Samenvatting kennistoets OWE 9&10
Samenwerken in Vakmanschap
,Peritonitis & Ileus
De student kan:
● uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Peritonitis is een ontsteking van het peritoneum (dubbelzijdig vlies dat de
buikorganen en buikholte bedekt). Peritonitis kan optreden als complicatie van
verschillende aandoeningen in de buik en gaat vaak gepaard met acute buikpijn. De
vele oorzaken van peritonitis hebben met elkaar gemeen dat zij alle in de buikholte
gelokaliseerd zijn:
➔ Ontsteking van buik- en bekkenorganen die grenzen aan het peritoneum:
appendicitis, diverticulitis, pancreatitis, cholecystitis en pelvic inflammatory
disease
➔ Perforatie van holle buikorganen die grenzen aan het peritoneum,
bijvoorbeeld maag- of darmperforatie. De chemische stoffen die hierbij
vrijkomen leiden tot zeer ernstige peritonitis.
➔ Ischemie van de darmen: door een afsluiting of afknelling van darmvaten,
waardoor de darmwand necrotisch wordt.
➔ Een bloeding in de peritoneale holte
➔ Een peritoneale drain
➔ Ascites: bij zorgvragers met levercirrose en ascites kan een spontane
bacteriële peritonitis optreden zonder dat er aanleiding is voor een ontsteking
elders in de buikholte.
● de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Het belangrijkste symptoom van peritonitis is acute buikpijn, die gepaard gaat met
andere symptomen van het spijsverteringstelsel. De verschijnselen die voorkomen bij
peritonitis noemen we gezamenlijk ook wel ´acute buik´. Symptomen van een acute
buik zijn:
➔ acute buikpijn, scherp en continue.
➔ misselijkheid en braken
➔ anorexie (gebrek aan eetlust)
➔ malaise (algeheel ziek voelen)
➔ koorts
➔ tekenen van shock, zoals bleekheid, een klamme huid, tachycardie, lage
bloeddruk en een veranderd bewustzijn.
● het verschil tussen een lokale en algehele ofwel diffuse peritonitis beschrijven;
Een lokale peritonitis is een ontsteking van een gedeelte van de buikholte. Als een
lokale peritonitis niet tijdig herkend en behandeld wordt, kan deze zich uitbreiden tot
een gegeneraliseerde peritonitis, wat een ontsteking is van een groot deel van het
peritoneum. Dit gaat gepaard met hevige buikpijn. De buikspieren spannen
reflexmatig aan bij prikkeling van het peritoneum. De darmen kunnen als reactie op
de peritonitis gaan stilliggen (paralytische ileus), waardoor er geen darmpassage
meer is en vocht zich ophoopt in de darmen. Bij ernstige, gegeneraliseerde peritonitis
is er ook sprake van veel vochtverlies in de peritoneale holte, wat uiteindelijk kan
leiden tot shock verschijnselen.
, ● aangeven welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij
peritonitis;
➔ Signaleren en monitoren van fysiologische veranderingen
➔ Symptomen in kaart brengen
➔ Registreren van pijn
➔ Evt. maaghevel aanleggen bij veel en regelmatig braken
➔ Bijhouden van de vochtbalans
➔ Begeleiden van de zorgvrager en hun omgeving en hen voorlichten over de
mogelijke complicaties op lange termijn, zoals een verkleving waardoor
iemand nog jaren na de ontsteking buikpijn kan hebben.
● beschrijven wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn;
Bij een ileus is de darmpassage belemmerd. Dit kan komen door een obstructie of
gestoorde peristaltiek. Symptomen van ileus zijn misselijkheid en/ of braken,
opgezette en pijnlijke buik, afwezigheid van defecatie of kleine beetjes waterige
ontlasting.
● aangeven welke verschillende vormen worden onderscheiden en hoe deze
vormen verschillen in verschijnselen;
Je hebt twee soorten ileus: een paralytische ileus en een obstructieve (mechanische)
ileus. Een obstructieve ileus kan worden veroorzaakt door een coloncarcinoom,
verkleving na eerdere operatie, volvulus (draaiing van de darm), invaginatie
(instulping van een deel van de darm) of fecale impactie (vastzittende brok feces in
de dikke darm). Obstructie van de darm kan gepaard gaan met een verstoorde
bloedvoorziening en necrose (weefselversterf) van de darmwand. Op de plaats van
weefselversterf kan de darmwand scheuren (darmperforatie). Dit heeft een
levensbedreigende peritonitis (buikvliesontsteking) tot gevolg, doordat de
darminhoud in de buikholte terechtkomt. Een paralytische ileus kan bijvoorbeeld
optreden na een operatie, bij een peritonitis en bij gebruik van medicatie zoals
opiaten en anticholinergica.
● beschrijven wat de relatie is tussen peritonitis en ileus;
Een peritonitis kan een gevolg zijn van een ileus.
