Internationale betrekkingen
Inhoudsopgave
1 Intro..................................................................................................................................................................................... 3
1.1 Relevantie van het vak...............................................................................................................................................................3
1.2 Doelstellingen van het vak.........................................................................................................................................................3
1.2.1 Categoriseren.....................................................................................................................................................................3
1.3 Zes soorten analyses..................................................................................................................................................................3
1.3.1 Systeemniveau’s.................................................................................................................................................................4
1.3.2 Interactiegeieden................................................................................................................................................................4
1.4 Enkele basisconcepten IB...........................................................................................................................................................5
2 Geschiedenis internationale samenleving, inclus. globalisering............................................................................................. 6
2.1 Intro............................................................................................................................................................................................6
2.2 Eerste vormen van politiek bestel..............................................................................................................................................7
2.3 Statenvorming............................................................................................................................................................................7
2.4 Democratisering en nationalisme..............................................................................................................................................7
2.5 Verdere ontwikkeling statensysteem 19-20e eeuw....................................................................................................................7
2.6 Globalisering..............................................................................................................................................................................7
2.6.1 Gevolgen.............................................................................................................................................................................7
2.6.2 Positief of negatief?............................................................................................................................................................8
2.7 Anti-globalisering.......................................................................................................................................................................8
3 Realisme............................................................................................................................................................................... 9
3.1 Onststaan...................................................................................................................................................................................9
3.2 Voornaamste actor: staten........................................................................................................................................................9
3.3 Doelstellingen: overleven...........................................................................................................................................................9
3.4 Middel: macht..........................................................................................................................................................................10
3.4.1 Definitie............................................................................................................................................................................10
3.4.2 Oorzaken...........................................................................................................................................................................11
3.5 Categorisering realisten...........................................................................................................................................................11
3.5.1 Defensieve realisten.........................................................................................................................................................11
3.5.2 Offensieve realisten:.........................................................................................................................................................11
3.6 Gevolgen op vlak van samenwerking......................................................................................................................................12
3.7 Conclusie..................................................................................................................................................................................12
4 Liberalisme......................................................................................................................................................................... 13
4.1 Kritiek op Realisme...................................................................................................................................................................13
4.2 Liberalistische scholen..............................................................................................................................................................13
4.3 Doelstelling neo-liberalisten.....................................................................................................................................................14
4.3.1 collectieve goed................................................................................................................................................................15
4.4 Instrumenten neo-liberalisten..................................................................................................................................................15
4.4.1 Gevangen-dilemma..........................................................................................................................................................15
4.4.2 hoe concreet creeëren.....................................................................................................................................................15
4.4.3 Internationale regimes.....................................................................................................................................................16
4.5 Conclusie..................................................................................................................................................................................16
4.5.1 Kritiek realisten.................................................................................................................................................................16
4.5.2 Internationaal recht..........................................................................................................................................................16
,5 Internationale organisaties en integratietheorieën.............................................................................................................. 17
5.1 Intro..........................................................................................................................................................................................17
5.2 Integratietheorieën..................................................................................................................................................................17
5.3 Internationale organisaties......................................................................................................................................................18
5.3.1 Mondiale IO’s: VN.............................................................................................................................................................18
5.3.2 Regionale IO’s...................................................................................................................................................................19
