Hoorcollege dictaat Moderne Geschiedenis 2018-2019 UU
Professor: Annelien de Dijn
Door Andrea Dorrestein
Dit is mijn hoorcollege dictaat van de hoorcolleges van Moderne Geschiedenis van de
Universiteit Utrecht. In het tentamen komt er een vraag over de hoorcolleges.
Inhoud
Hoorcollege 1 Modernisme.....................................................................................................1
Hoorcollege 2 Politieke revolutie.............................................................................................3
Hoorcollege 3 Economische Revolutie....................................................................................6
Hoorcollege 4 Nationalisme....................................................................................................8
Hoorcollege 5 Culturele revolutie..........................................................................................10
Hoorcollege 6 Modern Imperialisme......................................................................................12
Hoorcollege 7 Het uitbreken van WOI...................................................................................14
Hoorcollege 1 Modernisme
,Centrale vraag: How and why did Europeans become modern?
Opbouw van het college
1. Wat gaan we doen?
2. Hoe gaan we dit doen?
3. Waarom gaan we dit doen?
4. Europa
1 Wat gaan we doen?
Er worden in deze cursus 3 revoluties besproken uit de lange 19e eeuw
1. Politieke revolutie: van autocratische staten naar democratische staten
2. Economische revolutie: van agrarische cultuur naar een industriële maatschappij
3. Culturele revolutie: van religiecultuur naar een seculaire cultuur
De modernisering van Europa “dwong” de rest van de wereld om ook te moderniseren. In
Japan was dat redelijk vrijwillig en uitte zich dat in de kledij en politiek. In andere delen van
de wereld werden gedwongen met militarisme.
Begin van de modernisering is rond 1770-1780.
->Eerst in de VS, daarna in Nederland en daarna in Frankrijk
Het eindpunt van de lange 19e eeuw is 1914, de start van WOI, maar de modernisering
stopte daar niet. Toch vonden in de 19e eeuw de meeste fundamentele veranderingen
plaats.
2 Waarom doen we dit?
Wat is het nut van geschiedenis, waarom doen we heer een studie naar?
Ontsnappen uit het verleden, oefening in nostalgie (het is leuk)
Het antropologische perspectief, het helpt om onze manier van leven in vraag te
stellen en kritisch zijn op de huidige maatschappij
Het sociaalwetenschappelijk perspectief, hoe zijn we van punt A in het verleden naar
het punt B gekomen in het heden. Hier wordt gezocht naar verklaringen
o Valkuil: presentism/whig history, het heden teruglezen in het verleden, alleen
kijken naar punten die al lijken op het heten
Willen leren uit het verleden, maar geschiedenis te complex om te herhalen
3 Hoe gaan we dit doen?
How and why did Europeans become modern?
How: het reconstrueren van wat er is gebeurd en verhalen vertellen over de gebeurtenissen
Why: Theorie bestuderen en verklaringen zoeken
4 Wat is Europa?
Politiek iets, maar dat is vrij recent begonnen met de EGKS
Taal, maar Latijn is niet meer de gemeenschappelijke taal
Cultuur, maar door de reformatie en secularisatie is er geen eenheid meer
In de cursus wordt er uitgegaan van de geografische definiete van Europa, die is minder
kunstmatig of omstreden.
, Hoorcollege 2 Politieke revolutie
Centrale vraag: Hoe en waarom werden de Europeanen modern?
In dit hoorcollege staat de politieke revolutie centraal, de revolutie van autocratische staten
naar democratische staten.
In het oude Griekenland was democratie direct, tegenwoordig is democratie representatief.
Nu worden er vertegenwoordigers gekozen.
Opbouw van dit college
1. Welke democratische revolutie?
2. Hoe is het gebeurd?
3. Waarom is het gebeurd
1 Welke democratische revolutie?
In eerste instantie was er autocratie in Europa, waar dus 1 persoon besluiten nam.