● aangeven welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij
ileus;
➔ Vaststellen van fysiologische veranderingen en het observeren van de
darmfunctie
➔ Symptomen in kaart brengen
➔ Bijhouden van een vochtlijst (alert zijn op tekenen van vochttekort)
➔ In kaart brengen van defecatiepatroon
➔ Registreren van pijn
➔ Inbrengen van een maaghevel en 2x daags controleren of deze goed ligt
➔ Monitoren vitale functies
➔ Zorgvrager NPO totdat darm geluiden hoorbaar zijn
➔ Indien nodig diëtist inschakelen bij een subileus en zorgvrager en naasten
hierbij begeleiden
Verpleegkundig leiderschap
Samenwerken in Vakmanschap
,Peritonitis & Ileus
De student kan:
● uitleggen wat een peritonitis is en hoe een peritonitis kan ontstaan;
Peritonitis is een ontsteking van het peritoneum (dubbelzijdig vlies dat de
buikorganen en buikholte bedekt). Peritonitis kan optreden als complicatie van
verschillende aandoeningen in de buik en gaat vaak gepaard met acute buikpijn. De
vele oorzaken van peritonitis hebben met elkaar gemeen dat zij alle in de buikholte
gelokaliseerd zijn:
➔ Ontsteking van buik- en bekkenorganen die grenzen aan het peritoneum:
appendicitis, diverticulitis, pancreatitis, cholecystitis en pelvic inflammatory
disease
➔ Perforatie van holle buikorganen die grenzen aan het peritoneum,
bijvoorbeeld maag- of darmperforatie. De chemische stoffen die hierbij
vrijkomen leiden tot zeer ernstige peritonitis.
➔ Ischemie van de darmen: door een afsluiting of afknelling van darmvaten,
waardoor de darmwand necrotisch wordt.
➔ Een bloeding in de peritoneale holte
➔ Een peritoneale drain
➔ Ascites: bij zorgvragers met levercirrose en ascites kan een spontane
bacteriële peritonitis optreden zonder dat er aanleiding is voor een ontsteking
elders in de buikholte.
● de verschijnselen van een peritonitis beschrijven en verklaren;
Het belangrijkste symptoom van peritonitis is acute buikpijn, die gepaard gaat met
andere symptomen van het spijsverteringstelsel. De verschijnselen die voorkomen bij
peritonitis noemen we gezamenlijk ook wel ´acute buik´. Symptomen van een acute
buik zijn:
➔ acute buikpijn, scherp en continue.
➔ misselijkheid en braken
➔ anorexie (gebrek aan eetlust)
➔ malaise (algeheel ziek voelen)
➔ koorts
➔ tekenen van shock, zoals bleekheid, een klamme huid, tachycardie, lage
bloeddruk en een veranderd bewustzijn.
● het verschil tussen een lokale en algehele ofwel diffuse peritonitis beschrijven;
Een lokale peritonitis is een ontsteking van een gedeelte van de buikholte. Als een
lokale peritonitis niet tijdig herkend en behandeld wordt, kan deze zich uitbreiden tot
een gegeneraliseerde peritonitis, wat een ontsteking is van een groot deel van het
peritoneum. Dit gaat gepaard met hevige buikpijn. De buikspieren spannen
reflexmatig aan bij prikkeling van het peritoneum. De darmen kunnen als reactie op
de peritonitis gaan stilliggen (paralytische ileus), waardoor er geen darmpassage
meer is en vocht zich ophoopt in de darmen. Bij ernstige, gegeneraliseerde peritonitis
is er ook sprake van veel vochtverlies in de peritoneale holte, wat uiteindelijk kan
leiden tot shock verschijnselen.
, ● aangeven welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij
peritonitis;
➔ Signaleren en monitoren van fysiologische veranderingen
➔ Symptomen in kaart brengen
➔ Registreren van pijn
➔ Evt. maaghevel aanleggen bij veel en regelmatig braken
➔ Bijhouden van de vochtbalans
➔ Begeleiden van de zorgvrager en hun omgeving en hen voorlichten over de
mogelijke complicaties op lange termijn, zoals een verkleving waardoor
iemand nog jaren na de ontsteking buikpijn kan hebben.
● beschrijven wat een ileus is en wat de verschijnselen daarbij zijn;
Bij een ileus is de darmpassage belemmerd. Dit kan komen door een obstructie of
gestoorde peristaltiek. Symptomen van ileus zijn misselijkheid en/ of braken,
opgezette en pijnlijke buik, afwezigheid van defecatie of kleine beetjes waterige
ontlasting.
● aangeven welke verschillende vormen worden onderscheiden en hoe deze
vormen verschillen in verschijnselen;
Je hebt twee soorten ileus: een paralytische ileus en een obstructieve (mechanische)
ileus. Een obstructieve ileus kan worden veroorzaakt door een coloncarcinoom,
verkleving na eerdere operatie, volvulus (draaiing van de darm), invaginatie
(instulping van een deel van de darm) of fecale impactie (vastzittende brok feces in
de dikke darm). Obstructie van de darm kan gepaard gaan met een verstoorde
bloedvoorziening en necrose (weefselversterf) van de darmwand. Op de plaats van
weefselversterf kan de darmwand scheuren (darmperforatie). Dit heeft een
levensbedreigende peritonitis (buikvliesontsteking) tot gevolg, doordat de
darminhoud in de buikholte terechtkomt. Een paralytische ileus kan bijvoorbeeld
optreden na een operatie, bij een peritonitis en bij gebruik van medicatie zoals
opiaten en anticholinergica.
● beschrijven wat de relatie is tussen peritonitis en ileus;
Een peritonitis kan een gevolg zijn van een ileus.
● aangeven welke acties / maatregelen de verpleegkundige dient te nemen bij
ileus;
➔ Vaststellen van fysiologische veranderingen en het observeren van de
darmfunctie
➔ Symptomen in kaart brengen
➔ Bijhouden van een vochtlijst (alert zijn op tekenen van vochttekort)
➔ In kaart brengen van defecatiepatroon
➔ Registreren van pijn
➔ Inbrengen van een maaghevel en 2x daags controleren of deze goed ligt
➔ Monitoren vitale functies
➔ Zorgvrager NPO totdat darm geluiden hoorbaar zijn
➔ Indien nodig diëtist inschakelen bij een subileus en zorgvrager en naasten
hierbij begeleiden
Verpleegkundig leiderschap
