Samenvatting Bijzondere overeenkomsten
Hoorcollege 1 Inleiding op boek 7 en het begrip consument
In beginsel contractsvrijheid, want er is een open systeem van verbintenissen.
HR Quint/te Poel: verbintenissen hoeven niet meer uit de wet te ontstaan, maar de
verbintenis moet hieruit voortvloeien. Indien de wet geen regeling voor het geval kent, moet
er een oplossing worden gezocht die past in het stelsel van de wet en die aansluit bij wel in
de wet geregelde gevallen.
Benoemde overeenkomsten in boek 7 = verzekeringspolis, pachtovereenkomst,
consumentenkoop, overeenkomst van opdracht en van aanneming, reisovereenkomst,
huurovereenkomst, financiële zekerheidsovereenkomst.
Niet benoemde overeenkomsten = franchiseovereenkomst, leaseovereenkomst,
distributieovereenkomst, energiesector/levering.
Beschermingsgedachte boek 7 BW
Consumentenbescherming. Dit zijn volgens de wetgever de zwakkere, omdat zij minder
juridische kennis hebben, verschil in financiële middelen, ander opleidingsniveau.
- Slechtere onderhandelingspositie
- Geen of weinig invloed op het aanbod van producten of diensten
- Inhoud overeenkomst staat vaak al vast
- Vooral wanneer aanbieder een monopoliepositie heeft: onevenwichtige
contractspositie
- Beïnvloeding door marketing, reclame en verkooptechnieken
- Geen eigen denkvermogen
Hoe?
- Specifieke rechten en plichten
- Dwingendrechtelijke bepalingen
- Vormvoorschriften voor contracten boek 7: schriftelijkheidseis, maar boek 6: ook
mondelinge overeenkomst
Consumentenrecht
= harde kern privaatrecht. Dit komt door het dwingend recht wat er in zit. EU rechter en
wetgever stellen de consument steeds meer voorop (kritiekpunt volgens docent).
De gemiddelde consument
- Objectieve criteria zijn er niet
- Steeds individuele belangenafweging of iemand in een zwakkere positie verkeerd’
- Richtlijn consumentenrechten onder 17.
Woekerpolisaffaire
Vanaf jaren 90 veel woekerpolissen verkocht. Er werden enorme rendementen
voorgespiegeld. Wat verzekeringnemers niet wisten is dat groot percentage van de polissen
op gingen aan tussenpersonen (verzekeringsagenten) en die werden er beter van. Mensen
bleven met verliezen over.
- Collectieve vaststellingsovereenkomst art. 7:907 BW gemaakt
Slimme consumenten door: social media, klachtenfora, etc.
,Gemeenschappelijke bijzondere regels
Gemeenschappelijke basisregels voor bijzondere overeenkomsten:
- Precontractuele rechten en plichten en totstandkoming
o Art. 7:501, 7:448, 7:754 BW
- Specifieke kernverplichtingen van partijen over een weer
o Art. 7:754, 7:755, 7:9 lid 1, 7:600 BW
- Bijkomende verplichtingen van partijen
o Art. 7:12, 7:751 BW
- Einde overeenkomst
o Art. 7:408 lid 1, 7:460 BW
- Post-contractuele verbintenissen
o Art. 7:455-456, 7:443 en 7:653 BW
Kritiek op boek 7
- Volgens TjongTjinTai is het te specialistisch
- Boek 7A niet geheel overgegaan in boek 7
- Sterke toename EU ontwikkelingen en jurisprudentie Europese HvJ op terrein
bijzondere overeenkomsten
- Weinig onderlinge samenhang
- Lastige kwalificatievragen keukenleverancier te laat en niet goed geplaats. Koper
wil schadevergoeding, maar liep tegen verjaring aan.
,Hoorcollege 2 De consumentenkoop en digitale inhoud
Gemiddelde consument volgens EU:
- Well-informed: op redelijk niveau geïnformeerd zijn over product dat je koopt;
onderzoek doen, etc.
