schuld’ in de delictsomschrijving voorkomt, dan betekent schuld culpa.
Inhoud van culpa
Culpa is een verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Als de onvoorzichtigheid van de dader leidt tot een strafbaar gevolg, dan kan er sprake zijn
van een culpoos delict.
Onvoorzichtigheid : het feitelijke gedrag is onder de concrete omstandigheden strijdig
met de eisen van zorgvuldigheid.
Aanmerkelijk : risicovolle gedraging.
Verwijtbaar : als er voor iemand redelijkerwijs een andere mogelijkheid bestond dan
het overtreden van de wet, dan kan men de dader een verwijt maken van hetgeen hij
deed.
(Schulduitsluitingsgrond neemt de verwijtbaarheid weg)
Zie blz. 67 boek
2
Voor toegang tot de werkgroep is aantoonbare voorbereiding en schriftelijke uitwerking van
onderstaande vragen verplicht. Bovendien wordt in de werkgroep een actieve deelname van u
verwacht.
Literatuur
Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht, hoofdstukken 3, 11 (herhaling)
Rechtspraak
HR 19 februari 1963, NJ 1963/512 (Verpleegster)
HR 19 februari 1985, NJ 1985/633 (Aanmerkelijke kans)
HR 15 oktober 1996, NJ 1997/199 (Porsche)
Rechtspraak die geen tentamenstof is
Rechtbank Den Bosch 3 januari 2011, ECLI:NL:RBSHE:2011:BP1443 (Zelfgemaakte
GHB)* cvb j,
* Zelf raadplegen via universiteiten.rechtsorde.nl of kluwernavigator.nl. Op Canvas staat in de map ‘Werkgroepen’
een document waarin wordt uitgelegd hoe u dat kunt doen.
NB: zorg ervoor dat u tijdens de werkgroep beschikt over een geprinte/digitale versie.
Kernbegrippen
Opzet
Culpa
Rechterlijk beslissingsmodel
Leerdoelen
Onderscheiden van de verschillende gradaties van opzet en schuld.
Opzet met bedoeling
Het primaire doel of streven van de dader is het verrichten van de strafbare handeling.
Voorwaardelijk opzet
Daders zijn zo gericht op hun primaire doel, dat zij de aanmerkelijke kans voor lief nemen
dat door hun gedraging ook een ander gevolg zal intreden.
Criteria uit arrest Aanmerkelijke kans:
1. Aanmerkelijke kans
2. Willens en wetens (bewust)
3. Aanvaarding
1
, Opzet met noodzakelijkheidsbewustzijn
De dader heeft een bepaald doel voor ogen, maar hij weet dat het noodzakelijk is een
bepaald gevolg in het leven te roepen om zijn doel te bereiken.
De kans dat het gevolg intreedt is 100%
Onbewuste culpa
Als de dader zich niet realiseert dat hij onvoorzichtig bezig is.
Bewuste culpa
Als de dader zich wel realiseert dat hij onvoorzichtig bezig is, maar hij gelooft in een goede
afloop.
Bijzondere vorm van bewuste culpa : roekeloosheid
Er moet sprake zijn van bewustheid van het risico van ernstige gevolgen, waarbij er op zeer
lichtzinnige wijze van wordt uitgegaan dat deze risico’s zich niet zullen realiseren.
Verschil met voorwaardelijke opzet : de dader neemt de gevolgen juist op de koop toe, in
tegenstelling tot roekeloosheid.
Onderscheiden van schuld als bestanddeel (culpa) van schuld als element (verwijtbaarheid).
Schuld als element : verwijtbaarheid
Hier is schuld een element van een strafbare feit: MG + DO + W + V.
Schuld betekent hier verwijtbaarheid (V); als er voor iemand redelijkerwijs een andere
mogelijkheid bestond dan het overtreden van de wet, dan kan men de dader een verwijt
maken van hetgeen hij deed.
Schuld als bestanddeel : culpa
Als het woord ‘schuld’ in de delictsomschrijving voorkomt, dan betekent schuld culpa.
Inhoud van culpa
Culpa is een verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Als de onvoorzichtigheid van de dader leidt tot een strafbaar gevolg, dan kan er sprake zijn
van een culpoos delict.
Onvoorzichtigheid : het feitelijke gedrag is onder de concrete omstandigheden strijdig
met de eisen van zorgvuldigheid.
Aanmerkelijk : risicovolle gedraging.
Verwijtbaar : als er voor iemand redelijkerwijs een andere mogelijkheid bestond dan
het overtreden van de wet, dan kan men de dader een verwijt maken van hetgeen hij
deed.
(Schulduitsluitingsgrond neemt de verwijtbaarheid weg)
Zie blz. 67 boek
2
