GGZ1023: Introductie wetenschappelijk
onderzoeksmethoden
Volledige nottes van de colleges, uitgebreide uitwerking problemen + eventuele tps
van de tutor
Inhoud
Colleges
- College 1+2: Inleiding epidemiologie
- College 3: Theorie en onderzoeksvraagstelling
- College 4: Onderzoek in de praktik
- College 5: Inleiding kwalitatef onderzoek
- College 6: RCT en cohortonderzoek
- College 7: Patint-controle onderzoek
- College 8: Meetnstrumenten
- College 9: Data-analyse van epidemiologisch onderzoek
- College 10: Analyse in kwalitatef onderzoek
Problemen
- Probleem 1: ‘De empirische cyclus: Stop Aids Now!’
- Probleem 2: ‘Alice in Wonderland’
- Probleem 3: Onderzoeksdesigns
- Probleem 4: Operatonalisate I, de praktsche invulling van een kwalitatef onderzoek
- Probleem 5: Operatonalisate II, de praktsche invulling van een kwanttatef observatoneel
onderzoeksdesign
- Probleem 6: Operatonalisate III, de praktsche invulling van een kwanttatef experimenteel
onderzoeksdesign
- Probleem 7: Meetnstrumenten
- Probleem 8: Analyse van kwalitateve onderzoeksgegevens
,College 1+2: Inleiding epidemiologie
Kwalitatieve methodoloiie: meningen en ervaringen vanuit perspectef van patint subiectef)
epidemiologie
Kwantitatieve methodoloiie: ciifers obiectef)
Theorie is een samenhangend stelsel van verklaringen obiectef) en aannames subiectef) waarmee
empirische regelmatgheden of verschiinselen zoals ziekte, menseliik gedrag, etc.), verklaard en
voorspeld kunnen worden
Een theorie kan ook gebaseerd ziin op niet systematsche toevallige) waarnemingen
Theorie is hooist haalbare van kennis
Als we theorie beginnen zal het vooral bestaan uit aannames naarmate meer onderzoek
meer obiecteve kennis
Empirie = ervaring
Empirist = iemand die ervaringen gaan opdoen om te kiiken hoe de werkeliikheid in elkaar zit
Goede theorie gebaseerd op onderzoek
Theorie ontwikkelt over de tid
Empirisch onderzoek is onderzoek waarbii de empirische cyclus wordt doorlopen en waarbii de
hoeveelheid kennis dus toeneemt
,Epidemioloiie is de leer van het verspreiden en het voorkomen van ziekte onder het volk
Onderwerpen van epidemiologisch onderzoek hoe de ziektes in de bevolking voorkomt hoe
vaak en bii wie in de populate = een wetenschap van tellen
Proces van formuleren van hypothese = deductie
Systematsche waarnemingen leiden tot gegevens
Terugkoppelen van resultaten van het specifeke onderzoek naar de heorie voor iedereen = inductie
empirische cyclus staat dus voor enkel onderzoek, hoe onderzoeken over zelfde onderwerp = hoe
sterker theorie wordt
10% van de onderzoeken bliikt maar waar te ziin, onderzoekers onderzoeken alleen maar als ze
denken geliik te hebben
Pte = ziek
- Beschriiven van ziekte: met grafek, zien we trends? Geen verklaringen dus
- Etioloiie: prevente
Etologie = leer van ziekteoorzaken = risicofactoren en beschermingsfactoren
- Diainose: screening
Screening = het opsporen van asymptomatsche gevallen van een ziekte
Factoren identfceren van factoren die invloed kunnen hebben op ziekte
, - Proinose: therapie
De epidemiologische functe model)
- Z=fMi Di|Ci) ziekte is gevolg van aantal determinanten
Z is het vóórkomen van ziekte
Dit is de afankeliike variabele, ook wel de uitkomst
Di is de status van determinanten
Ci is de status van ‘verstorende variabelen’
Mi ziin modifcatoren – biivoorbeeld man/vrouw verschillen
Dit ziin de onafankeliike variabelen, ook wel de determinanten
- Operatonalisate: uitkomst en determinanten meten d.m.v. van een concept naar een
meetbare defnite
Biivoorbeeld: bloeddruk mmHg op een manometer
kanker aanwezigheid van maligne cellen
Deterministsch: dat het al beslist is als ie de genetsche factoren al hebt
= als ie A hebt, zal ie zeker B kriigen
Wat is ziekte?