- Observant: consument die de etiketten/bijsluiter leest
- Circumspect: rekening houdt met omstandigheden
Titel 1
Uitgangspunt van titel 1 is aanvullend recht = vangnet regeling.
Als partijen zelf in de overeenkomst niet hebben voorzien in bepaalde afspraken, dan
hebben we aanvullend recht opgenomen in de wet waar ze op terug kunnen vallen. Hiermee
bespaar je transactiekosten want hoef je niet alles in overeenkomst op te nemen.
BEHALVE consumentenkoop dwingend recht art. 7:6 BW.
- Afwijkende regels voor totstandkoming van de consumentenkoopovereenkomst
o Art. 7:2 BW: koop onroerende zaken wettelijke bedenktijd
o Art. 7:45 BW: als consument kun je iets op proef kopen onder de
opschortende voorwaarde dat als het niet voldoet je het terug kan sturen en
dat overeenkomst niet tot stand is gekomen
- Conformiteit
o Art. 7:17 BW = normale koopovereenkomst
o Art. 7:18 BW = consumentenkoop
- Klachtplicht in relatie tot verjaring en rechtsverwerking art. 7:23 BW
- Remedies (herstel, vervanging, schadevergoeding, ontbinding)
Conformiteit bij consumentenkoop art. 7:18 BW
Verplichtingen verkoperen t.o.v. consumentenkoper:
- Art. 7:9 lid 1 BW = eigendomsoverdracht
- Art. 7:12 lid 2 BW = kosten gepaard met levering
- Art. 7:15 BW = vrij van lasten en gebreken
- Art. 7:17 BW = verkochte zaak moet beantwoorden aan de overeenkomst
Wanneer is een zaak niet conform?
- Kwaliteit is ondermaats 7:17 lid 2 BW
Je mocht er vanuit gaan dat het product een bepaalde kwaliteit bezat, maar het heeft
het niet. Dit is zeer casuïstisch:
Vb. HR 7 oktober 2016: gezin niet goed bij kas. Kochten woonboerderij en zagen al eerder
dat er scheuren in de muren zaten en dat er veel moest gebeuren. Kochten het voor
schappelijke prijs. Beding opgenomen: kosten meer dan 20.000 voor opknappen dan konden
ze ontbinden. Na paar maanden bleek dat ze niet in bad konden, geen gebruik konden maken
van keuken, etc. Kosten waren meer dan 20.000 en beriepen zich op ontbindingsclausule.
Was de kwaliteit ondermaats?
Hof en HR: boerderij is conform. Gezien de omstandigheden rustte op de verkopen geen
extra mededelingsplicht. Mensen hebben het zelf met blote oog kunnen zien. Geen verborgen
gebreken. Je hebt iets gekocht waarvan je wist dat het niet heel luxe was.
- Als er een andere zaak wordt geleverd
- Als de hoeveelheid afwijkt (lid 3)
Consumentenkoop 7:18 BW
- Lid 1: niet alleen mededelingen van de verkoper zijn van belang maar ook andere
serieuze openbare mededelingen, bijv. op internet.
, Vb. van gebittenreiniger: bij gemiddelde consument kan dit de indruk wekken dat het
borstelen van het gebit en het gebruik van reinigingsvloeistoffen achterwege kunnen blijven
om het gebit brandschoon te krijgen. Indruk gewekt die niet klopt, dus non conform.
- Lid 3: gebrekkige installatie of montage die de zaak beschadigen? Wordt
gelijkgesteld.
- Lid 2: vermoeden van non-conformiteit als de zaak 6 maanden na aflevering
gebrekkig raakt, tenzij… (bewijsvermoeden ten voordele van consument)
Klachtplicht
Art. 6:89 (algemeen) jo. 7:23 BW.
- Geschreven voor handelskoop: fysieke schade aan roerende zaken
o Pekingeendenarrest 5 april 1968: richtinggevend arrest. Veilig waar
restauranteigenaar pekingeenden kocht. Ze bleken taai te zijn, maar daar
kwam hij pas veel later achter toen hij ze ging koken. Verkoper: te laat
geklaagd. Eigenaar: wanneer had ik dat dan moeten doen?
