Samenvatting de praktijk van Auditing en Assurance

2. De praktijk van Auditing en Assurance
2.1. Controleproces
Het controleproces omvat de voorbereiding, planning en vaststelling van de controlewerkzaamheden. Het
controleproces bestaat op hoofdlijn uit twee componenten. De controle-aanpak en het controleprogramma.
De controleaanpak omvat het vaststellen van de reikwijdte, de timing en de richting van de controle als
basis voor de ontwikkeling van het controleprogramma. Bij de beheersing van het controleproces treden
twee aspecten op de voorgrond, namelijk: de effectiviteit van het controleproces en de efficiency van het
controleproces. Bij de effectiviteit van het controleproces gaat het erom of de juiste
controlewerkzaamheden zijn gekozen en uitgevoerd om voldoende en geschikte controle-informatie te
verzamelen om de accountant in staat te stellen zijn oordeel over de verantwoording te onderbouwen. De
efficiency van het controleproces kenmerkt zich door het streven naar het doel met zo weinig mogelijk
middelen te bereiken. Dit is meer in overeenstemming met de realiteit, waarin sprake is van concurrentie
tussen verschillende accountantskantoren. Bij de planning worden de voor de opdracht verantwoordelijke
partner en andere belangrijke leden van het controleteam betrokken, vanwege hun ervaring en inzicht en
om het planningsproces zo effectief en doelmatig mogelijk te laten verlopen.

Vaststelling controleopdracht -> voorbereiding controle -> bepaling controleaanpak en controleprogramma
-> tussentijdse controle -> eindejaarscontrole -> evaluatie en afronding van de controle.

Indien opdrachtgever en accountant het eens zijn over de inhoud van de opdracht, de voorwaarden
waaronder de opdracht wordt uitgevoerd en de condities, waaronder de prijs, dan wordt dit vastgelegd in
een opdrachtbevestiging, ook wel engagement letter genoemd.

Om de controleaanpak te bepalen, moet de accountant een aantal werkzaamheden verrichten.
1. Identificeren opdrachtkenmerken bepalend voor de reikwijdte
2. Vaststellen doelstellingen met betrekking tot rapportages
3. Beoordelen belangrijke factoren bepalend voor kernpunten controleplan
4. Bepalen van aard, timing en omvang van de benodigde controlewerkzaamheden

Op basis van de controleaanpak wordt vervolgens het meer gedetailleerde controleprogramma opgesteld.
1. Beschrijving van de planning van werkzaamheden met betrekking tot de risico-inschatting
2. Beschrijving van de planning van controlewerkzaamheden op beweringniveau
3. Beschrijving van de overige controlewerkzaamheden

Ten gevolge van onverwachte gebeurtenissen, wijzigingen in de omstandigheden of controle-informatie
verkregen uit de uitgevoerde controlewerkzaamheden, kan de accountant genoodzaakt zijn op basis van
een aangepaste inschatting van de risico’s de algehele controleaanpak en het controleprogramma van de
verdere controlewerkzaamheden aan te passen.

De uitvoering van de controle kan in drie fasen worden onderverdeeld
1. Uitvoering van risicoanalyse
2. Tussentijdse controle
 Systeemgerichte controles (proceduretest richten zich op de maatregelen van interne
beheersing die een spoor in de administratie nalaten, een deel van de systeemgerichte
werkzaamheden heeft tot doel de algemene maatregelen van interne beheersing ‘general
controls’ op hun werking te testen, het andere is meer procesgericht en heeft tot doel de
in de verschillende processen opgenomen beheersingsmaatregelen ‘application controls’ op
hun werking te testen. )




18

,  Tussentijdse gegevensgerichte controles (Naast controle van de transactiestromen is het
mogelijk dat in het kader van de dynamisering van de controle bij de tussentijdse controle
al gegevensgerichte controles op balansposten worden uitgevoerd)
 Tussentijdse evaluatie materialiteit en risico
 Rapportering tussentijdse controle (Bevindingen en aanbevelingen worden gerapporteerd
aan het management in de vorm van een management letter)
3. Eindejaarscontrole
 Gegevensgerichte controlewerkzaamheden (zoals opvragen van standaardbankverklaringen)
 Controle van gebeurtenissen na balansdatum
 Beoordelen van de jaarrekening
 Afsluitende cijferanalyse
Bij de eindejaarscontrole zal altijd aandacht worden besteed aan kritische posten in het kader van de
jaarafsluiting. Bij kritische posten gaat het om specifieke transacties of mutaties, dan wel specifieke
onderdelen van bepaalde jaarrekeningposten die van bijzonder belang zijn voor het beeld van de
jaarrekening.

De werkzaamheden die in het algemeen worden verricht in het kader van de afronding van de controle zijn:
1. Review dossier
2. Evaluatie materialiteit en risico
3. Vaststellen van de soort controleverklaring
4. Rapportage controlebevinding

De bevindingen met betrekking tot de jaarrekening en de interne beheersing zullen worden gerapporteerd
aan de leiding van de entiteit in de vorm van een management letter en aan het toezichthoudend orgaan
en het bestuur in de vorm van een accountantsverslag.

2.2. Het aanvaarden en continueren van controleopdrachten
Het aanvaarden en continueren van de controleopdracht speelt enerzijds voorafgaand aan het accepteren
van een cliënt en daarna jaarlijks in de voorbereidingsfase van het controleproces. De regels voor
aanvaarding van opdrachten zijn vastgelegd in de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants
(VGBA) en in de NV COS 210 ‘overeenkomen van de voorwaarden van controleopdrachten’. Het eerste
contact met een potentiële opdrachtgever heeft veelal de vorm van een oriënterende bespreking en leidt
vervolgens tot het verzoek een offerte uit te brengen. Het proces van opdrachtaanvaarding bestaat uit twee
aspecten. Het aangaan of bestendigen van de cliëntrelatie en het overeenkomen van voorwaarden om
een specifieke opdracht uit te voeren. Bij de acceptatie van een controleopdracht komt opnieuw de vraag
op of de acceptatie kan leiden tot een bedreiging voor de naleving van de fundamentele beginselen. Voordat
hij de opdracht aanvaardt, zal de accountant onder andere vaststellen of er geen bedreigingen bestaan uit
het oogpunt van:
 De deskundigheid en ervaring
 De onafhankelijkheid van de accountant

Voordat een accountant een controleopdracht accepteert, moet hij bepalen of het verslaggevingsstelsel dat
in de jaarrekening van de opdrachtgever wordt toegepast aanvaardbaar is. Een accountant kan pas een
controleopdracht accepteren als het management schriftelijk in de opdrachtbevestiging heeft ingestemd
met haar verantwoordelijkheden. Het ontbreken van zogenoemde onvervangbare maatregelen van interne
controle kan het gevolg zijn van een objectieve verhindering. In dat geval kan de accountant in principe
hooguit tot een controleverklaring van oordeelonthouding komen. De accountant moet zijn
controlewerkzaamheden onbelemmerd uit kunnen voeren omdat hij alleen zo tot een objectief en
vakbekwaam oordeel kan komen. Het opleggen van beperkingen aan de accountant in zijn onderzoek naar
de getrouwheid van de jaarrekening is onaanvaardbaar. Er is dan sprake van een subjectieve verhindering,
waardoor mogelijk de integriteit van het management in twijfel kan worden getrokken.

Wanneer een controleopdracht wordt overgenomen van een andere openbaar accountant, is het vragen van
informatie bij de fungerende accountant een gebruikelijke maatregel. De VGBA stelt het opvragen van
informatie aan de opvolgende accountant niet verplicht. Indien de opdracht door de vorige accountant is


19