Samenvatting psychologie 2.3
Zimbardo, P.G., Johnson, R.L. en McCann, V. (2013). Psychologie, een inleiding. Pearson Educaton,
Amsterdam.
Hoofdstuk: 12
Hoofdstuk 13 §13.1, §13.3.4 en de samenvatni
Hoofdstuk 14
Hoofdstuk 8: §8.3.
Hoofdstuk 12: Psychische stoornissen
12.1: Wat is een psychische stoornis?
- Psychopatholoiie = ieestesziekte / psychische stoornis
- Voor de diainose psychische stoornis wordt naar 3 symptomen iekeken:
- Hallucinates: zintuiielijke belevinien die niet overeen komen met de werkelijkheid, zoals
stemmen in het hoofd of dinien zien.
- Wanen: extreme verstorinien van het denken, waaronder hardnekkiie fouteve
overtuiiinien. Wanen wormen een belanirijk kenmerk voor paranoïde stoornissen.
- Affect: emotes die zonder duidelijke oorzaak verstoord zijn en die deprimerend, anisti of
manisch zijn, of emotes ontbreken juist.
- Voor veel overiie symptomen is er ieen duidelijke irens tussen normaal en abnormaal
- Er zijn 2 teieniestelde visies op psychopatholoiie:
- ieneeskunde: ‘medische model’, zelfde kijk als lichamelijke ziekten
- psycholoiische invalshoek: een stoornis is het ievoli van diverse factoren in de persoon
zelf, en de omievini.
12.1.1: Veranderende ideeën over psychische stoornissen
- Griekse art Hippocrates eerste die psychische stoornissen op een wetenschappelijke manier
benaderde: abnormaaliedrai met lichamelijke oorzaak, dit werd later onderiesneeuwd door
bijieloof.
- Het medische model: Standpunt dat psychische stoornissen ziekten zijn die, net als lichamelijke
ziekten, een objecteve oorzaak hebben en een specifeke behandelini vereisen. Dit model zorit er
voor dat verantwoordelijkheid niet bij de patint liit maar bij de arts die een behandelini inzet.
- Psycholoiische modellen: klinisch psycholoien iebruiken teienwoordii combinates van
psycholoiische perspecteven:
- bioloiische perspectef: ienetsche invloeden
- behavioristsch perspectef: vanuit de omievini/aanieleerd iedrai/straf en belonini
- coinitef perspectef: psychische processen als denken, voelen, percepte, herinnerini
- sociaal perspectef: combinate tussen iedrai en coinite
- ontwikkelinisperspectef: afwijkini van het verwachte bioloiische en psycholoiische
ontwikkelinispatroon
- Empowerment model van herstel (Fisher, 2005): iaat uit van 10 principes, op basis waarvan
iedereen ieholpen kan worden het leven weer in eiien hand te nemen en te werken aan
ienezini:
1. belani hechten aan vertrouwen
2. belani hechten aan zelfeschikkini
3. hopen: ieloven in je herstel
4. ieloven in de persoon
5. verbonden zijn op een menselijk niveau
6. beseffen dat iedrai altjd betekenisvol is
7. beseffen dat ieder zijn eiien stem heef
8. toestaan van alle ievoelens
, 9. belani hechten aan het volien van dromen
10. elkaar ontmoeten met waardiiheid en respect
- Andere empowermentmodellen: Strengths Model en Chronic Care Model waar ook eiien
kracht centraal staat maar overtuiiini dat iemand kan ienezen uit zich zelf van een
psychische stoornis staat alleen bij Fisher voorop.
- Biopsycholoiie van psychische stoornissen: het aandeel bioloiische invloeden op denken en iedrai
wordt niet ontkent, er wordt steeds meer bekend door neurowetenschappelijk onderzoek en
onderzoek naar erfelijke factoren. Menselijk iedrai blijf samenspel van ‘nature and nurture’.
12.1.2: Indicatoren van psychische stoornissen
Hoewel de oorzaken van psychische stoornissen discutabel zijn, zijn er wel indicatoren die wijzen op
het bestaan van een stoornis. Niet alle stoornissen zijn te kenmerken via de 3 eerder ienoemde
symptomen maar wel met de voliende kenmerken:
- Distress: disfunctoneren door oniewone of laniduriie symptomen van onbehaien of anist
- Onaaniepastheid: iedraiinien die iemand zelf of de omievini in ievaar brenit
- Irratonaliteit: iedraiinien/uitnien die onbeirijpelijk zijn voor anderen
- Onvoorspelbaarheid: verschillende/inconsistente reactes in dezelfde situates
- Onconventoneel en oniewenst iedrai: overschrijden van sociale normen of weten of
moreel onacceptabel of onwenselijk iedrai (waziie scheidini tussen normaal en abnormaal)
voor het toeschrijven van een psychopatholoiische aandoenini moet er vaak wel sprake zijn van
2 of 3 van deze kenmerken.