6 Buitenlands beleid; besluitvorming..................................................................................................................................... 22
6.1 Liberal theory van Moravcsik...................................................................................................................................................22
6.2 Besluitvormingsfasen...............................................................................................................................................................22
6.3 Besluitvormingsmodellen (Allison)...........................................................................................................................................22
6.4 Besluitvormingsactoren...........................................................................................................................................................23
6.4.1 Individueel niveau............................................................................................................................................................23
6.4.2 Kleine groepen..................................................................................................................................................................25
6.4.3 Maatschappelijk/nationaal niveau...................................................................................................................................25
7 Internationale veiligheid..................................................................................................................................................... 27
7.1 Definities..................................................................................................................................................................................27
7.2 Veiligheid en IB theorieën........................................................................................................................................................28
7.3 Veiligheidsinstrumenten..........................................................................................................................................................28
8 Internationale economie..................................................................................................................................................... 30
8.1 Intro..........................................................................................................................................................................................30
8.2 Ideologisch debatten................................................................................................................................................................30
8.2.1 Liberalisten vs Realisten...................................................................................................................................................30
8.2.2 Liberalisten vs Marxisten/socialisten...............................................................................................................................30
8.2.3 Liberalisten vs Ecologisten................................................................................................................................................31
8.3 Internationale handel..............................................................................................................................................................31
8.3.1 WHO.................................................................................................................................................................................32
8.4 Internationaal monetair systeem.............................................................................................................................................32
8.4.1 Wisselkoersen...................................................................................................................................................................33
8.4.2 Bretton-Woods instellingen..............................................................................................................................................33
8.4.3 Financiële crisis (2007-2008)............................................................................................................................................33
8.4.4 Link economie en veiligheid.............................................................................................................................................34
8.5 Onderontwikkeling...................................................................................................................................................................34
8.5.1 Feiten................................................................................................................................................................................34
8.5.2 Relevantie.........................................................................................................................................................................34
8.5.3 Oorzaken...........................................................................................................................................................................35
8.5.4 Oplossingen......................................................................................................................................................................35
9 Milieu/klimaat.................................................................................................................................................................... 36
9.1 Bevolkingsgroei........................................................................................................................................................................36
9.2 Energie.....................................................................................................................................................................................36
9.3 Klimaat.....................................................................................................................................................................................37
9.3.1 Probleem..........................................................................................................................................................................37
9.3.2 Oorzaak.............................................................................................................................................................................37
9.3.3 Oplossingen......................................................................................................................................................................37
,1 Intro
1.1 Relevantie van het vak
Je wordt op veel manieren beïnvloedt door wat er zich buiten onze landsgrenzen afspeelt. Dit merken we
onder anderen door die olieprijzen, inflatie, epidemieën, etc
1.2 Doelstellingen van het vak
- Basiskennis (feiten, concepten,…)
- Kritische attitude verwerven; feiten spreken niet voor zich
- Op een wetenschappelijke manier de internationale politiek kunnen analyseren (m.b.v. concepten,
theorieën)
- Die analyse schriftelijk en mondeling kunnen communiceren
1.2.1 Categoriseren
Iran aanvallen = Vb van preventieve aanval (= Vb van “primacy” dominantie, hegemonie-streven = offensief
realisme = THEORIE)
MAAR Iran heeft helemaal geen atoomwapens dus er is geen reden voor een preventieve aanval
=> één stroming binnen Realisme (= METATHEORIE)
*PreEMtieve aanvallen (wanneer de vijand op het punt staan op u aan te vallen, ze zijn alles aan het
klaarzetten, dan die andere aanvallen voor zij het doen)
*PreVENtieve aanval -> ze zijn misschien, mogelijks, iets aan het doen maar is helemaal niet zeker
*Een theorie = een geheel van algemene abstracte beweringen of hypothesen die de realiteit – in casu de
internationale politiek - beschrijven, verklaren en/of voorspellen met het oog op het meer begrijpbaar
maken van die realiteit.
“a kind of simplifying device that allows you to decide which facts matter and which do not”,
Baylis, Smith, and Owens
Methodologisch:
- Kwantitatief/kwalitatief
- Inductief/deductief
1.3 Zes soorten analyses
- Beschrijvende (comperatieve, je gaat het vergelijken)
o Je percipieert dingen altijd op een bepaalde manier, je moet proberen te denken of je het
niet op meerdere manieren (zoals anderen het zouden zien) zou kunnen opvatten
o *Mercator Projectie = de standaard projectie/ proportie van een wereldkaart, MAAR als je
de Peeters projectie gebruikt zie je dat Afrika eig groter is dan uitgedrukt.
- Verklarende (dit gaat enkel goed als de beschrijvende goed is gedaan)
o Sociaal-wetenschappelijke benadering (met onafhankelijke en afhankelijke variabele(n)) ->
je moet je kunnen inleven in de tegenpartij (EMPATHIE)
o Politieke theorieën; historische, constructivistische benadering
o Vb. kijken naar de oorlog in Oekraïne in Putin zijn perspectief, de oorzaakvoor hem?