Lodewijk XIV was het theorie voorbeeld van een autocratisch leider ‘l’etat c’est moi’. Hij
voerde het ancien regime/vorstelijk absolutisme uit. Echter, hij had geen beschikking over
politiemacht, maar in theorie had hij alle macht.
Uitzondering 1: Engeland, was een oligarchie. In 1688 was de Glorious Revolution; Engeland
werd een constitutionele monarchie met een kleine elite. Slechts 3% van de mannen konden
stemmen.
Uitzondering 2: Nederland, was een oligarchie en een republiek met een stadhouder en elite
van regenten. Er was hier een rede voor democratie.
2 Hoe gebeurde dit?
De democratische revolutie ging gepaard met veel revoluties, volgens Oxford dictionary:
forcable overthrow of a government, hierin wordt revolutie gezien als een proces met geweld.
In het Verenigd Koninkrijk verliep democratisering heel geleidelijk, het verliep rustig. Dit was
een uitzondering op de regel, in andere landen ging het gewelddadiger.
De transitie duurde lang, het was een hele reeks aan revoluties, dit duurt de gehele lange
19e eeuw.
Er waren 3 belangrijke mijlpalen
1. Atlantische Revoluties
2. 1848 en zijn nasleep
3. Wereldoorlog 1
1. Atlantische Revoluties
Amerikaanse Revolutie (1776): De Britten leggen de VS extra belasting op.
De Amerikaanse kolonisten waren boos omdat hen niks was gezegd. Het
gevolg is een militair conflict. De VS wint en wordt een democratische
republiek.
De Patriottentijd (1783): Er heerste het gevoel dat regenten niet voldoende
inspraak gaven, dat vonden de patriotten. Deze strijd werd door een leger van
Pruisen beëindigd.
Franse Revolutie (1789): Er is meer belastinggeld nodig. De koning roept de
Staten-Generaal bijeen. De 3e stand wil afstand van absolutisme. In 1793
wordt de koning vermoord en komt er een republiek.
Professor: Annelien de Dijn
Door Andrea Dorrestein
Dit is mijn hoorcollege dictaat van de hoorcolleges van Moderne Geschiedenis van de
Universiteit Utrecht. In het tentamen komt er een vraag over de hoorcolleges.
Inhoud
Hoorcollege 1 Modernisme.....................................................................................................1
Hoorcollege 2 Politieke revolutie.............................................................................................3
Hoorcollege 3 Economische Revolutie....................................................................................6
Hoorcollege 4 Nationalisme....................................................................................................8
Hoorcollege 5 Culturele revolutie..........................................................................................10
Hoorcollege 6 Modern Imperialisme......................................................................................12
Hoorcollege 7 Het uitbreken van WOI...................................................................................14
Hoorcollege 1 Modernisme
,Centrale vraag: How and why did Europeans become modern?
Opbouw van het college
1. Wat gaan we doen?
2. Hoe gaan we dit doen?
3. Waarom gaan we dit doen?
4. Europa
1 Wat gaan we doen?
Er worden in deze cursus 3 revoluties besproken uit de lange 19e eeuw
1. Politieke revolutie: van autocratische staten naar democratische staten
2. Economische revolutie: van agrarische cultuur naar een industriële maatschappij
3. Culturele revolutie: van religiecultuur naar een seculaire cultuur
De modernisering van Europa “dwong” de rest van de wereld om ook te moderniseren. In
Japan was dat redelijk vrijwillig en uitte zich dat in de kledij en politiek. In andere delen van
de wereld werden gedwongen met militarisme.
Begin van de modernisering is rond 1770-1780.
->Eerst in de VS, daarna in Nederland en daarna in Frankrijk
Het eindpunt van de lange 19e eeuw is 1914, de start van WOI, maar de modernisering
stopte daar niet. Toch vonden in de 19e eeuw de meeste fundamentele veranderingen
plaats.