- Er worden meer dan 300 psychische stoornissen beschreven in de DSM of Mental Disorders dus
diainostserini kan eri lasti zijn.
12.2: Hoe worden psychische stoornissen geclassifceerd?
De DSM is het classifcatesysteem voor psychische stoornissen dat wereldwijd het meeste wordt
iebruikt. Dit systeem classifceert de stoornissen op irond van hun psychische en iedraismatie
symptomen.
12.2.1: Overzicht van het DSM-classifcatesysteem
De DSM heef 2 functes:
- De specifeke criteria voor de diainose van >300 psychische stoornissen worden ieieven.
- Het biedt de beroepspraktjk een iemeenschappelijk taaliebruik voor de beschrijvini van
de psychopatholoiie en verzekerinismaatschappijen kunnen de criteria iebruikten ter
beoordelini van verioedinien voor behandelinien.
- Uitiaande van de DSM zouden psychische stoornissen overal ter wereld hetzelfde zijn, onieacht
cultuur, hierover valt echter te discussiiren.
- De DSM onderhoudt nauwe banden met het medische model van psychische stoornissen.
- De kern van DSM4 is een multaxiaal systeem: patinten worden op 5 dimensies/assen beoordeeld
over hun functoneren:
As 1: benoemini van specifeke klinische stoornissen
As 2: specifceert laniduriie problemen
As 3: specifceert relevante medische problemen
As 4: herinnert de arts om psychosociale of omievinikwestes op te merken die het functoneren van
een patint moielijk beïnvloeden
As 5: aliemene beoordelini op de Global Assessment of Functonini (GAF) Scale: deze kan variiren
van 100 (ieen symptomen) tot 1 (ernstie stoornis waarbij patint ievaar is of loopt)
- Controverse rond de DSM4:
- indelini naar symptomen i.p.v. oorzaak
- alles of niet: je hebt het of je hebt het niet
- psychische stoornis wordt iezien als ziekte
- DSM5: nieuwe versie, nieuwe controverse
- te veel verschijnselen worden als ziekte beschouwt
- belanienverstrenielini tussen makers en farmaceutsche industrie
Zimbardo, P.G., Johnson, R.L. en McCann, V. (2013). Psychologie, een inleiding. Pearson Educaton,
Amsterdam.
Hoofdstuk: 12
Hoofdstuk 13 §13.1, §13.3.4 en de samenvatni
Hoofdstuk 14
Hoofdstuk 8: §8.3.
Hoofdstuk 12: Psychische stoornissen
12.1: Wat is een psychische stoornis?
- Psychopatholoiie = ieestesziekte / psychische stoornis
- Voor de diainose psychische stoornis wordt naar 3 symptomen iekeken:
- Hallucinates: zintuiielijke belevinien die niet overeen komen met de werkelijkheid, zoals
stemmen in het hoofd of dinien zien.
- Wanen: extreme verstorinien van het denken, waaronder hardnekkiie fouteve
overtuiiinien. Wanen wormen een belanirijk kenmerk voor paranoïde stoornissen.
- Affect: emotes die zonder duidelijke oorzaak verstoord zijn en die deprimerend, anisti of
manisch zijn, of emotes ontbreken juist.
- Voor veel overiie symptomen is er ieen duidelijke irens tussen normaal en abnormaal
- Er zijn 2 teieniestelde visies op psychopatholoiie:
- ieneeskunde: ‘medische model’, zelfde kijk als lichamelijke ziekten
- psycholoiische invalshoek: een stoornis is het ievoli van diverse factoren in de persoon
zelf, en de omievini.
12.1.1: Veranderende ideeën over psychische stoornissen
- Griekse art Hippocrates eerste die psychische stoornissen op een wetenschappelijke manier
benaderde: abnormaaliedrai met lichamelijke oorzaak, dit werd later onderiesneeuwd door
bijieloof.
- Het medische model: Standpunt dat psychische stoornissen ziekten zijn die, net als lichamelijke
ziekten, een objecteve oorzaak hebben en een specifeke behandelini vereisen. Dit model zorit er
voor dat verantwoordelijkheid niet bij de patint liit maar bij de arts die een behandelini inzet.