- Evaluatieve
- Voorspellende (= PREDICTIEVE)
- Strategische (= PRESCRIPTIEVE)
- Normatieve
o We moeten kritisch zijn, ook over onze eigen daden
, In welke categorie een concept hoort moet je zelf kunnen doen op basis van inzicht
Max Weber’s dubbele ethiek:
- Ethiek van de verantwoordelijkheid (= pragmatisme, incl.liegen, doden, nucleaire afschrikking,
handel drijven met Saudi-Arabie terwijl we tegen hunbeleid zijn, …)
- Ethiek van de overtuiging (= principieel)
1.3.1 Systeemniveau’s
Wat/welk niveau bepaalt het gedrag van een staat in internationale politiek ?
1. Internationaal systeem
o Polariteit: uni-, bi-, multi-
o Mate van “internationale gemeenschap”; int.samenwerking: uni- versus multilateralisme
(landen beslissen om samen ergens tegen te gaan = multi) vb. uni -> Rusland
o IO’s; int.recht; int.regimes
o Economisch: kapitalisme; globaal
o Geografisch (vb Belgie en Amerika zijn redelijk veilig gelegen tegenover Rusland)
2. Regionaal (internationaal) niveau
3. Staten-niveau
o Grote versus kleine Vb. Oekraïne VS Rusland
o Sterke versus zwakke
o Status-quo versus expansionistische/revisionistische (Belgie = status quo)
o Democratische versus autoritaire
4. Sub-statelijk niveau
o Politieke partijen
o Administraties (FOD Buit Zaken, Defensie,…)
o Elite(s) en Belangengroepen
o Religies
o Volkeren, talengemeenschappen
o Multinationals en NGO’s
o Publieke opinie
deze dingen zijn misschien in het oog van de realisten minder belangerijk maar ze hebben ook
invloed
5. Individueel niveau
o Vb. wie is president? Trump of Biden? -> zorgt voor groot verschil
*Agent-structure debate = people make history, but not in conditions of their own choosing’, Karl Marx
1.3.2 Interactiegeieden
- Politiek/diplomatiek
- Militair
- Economisch
- Cultureel
- Sociaal
- Psychologisch
Inhoudsopgave
1 Intro..................................................................................................................................................................................... 3
1.1 Relevantie van het vak...............................................................................................................................................................3
1.2 Doelstellingen van het vak.........................................................................................................................................................3
1.2.1 Categoriseren.....................................................................................................................................................................3
1.3 Zes soorten analyses..................................................................................................................................................................3
1.3.1 Systeemniveau’s.................................................................................................................................................................4
1.3.2 Interactiegeieden................................................................................................................................................................4
1.4 Enkele basisconcepten IB...........................................................................................................................................................5
2 Geschiedenis internationale samenleving, inclus. globalisering............................................................................................. 6
2.1 Intro............................................................................................................................................................................................6
2.2 Eerste vormen van politiek bestel..............................................................................................................................................7
2.3 Statenvorming............................................................................................................................................................................7
2.4 Democratisering en nationalisme..............................................................................................................................................7
2.5 Verdere ontwikkeling statensysteem 19-20e eeuw....................................................................................................................7
2.6 Globalisering..............................................................................................................................................................................7
2.6.1 Gevolgen.............................................................................................................................................................................7
2.6.2 Positief of negatief?............................................................................................................................................................8
2.7 Anti-globalisering.......................................................................................................................................................................8
3 Realisme............................................................................................................................................................................... 9
3.1 Onststaan...................................................................................................................................................................................9
3.2 Voornaamste actor: staten........................................................................................................................................................9
3.3 Doelstellingen: overleven...........................................................................................................................................................9
3.4 Middel: macht..........................................................................................................................................................................10
3.4.1 Definitie............................................................................................................................................................................10
3.4.2 Oorzaken...........................................................................................................................................................................11
3.5 Categorisering realisten...........................................................................................................................................................11
3.5.1 Defensieve realisten.........................................................................................................................................................11
3.5.2 Offensieve realisten:.........................................................................................................................................................11
3.6 Gevolgen op vlak van samenwerking......................................................................................................................................12
3.7 Conclusie..................................................................................................................................................................................12
4 Liberalisme......................................................................................................................................................................... 13
4.1 Kritiek op Realisme...................................................................................................................................................................13
4.2 Liberalistische scholen..............................................................................................................................................................13
4.3 Doelstelling neo-liberalisten.....................................................................................................................................................14
4.3.1 collectieve goed................................................................................................................................................................15
4.4 Instrumenten neo-liberalisten..................................................................................................................................................15
4.4.1 Gevangen-dilemma..........................................................................................................................................................15
4.4.2 hoe concreet creeëren.....................................................................................................................................................15
4.4.3 Internationale regimes.....................................................................................................................................................16
4.5 Conclusie..................................................................................................................................................................................16
4.5.1 Kritiek realisten.................................................................................................................................................................16