Gezondheid volgens de WHO: “Een toestand van compleet sociaal, lichameliik en psychisch
welbevinden”
Ziekte = een ongewenste verstoring van deze toestand
, Ziekte = contnuüm van ‘gezond’ tot dood
Onder het ziekteproces vallen het beiin van de ziekte, het beloop van de ziekte en de eindtoestand
genezing of dood)
- Een heldere defnite van ziekte is essenteel in medisch onderzoek!
Symptomen: subiecteve kenmerken ziekte patint)
Siinalen: obiecteve kenmerken arts)
Testresultaten: obiecteve kenmerken arts)
Medische voorgeschiedenis
Populate at risk = risicopopulate
Je kunt ziekte actef meten in de populate of gebruik maken van registrates
Het vóórkomen van ziekte wordt uitgedrukt met frequentiematen. Er worden twee typen
frequentematen gebruikt
- Prevalente: beschriif het aantal ziektegevallen op een bepaalde tidstp of periode in een
afgebakende populate waar de cases uit voortkomen)
N ziektegevallen
Prevalente= )×100%
N populatie
o Puntprevalente: aantal ziektegevallen op een bepaald tidstp
B.v. puntprevalente arthrose NL 65+ op 01-01-2006: 39%
o Periodeprevalente: deel van de populate dat in een bepaalde periode de ziekte
had
hierbii wordt gebruik gemaakt van de ‘mid-term populaton’:
Nbegin + Neinde)/2
‘Loss to follow-up’ = wanneer ie biivoorbeeld de periodeprevalente van ziekte
van alle studenten in één OWG gedurende het 3e blok wilt vaststellen, maar één
student stopt met de studie
o Life-tme prevalente: deel van de populate dat de ziekte had gedurende hun
leven
B.v. Life-tme prevalente van nierstenen mannen in NL: 12%
, Incidentie: ziekte is geen toestand, maar dynamisch het is een proces. Er ziin twee
typen incidente hangt af van type populate = gesloten en dynamische populate)
o Cumulatieve incidentie CI
Aantal nieuwe zietegevallen ∈periode P
CI = ) x 100%
Totale populatie at risk
onderzoeksmethoden
Volledige nottes van de colleges, uitgebreide uitwerking problemen + eventuele tps
van de tutor
Inhoud
Colleges
- College 1+2: Inleiding epidemiologie
- College 3: Theorie en onderzoeksvraagstelling
- College 4: Onderzoek in de praktik
- College 5: Inleiding kwalitatef onderzoek
- College 6: RCT en cohortonderzoek
- College 7: Patint-controle onderzoek
- College 8: Meetnstrumenten
- College 9: Data-analyse van epidemiologisch onderzoek
- College 10: Analyse in kwalitatef onderzoek
Problemen
- Probleem 1: ‘De empirische cyclus: Stop Aids Now!’
- Probleem 2: ‘Alice in Wonderland’
- Probleem 3: Onderzoeksdesigns
- Probleem 4: Operatonalisate I, de praktsche invulling van een kwalitatef onderzoek
- Probleem 5: Operatonalisate II, de praktsche invulling van een kwanttatef observatoneel
onderzoeksdesign
- Probleem 6: Operatonalisate III, de praktsche invulling van een kwanttatef experimenteel
onderzoeksdesign
- Probleem 7: Meetnstrumenten
- Probleem 8: Analyse van kwalitateve onderzoeksgegevens
,College 1+2: Inleiding epidemiologie
Kwalitatieve methodoloiie: meningen en ervaringen vanuit perspectef van patint subiectef)
epidemiologie
Kwantitatieve methodoloiie: ciifers obiectef)
Theorie is een samenhangend stelsel van verklaringen obiectef) en aannames subiectef) waarmee
empirische regelmatgheden of verschiinselen zoals ziekte, menseliik gedrag, etc.), verklaard en
voorspeld kunnen worden
Een theorie kan ook gebaseerd ziin op niet systematsche toevallige) waarnemingen
Theorie is hooist haalbare van kennis
Als we theorie beginnen zal het vooral bestaan uit aannames naarmate meer onderzoek
meer obiecteve kennis
Empirie = ervaring
Empirist = iemand die ervaringen gaan opdoen om te kiiken hoe de werkeliikheid in elkaar zit
Goede theorie gebaseerd op onderzoek
Theorie ontwikkelt over de tid