- Psycholoiische modellen: klinisch psycholoien iebruiken teienwoordii combinates van
psycholoiische perspecteven:
- bioloiische perspectef: ienetsche invloeden
- behavioristsch perspectef: vanuit de omievini/aanieleerd iedrai/straf en belonini
- coinitef perspectef: psychische processen als denken, voelen, percepte, herinnerini
- sociaal perspectef: combinate tussen iedrai en coinite
- ontwikkelinisperspectef: afwijkini van het verwachte bioloiische en psycholoiische
ontwikkelinispatroon
- Empowerment model van herstel (Fisher, 2005): iaat uit van 10 principes, op basis waarvan
iedereen ieholpen kan worden het leven weer in eiien hand te nemen en te werken aan
ienezini:
1. belani hechten aan vertrouwen
2. belani hechten aan zelfeschikkini
3. hopen: ieloven in je herstel
4. ieloven in de persoon
5. verbonden zijn op een menselijk niveau
6. beseffen dat iedrai altjd betekenisvol is
7. beseffen dat ieder zijn eiien stem heef
8. toestaan van alle ievoelens
, 9. belani hechten aan het volien van dromen
10. elkaar ontmoeten met waardiiheid en respect
- Andere empowermentmodellen: Strengths Model en Chronic Care Model waar ook eiien
kracht centraal staat maar overtuiiini dat iemand kan ienezen uit zich zelf van een
psychische stoornis staat alleen bij Fisher voorop.
- Biopsycholoiie van psychische stoornissen: het aandeel bioloiische invloeden op denken en iedrai
wordt niet ontkent, er wordt steeds meer bekend door neurowetenschappelijk onderzoek en
onderzoek naar erfelijke factoren. Menselijk iedrai blijf samenspel van ‘nature and nurture’.
12.1.2: Indicatoren van psychische stoornissen
Hoewel de oorzaken van psychische stoornissen discutabel zijn, zijn er wel indicatoren die wijzen op
het bestaan van een stoornis. Niet alle stoornissen zijn te kenmerken via de 3 eerder ienoemde
symptomen maar wel met de voliende kenmerken:
- Distress: disfunctoneren door oniewone of laniduriie symptomen van onbehaien of anist
- Onaaniepastheid: iedraiinien die iemand zelf of de omievini in ievaar brenit
- Irratonaliteit: iedraiinien/uitnien die onbeirijpelijk zijn voor anderen
- Onvoorspelbaarheid: verschillende/inconsistente reactes in dezelfde situates
- Onconventoneel en oniewenst iedrai: overschrijden van sociale normen of weten of
moreel onacceptabel of onwenselijk iedrai (waziie scheidini tussen normaal en abnormaal)
voor het toeschrijven van een psychopatholoiische aandoenini moet er vaak wel sprake zijn van
2 of 3 van deze kenmerken.
- Er worden meer dan 300 psychische stoornissen beschreven in de DSM of Mental Disorders dus
diainostserini kan eri lasti zijn.
12.2: Hoe worden psychische stoornissen geclassifceerd?
De DSM is het classifcatesysteem voor psychische stoornissen dat wereldwijd het meeste wordt
iebruikt. Dit systeem classifceert de stoornissen op irond van hun psychische en iedraismatie
symptomen.
12.2.1: Overzicht van het DSM-classifcatesysteem
De DSM heef 2 functes:
- De specifeke criteria voor de diainose van >300 psychische stoornissen worden ieieven.
- Het biedt de beroepspraktjk een iemeenschappelijk taaliebruik voor de beschrijvini van
de psychopatholoiie en verzekerinismaatschappijen kunnen de criteria iebruikten ter
beoordelini van verioedinien voor behandelinien.
- Uitiaande van de DSM zouden psychische stoornissen overal ter wereld hetzelfde zijn, onieacht
cultuur, hierover valt echter te discussiiren.
- De DSM onderhoudt nauwe banden met het medische model van psychische stoornissen.
- De kern van DSM4 is een multaxiaal systeem: patinten worden op 5 dimensies/assen beoordeeld
over hun functoneren:
As 1: benoemini van specifeke klinische stoornissen
As 2: specifceert laniduriie problemen
As 3: specifceert relevante medische problemen
As 4: herinnert de arts om psychosociale of omievinikwestes op te merken die het functoneren van
een patint moielijk beïnvloeden
As 5: aliemene beoordelini op de Global Assessment of Functonini (GAF) Scale: deze kan variiren
van 100 (ieen symptomen) tot 1 (ernstie stoornis waarbij patint ievaar is of loopt)
- Controverse rond de DSM4:
- indelini naar symptomen i.p.v. oorzaak
- alles of niet: je hebt het of je hebt het niet
- psychische stoornis wordt iezien als ziekte
- DSM5: nieuwe versie, nieuwe controverse
- te veel verschijnselen worden als ziekte beschouwt
- belanienverstrenielini tussen makers en farmaceutsche industrie