4.5.2 Internationaal recht..........................................................................................................................................................16
,5 Internationale organisaties en integratietheorieën.............................................................................................................. 17
5.1 Intro..........................................................................................................................................................................................17
5.2 Integratietheorieën..................................................................................................................................................................17
5.3 Internationale organisaties......................................................................................................................................................18
5.3.1 Mondiale IO’s: VN.............................................................................................................................................................18
5.3.2 Regionale IO’s...................................................................................................................................................................19
6 Buitenlands beleid; besluitvorming..................................................................................................................................... 22
6.1 Liberal theory van Moravcsik...................................................................................................................................................22
6.2 Besluitvormingsfasen...............................................................................................................................................................22
6.3 Besluitvormingsmodellen (Allison)...........................................................................................................................................22
6.4 Besluitvormingsactoren...........................................................................................................................................................23
6.4.1 Individueel niveau............................................................................................................................................................23
6.4.2 Kleine groepen..................................................................................................................................................................25
6.4.3 Maatschappelijk/nationaal niveau...................................................................................................................................25
7 Internationale veiligheid..................................................................................................................................................... 27
7.1 Definities..................................................................................................................................................................................27
7.2 Veiligheid en IB theorieën........................................................................................................................................................28
7.3 Veiligheidsinstrumenten..........................................................................................................................................................28
8 Internationale economie..................................................................................................................................................... 30
8.1 Intro..........................................................................................................................................................................................30
8.2 Ideologisch debatten................................................................................................................................................................30
8.2.1 Liberalisten vs Realisten...................................................................................................................................................30
8.2.2 Liberalisten vs Marxisten/socialisten...............................................................................................................................30
8.2.3 Liberalisten vs Ecologisten................................................................................................................................................31
8.3 Internationale handel..............................................................................................................................................................31
8.3.1 WHO.................................................................................................................................................................................32
8.4 Internationaal monetair systeem.............................................................................................................................................32
8.4.1 Wisselkoersen...................................................................................................................................................................33
8.4.2 Bretton-Woods instellingen..............................................................................................................................................33
8.4.3 Financiële crisis (2007-2008)............................................................................................................................................33
8.4.4 Link economie en veiligheid.............................................................................................................................................34
8.5 Onderontwikkeling...................................................................................................................................................................34
8.5.1 Feiten................................................................................................................................................................................34
8.5.2 Relevantie.........................................................................................................................................................................34
8.5.3 Oorzaken...........................................................................................................................................................................35
8.5.4 Oplossingen......................................................................................................................................................................35
9 Milieu/klimaat.................................................................................................................................................................... 36
9.1 Bevolkingsgroei........................................................................................................................................................................36
9.2 Energie.....................................................................................................................................................................................36
9.3 Klimaat.....................................................................................................................................................................................37
9.3.1 Probleem..........................................................................................................................................................................37
9.3.2 Oorzaak.............................................................................................................................................................................37
9.3.3 Oplossingen......................................................................................................................................................................37
,1 Intro
1.1 Relevantie van het vak
Je wordt op veel manieren beïnvloedt door wat er zich buiten onze landsgrenzen afspeelt. Dit merken we
onder anderen door die olieprijzen, inflatie, epidemieën, etc
1.2 Doelstellingen van het vak
- Basiskennis (feiten, concepten,…)
- Kritische attitude verwerven; feiten spreken niet voor zich
- Op een wetenschappelijke manier de internationale politiek kunnen analyseren (m.b.v. concepten,
theorieën)
- Die analyse schriftelijk en mondeling kunnen communiceren
1.2.1 Categoriseren
Iran aanvallen = Vb van preventieve aanval (= Vb van “primacy” dominantie, hegemonie-streven = offensief
realisme = THEORIE)
MAAR Iran heeft helemaal geen atoomwapens dus er is geen reden voor een preventieve aanval
=> één stroming binnen Realisme (= METATHEORIE)
*PreEMtieve aanvallen (wanneer de vijand op het punt staan op u aan te vallen, ze zijn alles aan het
klaarzetten, dan die andere aanvallen voor zij het doen)
*PreVENtieve aanval -> ze zijn misschien, mogelijks, iets aan het doen maar is helemaal niet zeker
*Een theorie = een geheel van algemene abstracte beweringen of hypothesen die de realiteit – in casu de
internationale politiek - beschrijven, verklaren en/of voorspellen met het oog op het meer begrijpbaar
maken van die realiteit.