Empirisch onderzoek is onderzoek waarbii de empirische cyclus wordt doorlopen en waarbii de
hoeveelheid kennis dus toeneemt
,Epidemioloiie is de leer van het verspreiden en het voorkomen van ziekte onder het volk
Onderwerpen van epidemiologisch onderzoek hoe de ziektes in de bevolking voorkomt hoe
vaak en bii wie in de populate = een wetenschap van tellen
Proces van formuleren van hypothese = deductie
Systematsche waarnemingen leiden tot gegevens
Terugkoppelen van resultaten van het specifeke onderzoek naar de heorie voor iedereen = inductie
empirische cyclus staat dus voor enkel onderzoek, hoe onderzoeken over zelfde onderwerp = hoe
sterker theorie wordt
10% van de onderzoeken bliikt maar waar te ziin, onderzoekers onderzoeken alleen maar als ze
denken geliik te hebben
Pte = ziek
- Beschriiven van ziekte: met grafek, zien we trends? Geen verklaringen dus
- Etioloiie: prevente
Etologie = leer van ziekteoorzaken = risicofactoren en beschermingsfactoren
- Diainose: screening
Screening = het opsporen van asymptomatsche gevallen van een ziekte
Factoren identfceren van factoren die invloed kunnen hebben op ziekte
, - Proinose: therapie
De epidemiologische functe model)
- Z=fMi Di|Ci) ziekte is gevolg van aantal determinanten
Z is het vóórkomen van ziekte
Dit is de afankeliike variabele, ook wel de uitkomst
Di is de status van determinanten
Ci is de status van ‘verstorende variabelen’
Mi ziin modifcatoren – biivoorbeeld man/vrouw verschillen
Dit ziin de onafankeliike variabelen, ook wel de determinanten
- Operatonalisate: uitkomst en determinanten meten d.m.v. van een concept naar een
meetbare defnite
Biivoorbeeld: bloeddruk mmHg op een manometer
kanker aanwezigheid van maligne cellen
Deterministsch: dat het al beslist is als ie de genetsche factoren al hebt
= als ie A hebt, zal ie zeker B kriigen
Wat is ziekte?
Gezondheid volgens de WHO: “Een toestand van compleet sociaal, lichameliik en psychisch
welbevinden”
Ziekte = een ongewenste verstoring van deze toestand
, Ziekte = contnuüm van ‘gezond’ tot dood
Onder het ziekteproces vallen het beiin van de ziekte, het beloop van de ziekte en de eindtoestand
genezing of dood)
- Een heldere defnite van ziekte is essenteel in medisch onderzoek!
Symptomen: subiecteve kenmerken ziekte patint)
Siinalen: obiecteve kenmerken arts)
Testresultaten: obiecteve kenmerken arts)
Medische voorgeschiedenis
Populate at risk = risicopopulate
Je kunt ziekte actef meten in de populate of gebruik maken van registrates
Het vóórkomen van ziekte wordt uitgedrukt met frequentiematen. Er worden twee typen
frequentematen gebruikt
- Prevalente: beschriif het aantal ziektegevallen op een bepaalde tidstp of periode in een
afgebakende populate waar de cases uit voortkomen)
N ziektegevallen
Prevalente= )×100%
N populatie
o Puntprevalente: aantal ziektegevallen op een bepaald tidstp
B.v. puntprevalente arthrose NL 65+ op 01-01-2006: 39%
o Periodeprevalente: deel van de populate dat in een bepaalde periode de ziekte
had
hierbii wordt gebruik gemaakt van de ‘mid-term populaton’:
Nbegin + Neinde)/2
‘Loss to follow-up’ = wanneer ie biivoorbeeld de periodeprevalente van ziekte
van alle studenten in één OWG gedurende het 3e blok wilt vaststellen, maar één
student stopt met de studie
o Life-tme prevalente: deel van de populate dat de ziekte had gedurende hun
leven
B.v. Life-tme prevalente van nierstenen mannen in NL: 12%
, Incidentie: ziekte is geen toestand, maar dynamisch het is een proces. Er ziin twee
typen incidente hangt af van type populate = gesloten en dynamische populate)
o Cumulatieve incidentie CI
Aantal nieuwe zietegevallen ∈periode P
CI = ) x 100%
Totale populatie at risk