2 Waarom doen we dit?
Wat is het nut van geschiedenis, waarom doen we heer een studie naar?
Ontsnappen uit het verleden, oefening in nostalgie (het is leuk)
Het antropologische perspectief, het helpt om onze manier van leven in vraag te
stellen en kritisch zijn op de huidige maatschappij
Het sociaalwetenschappelijk perspectief, hoe zijn we van punt A in het verleden naar
het punt B gekomen in het heden. Hier wordt gezocht naar verklaringen
o Valkuil: presentism/whig history, het heden teruglezen in het verleden, alleen
kijken naar punten die al lijken op het heten
Willen leren uit het verleden, maar geschiedenis te complex om te herhalen
3 Hoe gaan we dit doen?
How and why did Europeans become modern?
How: het reconstrueren van wat er is gebeurd en verhalen vertellen over de gebeurtenissen
Why: Theorie bestuderen en verklaringen zoeken
4 Wat is Europa?
Politiek iets, maar dat is vrij recent begonnen met de EGKS
Taal, maar Latijn is niet meer de gemeenschappelijke taal
Cultuur, maar door de reformatie en secularisatie is er geen eenheid meer
In de cursus wordt er uitgegaan van de geografische definiete van Europa, die is minder
kunstmatig of omstreden.
, Hoorcollege 2 Politieke revolutie
Centrale vraag: Hoe en waarom werden de Europeanen modern?
In dit hoorcollege staat de politieke revolutie centraal, de revolutie van autocratische staten
naar democratische staten.
In het oude Griekenland was democratie direct, tegenwoordig is democratie representatief.
Nu worden er vertegenwoordigers gekozen.
Opbouw van dit college
1. Welke democratische revolutie?
2. Hoe is het gebeurd?
3. Waarom is het gebeurd
1 Welke democratische revolutie?
In eerste instantie was er autocratie in Europa, waar dus 1 persoon besluiten nam.
Lodewijk XIV was het theorie voorbeeld van een autocratisch leider ‘l’etat c’est moi’. Hij
voerde het ancien regime/vorstelijk absolutisme uit. Echter, hij had geen beschikking over
politiemacht, maar in theorie had hij alle macht.
Uitzondering 1: Engeland, was een oligarchie. In 1688 was de Glorious Revolution; Engeland
werd een constitutionele monarchie met een kleine elite. Slechts 3% van de mannen konden
stemmen.
Uitzondering 2: Nederland, was een oligarchie en een republiek met een stadhouder en elite
van regenten. Er was hier een rede voor democratie.
2 Hoe gebeurde dit?
De democratische revolutie ging gepaard met veel revoluties, volgens Oxford dictionary:
forcable overthrow of a government, hierin wordt revolutie gezien als een proces met geweld.
In het Verenigd Koninkrijk verliep democratisering heel geleidelijk, het verliep rustig. Dit was
een uitzondering op de regel, in andere landen ging het gewelddadiger.
De transitie duurde lang, het was een hele reeks aan revoluties, dit duurt de gehele lange
19e eeuw.
Er waren 3 belangrijke mijlpalen
1. Atlantische Revoluties
2. 1848 en zijn nasleep
3. Wereldoorlog 1
1. Atlantische Revoluties
Amerikaanse Revolutie (1776): De Britten leggen de VS extra belasting op.
De Amerikaanse kolonisten waren boos omdat hen niks was gezegd. Het
gevolg is een militair conflict. De VS wint en wordt een democratische
republiek.
De Patriottentijd (1783): Er heerste het gevoel dat regenten niet voldoende
inspraak gaven, dat vonden de patriotten. Deze strijd werd door een leger van
Pruisen beëindigd.
Franse Revolutie (1789): Er is meer belastinggeld nodig. De koning roept de
Staten-Generaal bijeen. De 3e stand wil afstand van absolutisme. In 1793
wordt de koning vermoord en komt er een republiek.