HR: er zit een rek in de periode om te klagen. Is afhankelijk van de
omstandigheden van het geval en niet alleen op moment van de koop
bekeken.
- Ratio klachtplicht: bescherming van de schuldenaar tegen late en daardoor moeilijk te
betwisten klachten schuldenaar mag geen nadeel ondervinden door te laat klagen.
o Alles-of-niets-benadering: verlies van alle rechten. Als je niet op tijd klaagt kun
je geen rechtsmiddel meer instellen
o Bij consumentenkoop: kennisgeving binnen termijn van 2 maanden na
ontdekking is tijdig
Klachtplicht vs. verjaring en rechtsverwerking
Verjaring treedt in na tijdsverloop
- Art. 3:307 lid 1, 3:310 lid 1, 3:311 lid 1 BW 5 jaar
Rechtsverwerking (tussen verjaring en klachtplicht in)
- Uitvloeisel van art. 6:248 lid 2 (beperkende werking)
- Enkel tijdsverloop is onvoldoende; bijkomende omstandigheden nodig die
gerechtvaardigd vertrouwen hebben gewekt bij de schuldenaar
Als je hebt aangegeven geen stappen te ondernemen, dan heb je je recht verwerkt.
Klachtplicht
- Enkel tijdsverloop is onvoldoende; koper moet “verhaal hebben” (nadeel in praktijk)
Toepassing klachtplicht art. 6:89 BW
Ontwikkelingen als gevolg van de rechtspraak
- Onderzoekstijd, denktijd, klaagtijd
- Omstandighedencatalogus:
HR Pouw/Visser, Ploum/Smeets I, II en Rabobank/Van der Steeg
Jurisprudentiële omstandighedencatalogus voor toepassing klachtplicht:
o Aard van de gekochte zaak
o Geruststellende mededelingen door verkoper
o Ingewikkeldheid onderzoek
o Medewerking van een derde (deskundige, overheid)
o Is de schuldeiser in zijn belangen geschaad door te laat klagen?
o Tijdsverloop tussen bekendheid gebrek en protest niet doorslaggevend
Hoorcollege 1 Inleiding op boek 7 en het begrip consument
In beginsel contractsvrijheid, want er is een open systeem van verbintenissen.
HR Quint/te Poel: verbintenissen hoeven niet meer uit de wet te ontstaan, maar de
verbintenis moet hieruit voortvloeien. Indien de wet geen regeling voor het geval kent, moet
er een oplossing worden gezocht die past in het stelsel van de wet en die aansluit bij wel in
de wet geregelde gevallen.
Benoemde overeenkomsten in boek 7 = verzekeringspolis, pachtovereenkomst,
consumentenkoop, overeenkomst van opdracht en van aanneming, reisovereenkomst,
huurovereenkomst, financiële zekerheidsovereenkomst.
Niet benoemde overeenkomsten = franchiseovereenkomst, leaseovereenkomst,
distributieovereenkomst, energiesector/levering.
Beschermingsgedachte boek 7 BW
Consumentenbescherming. Dit zijn volgens de wetgever de zwakkere, omdat zij minder
juridische kennis hebben, verschil in financiële middelen, ander opleidingsniveau.
- Slechtere onderhandelingspositie
- Geen of weinig invloed op het aanbod van producten of diensten
- Inhoud overeenkomst staat vaak al vast
- Vooral wanneer aanbieder een monopoliepositie heeft: onevenwichtige
contractspositie
- Beïnvloeding door marketing, reclame en verkooptechnieken
- Geen eigen denkvermogen
Hoe?
- Specifieke rechten en plichten
- Dwingendrechtelijke bepalingen
- Vormvoorschriften voor contracten boek 7: schriftelijkheidseis, maar boek 6: ook
mondelinge overeenkomst
Consumentenrecht
= harde kern privaatrecht. Dit komt door het dwingend recht wat er in zit. EU rechter en
wetgever stellen de consument steeds meer voorop (kritiekpunt volgens docent).
De gemiddelde consument
- Objectieve criteria zijn er niet
- Steeds individuele belangenafweging of iemand in een zwakkere positie verkeerd’
- Richtlijn consumentenrechten onder 17.
