Samenvatting Tijdlijn Blok 2.4 Geschiedenis van Opvoeding en Onderwijs

Tijdlijn Blok 2.4




MIDDELEEUWEN 500 V. CHR – 1500 NA
CHR.  FEODALE TIJD




Monniken en ridders
Tijdvak 3 is de tijd van monikken en ridders. Dit tijdvak wordt ook wel de vroege
Middeleeuwen genoemd. Het tijdvak begint na de val van het West- Romeinse Rijk en duurt
tot ongeveer het jaar 1000.
Kenmerkend voor deze periode zijn de verspreiding van het christendom en de islam en de
feodaal georganiseerde samenleving. Kenmerkende aspecten: verspreiding van het
Christendom, heren en horigen, ontstaan en verspreiding van de Islam.

Verhouding man/vrouw:
 Functionele samenwerking

,Steden en staten
Tijdvak 4 is de tijd van Steden en Staten. Dit tijdvak begint rond het jaar 1000 en duurt tot
1500. Het tijdvak beslaat de tweede helft van de Middeleeuwen.
Ook in dit tijdvak speelt godsdienst een belangrijke rol. Daarnaast zijn de opkomst van de
handel en het ontstaan van steden kenmerkend voor deze periode. Kenmerkende aspecten:
opkomst van handel en ambacht, steden met stadsrecht, het begin van staten, strijd tussen
kerk en staat, de kruistochten.

Verhouding man/vrouw: overgangsperiode 14e – 16e eeuw
 Vanaf 14e eeuw nam werkgelegenheid vrouwen af  universiteiten namen toe.
 Burgerlijk gezinsideaal
 Delumeau: Antifeminisme  ontstaan door pestepidemie eind 14e eeuw
 Heksenvervolging na graancrisis 1483 + 1580 huwelijkswet + veel clandestiene
huwelijken
 Gouden eeuw = eind heksenvervolging
 15e eeuw  heilige Anna


16 E EEUW




Ontdekkers en hervormers
Tijdvak 5 is de tijd van Ontdekkers en hervormers.
Dit tijdvak begint rond het jaar 1500 en duurt ongeveer 100 jaar.
o Spelen de ontdekkingsreizen een belangrijke rol.
o Krijgt de katholieke kerk krijgt veel kritiek te verduren.
o Vindt in Nederland de opstand tegen Spanje plaats.
o Is veel aandacht voor de Griekse en Romeinse beschaving.
o Moord Willem van Oranje

,Kenmerkende aspecten: de renaissance, ontdekkingsreizen, de reformatie, nieuwe
wetenschappelijke belangstelling, de Nederlandse opstand.


Humanisme
 15/16e eeuw
 Een onderdeel van de renaissance: brede culturele vernieuwingsbeweging.
 Mensen waren vrij van alles ook geloof. (Godsbesef wankelde)
 Nadruk op de oude Griekse, Latijnse talen.  Goed en precies leren kon aan de hand
van bestuderen van moeilijke teksten.
 Tegen lijfstraffen  werken op eergevoel van de leerling.
 Opvoed ideaal = universele mens  brede algemene geleerdheid
 Er werd mee nagedacht of systematische scholing (leertempo, moeilijkheid)
 Kind = van nature slecht


Erasmus 1469-1536  1509 Loft der zotheid.
 Erfzonde: volwassene besmetten het kind met kwaad voor ze aan het goede bloot
gesteld zijn.
 Kinderen al op jonge leeftijd studeren
 Kern van de opvoeding = klassieke culturele vorming
 Geen lijfstraffen Leraar = rolmodel voor de kinderen, aanschouwelijk leren.
 Kinderen hebben een natuurlijk verlangen naar kennis
 Leren = de reden en deugd, zonder kennis =zotheid
 Moeder verzorgende taak, vader moet opvoeden (karakter vormen)


PRE INDUSTRIELE TIJD: 1500-1800
Mythe van het gezin  klopt niet er zijn al kerngezinnen
Periode van de pre industriele samenleving (1500-1800)
 Neolocaal vestigingspatroon
 Na trouwen zelfstandig wonen
 Trouwen laat (25v, 28m)
 Klein leeftijd verschil
 Sommige volwassene ongehuwd.
 Geen inwonend personeel of familie


Oost vs. West: geografie van het huwelijk
 John Hajnal lijn
 West = monogaam, oost = polygaam
 Erfrecht: West = parigenituur (even veel), Oost = primogenituur (oudste alles)


1e fase Demografische transitie
Pre-industriële tijd 1500-1800
 Sterfte en geboortecijfer wisselen

, Armenzorg:
Liefdadigheid kerk (arme kassen)
Bedelen  christelijke naastenliefde.




17 E EEUW: DE GOUDEN EEUW 1588-1702




Regenten en vorsten
Tijdvak 6 Regenten en vorsten. Het tijdvak van regenten en vorsten en in Nederland vooral
bekend als de Gouden Eeuw. Republiek der Verenigde Nederlanden. Kenmerkende aspecten:
Vorstelijk absolutisme, de Nederlandse gouden eeuw, handelsimperium en wereldeconomie,
de wetenschappelijke revolutie. VOC-schepen.



John Locke: 1632-1704  1693 Thought concerning education.
 Verlicht denker, verlichting kwam tot stand
 Kinderen zijn tabalu rasa en moeten gevuld worden door waarneming
 Hoofse opvoeding  gentle man is zijn opvoed ideaal
 Geen lijfstraffen
 Deugd, verstand, welgemanierdheid en kennis.
 Morele educatie  beheersen van driften


Onderwijs 17e eeuw
 Hoofdelijk
 Klaslokaal rommelig en onoverzichtelijk
 Leren lezen en schrijven  andere vakken tegen betaling
 Harde disciplinering


18 E EEUW