“a kind of simplifying device that allows you to decide which facts matter and which do not”,
Baylis, Smith, and Owens
Methodologisch:
- Kwantitatief/kwalitatief
- Inductief/deductief
1.3 Zes soorten analyses
- Beschrijvende (comperatieve, je gaat het vergelijken)
o Je percipieert dingen altijd op een bepaalde manier, je moet proberen te denken of je het
niet op meerdere manieren (zoals anderen het zouden zien) zou kunnen opvatten
o *Mercator Projectie = de standaard projectie/ proportie van een wereldkaart, MAAR als je
de Peeters projectie gebruikt zie je dat Afrika eig groter is dan uitgedrukt.
- Verklarende (dit gaat enkel goed als de beschrijvende goed is gedaan)
o Sociaal-wetenschappelijke benadering (met onafhankelijke en afhankelijke variabele(n)) ->
je moet je kunnen inleven in de tegenpartij (EMPATHIE)
o Politieke theorieën; historische, constructivistische benadering
o Vb. kijken naar de oorlog in Oekraïne in Putin zijn perspectief, de oorzaakvoor hem?
- Evaluatieve
- Voorspellende (= PREDICTIEVE)
- Strategische (= PRESCRIPTIEVE)
- Normatieve
o We moeten kritisch zijn, ook over onze eigen daden
, In welke categorie een concept hoort moet je zelf kunnen doen op basis van inzicht
Max Weber’s dubbele ethiek:
- Ethiek van de verantwoordelijkheid (= pragmatisme, incl.liegen, doden, nucleaire afschrikking,
handel drijven met Saudi-Arabie terwijl we tegen hunbeleid zijn, …)
- Ethiek van de overtuiging (= principieel)
1.3.1 Systeemniveau’s
Wat/welk niveau bepaalt het gedrag van een staat in internationale politiek ?
1. Internationaal systeem
o Polariteit: uni-, bi-, multi-
o Mate van “internationale gemeenschap”; int.samenwerking: uni- versus multilateralisme
(landen beslissen om samen ergens tegen te gaan = multi) vb. uni -> Rusland
o IO’s; int.recht; int.regimes
o Economisch: kapitalisme; globaal
o Geografisch (vb Belgie en Amerika zijn redelijk veilig gelegen tegenover Rusland)
2. Regionaal (internationaal) niveau
3. Staten-niveau
o Grote versus kleine Vb. Oekraïne VS Rusland
o Sterke versus zwakke
o Status-quo versus expansionistische/revisionistische (Belgie = status quo)
o Democratische versus autoritaire
4. Sub-statelijk niveau
o Politieke partijen
o Administraties (FOD Buit Zaken, Defensie,…)
o Elite(s) en Belangengroepen
o Religies
o Volkeren, talengemeenschappen
o Multinationals en NGO’s
o Publieke opinie
deze dingen zijn misschien in het oog van de realisten minder belangerijk maar ze hebben ook
invloed
5. Individueel niveau
o Vb. wie is president? Trump of Biden? -> zorgt voor groot verschil
*Agent-structure debate = people make history, but not in conditions of their own choosing’, Karl Marx
1.3.2 Interactiegeieden
- Politiek/diplomatiek
- Militair
- Economisch
- Cultureel
- Sociaal
- Psychologisch