Woekerpolisaffaire
Vanaf jaren 90 veel woekerpolissen verkocht. Er werden enorme rendementen
voorgespiegeld. Wat verzekeringnemers niet wisten is dat groot percentage van de polissen
op gingen aan tussenpersonen (verzekeringsagenten) en die werden er beter van. Mensen
bleven met verliezen over.
- Collectieve vaststellingsovereenkomst art. 7:907 BW gemaakt
Slimme consumenten door: social media, klachtenfora, etc.
,Gemeenschappelijke bijzondere regels
Gemeenschappelijke basisregels voor bijzondere overeenkomsten:
- Precontractuele rechten en plichten en totstandkoming
o Art. 7:501, 7:448, 7:754 BW
- Specifieke kernverplichtingen van partijen over een weer
o Art. 7:754, 7:755, 7:9 lid 1, 7:600 BW
- Bijkomende verplichtingen van partijen
o Art. 7:12, 7:751 BW
- Einde overeenkomst
o Art. 7:408 lid 1, 7:460 BW
- Post-contractuele verbintenissen
o Art. 7:455-456, 7:443 en 7:653 BW
Kritiek op boek 7
- Volgens TjongTjinTai is het te specialistisch
- Boek 7A niet geheel overgegaan in boek 7
- Sterke toename EU ontwikkelingen en jurisprudentie Europese HvJ op terrein
bijzondere overeenkomsten
- Weinig onderlinge samenhang
- Lastige kwalificatievragen keukenleverancier te laat en niet goed geplaats. Koper
wil schadevergoeding, maar liep tegen verjaring aan.
,Hoorcollege 2 De consumentenkoop en digitale inhoud
Gemiddelde consument volgens EU:
- Well-informed: op redelijk niveau geïnformeerd zijn over product dat je koopt;
onderzoek doen, etc.
- Observant: consument die de etiketten/bijsluiter leest
- Circumspect: rekening houdt met omstandigheden
Titel 1
Uitgangspunt van titel 1 is aanvullend recht = vangnet regeling.
Als partijen zelf in de overeenkomst niet hebben voorzien in bepaalde afspraken, dan
hebben we aanvullend recht opgenomen in de wet waar ze op terug kunnen vallen. Hiermee
bespaar je transactiekosten want hoef je niet alles in overeenkomst op te nemen.
BEHALVE consumentenkoop dwingend recht art. 7:6 BW.
- Afwijkende regels voor totstandkoming van de consumentenkoopovereenkomst
o Art. 7:2 BW: koop onroerende zaken wettelijke bedenktijd
o Art. 7:45 BW: als consument kun je iets op proef kopen onder de
opschortende voorwaarde dat als het niet voldoet je het terug kan sturen en
dat overeenkomst niet tot stand is gekomen
- Conformiteit
o Art. 7:17 BW = normale koopovereenkomst
o Art. 7:18 BW = consumentenkoop
- Klachtplicht in relatie tot verjaring en rechtsverwerking art. 7:23 BW
- Remedies (herstel, vervanging, schadevergoeding, ontbinding)
Conformiteit bij consumentenkoop art. 7:18 BW
Verplichtingen verkoperen t.o.v. consumentenkoper:
- Art. 7:9 lid 1 BW = eigendomsoverdracht
- Art. 7:12 lid 2 BW = kosten gepaard met levering
- Art. 7:15 BW = vrij van lasten en gebreken
- Art. 7:17 BW = verkochte zaak moet beantwoorden aan de overeenkomst
Wanneer is een zaak niet conform?
- Kwaliteit is ondermaats 7:17 lid 2 BW
Je mocht er vanuit gaan dat het product een bepaalde kwaliteit bezat, maar het heeft
het niet. Dit is zeer casuïstisch:
Vb. HR 7 oktober 2016: gezin niet goed bij kas. Kochten woonboerderij en zagen al eerder
dat er scheuren in de muren zaten en dat er veel moest gebeuren. Kochten het voor
schappelijke prijs. Beding opgenomen: kosten meer dan 20.000 voor opknappen dan konden
ze ontbinden. Na paar maanden bleek dat ze niet in bad konden, geen gebruik konden maken
van keuken, etc. Kosten waren meer dan 20.000 en beriepen zich op ontbindingsclausule.
Was de kwaliteit ondermaats?
Hof en HR: boerderij is conform. Gezien de omstandigheden rustte op de verkopen geen
extra mededelingsplicht. Mensen hebben het zelf met blote oog kunnen zien. Geen verborgen
gebreken. Je hebt iets gekocht waarvan je wist dat het niet heel luxe was.
- Als er een andere zaak wordt geleverd
- Als de hoeveelheid afwijkt (lid 3)
Consumentenkoop 7:18 BW
- Lid 1: niet alleen mededelingen van de verkoper zijn van belang maar ook andere
serieuze openbare mededelingen, bijv. op internet.
, Vb. van gebittenreiniger: bij gemiddelde consument kan dit de indruk wekken dat het
borstelen van het gebit en het gebruik van reinigingsvloeistoffen achterwege kunnen blijven
om het gebit brandschoon te krijgen. Indruk gewekt die niet klopt, dus non conform.
- Lid 3: gebrekkige installatie of montage die de zaak beschadigen? Wordt
gelijkgesteld.
- Lid 2: vermoeden van non-conformiteit als de zaak 6 maanden na aflevering
gebrekkig raakt, tenzij… (bewijsvermoeden ten voordele van consument)
Klachtplicht
Art. 6:89 (algemeen) jo. 7:23 BW.
- Geschreven voor handelskoop: fysieke schade aan roerende zaken
o Pekingeendenarrest 5 april 1968: richtinggevend arrest. Veilig waar
restauranteigenaar pekingeenden kocht. Ze bleken taai te zijn, maar daar
kwam hij pas veel later achter toen hij ze ging koken. Verkoper: te laat
geklaagd. Eigenaar: wanneer had ik dat dan moeten doen?
HR: er zit een rek in de periode om te klagen. Is afhankelijk van de
omstandigheden van het geval en niet alleen op moment van de koop
bekeken.
- Ratio klachtplicht: bescherming van de schuldenaar tegen late en daardoor moeilijk te
betwisten klachten schuldenaar mag geen nadeel ondervinden door te laat klagen.
o Alles-of-niets-benadering: verlies van alle rechten. Als je niet op tijd klaagt kun
je geen rechtsmiddel meer instellen
o Bij consumentenkoop: kennisgeving binnen termijn van 2 maanden na
ontdekking is tijdig
Klachtplicht vs. verjaring en rechtsverwerking
Verjaring treedt in na tijdsverloop
- Art. 3:307 lid 1, 3:310 lid 1, 3:311 lid 1 BW 5 jaar
Rechtsverwerking (tussen verjaring en klachtplicht in)
- Uitvloeisel van art. 6:248 lid 2 (beperkende werking)
- Enkel tijdsverloop is onvoldoende; bijkomende omstandigheden nodig die
gerechtvaardigd vertrouwen hebben gewekt bij de schuldenaar
Als je hebt aangegeven geen stappen te ondernemen, dan heb je je recht verwerkt.
Klachtplicht
- Enkel tijdsverloop is onvoldoende; koper moet “verhaal hebben” (nadeel in praktijk)
Toepassing klachtplicht art. 6:89 BW
Ontwikkelingen als gevolg van de rechtspraak
- Onderzoekstijd, denktijd, klaagtijd
- Omstandighedencatalogus:
HR Pouw/Visser, Ploum/Smeets I, II en Rabobank/Van der Steeg
Jurisprudentiële omstandighedencatalogus voor toepassing klachtplicht:
o Aard van de gekochte zaak
o Geruststellende mededelingen door verkoper
o Ingewikkeldheid onderzoek
o Medewerking van een derde (deskundige, overheid)
o Is de schuldeiser in zijn belangen geschaad door te laat klagen?
o Tijdsverloop tussen bekendheid gebrek en protest niet doorslaggevend
