H4: Mensenrechten
1 Mensenrechten p57
1.1 Waar komen ze vandaan?
• Sinds Syrië in 536 VC
• Lange weg afgelegd
• Ontstaan na WOII
1.2 Wat zijn mensenrechten? P57
• Gelden voor alle mensen, louter en alleen omdat ze mens zijn
• Minimale voorwaarden voor een menswaardig en vrij leven
• Doel is bescherming tegen machtsmisbruik van de overheid
• Overheid mag geen maatregelen nemen die mensenrechten verhinderen. Bv. vrije
meningsui ng
• Overheid plicht om burgers te beschermen tegen schending van mensenrechten. Bv.
toegang tot rechter verzekeren.
• Start bij de individu ‘ken je rechten’
• 30 Universele mensenrechten
• Ze zijn op zich vrij abstract, toepassing wel heel concreet
• Mensenrechten zijn een juridische materie.
• Onderdeel van de hoogst gerangschikte rechtsbronnen (Verdrag = we elijke hiërarchie, staat
helemaal bovenaan ! kan geen we en worden gemaakt die daar tegen in gaan).
• Lijken niet meteen afdwingbaar = geformuleerd als mensenrecht, maar moet nog worden
afgedwongen ! bv kinderarbeid in China.
1.3 Categorieën en genera es p58
4 categorieën en 3 genera es mensenrechten
1. Burgerlijke rechten 1ste genera e
2. Poli eke rechten
3. Economische, sociale en culturele rechten 2de genera e
4. Collec eve rechten 3de genera e
1/ Eerste genera e p58
Ontstaan 18de eeuw = afdwingbaar
• Burgerlijke rechten : bescherming tegen machtsmisbruik bv verbod op folteren
• Poli eke rechten : deelname aan bestuur
Bv Jonathan Jakob (man in psychose): geen plaats in psychiatrie > in poli ecel > Jonathan gaat tekeer door
psychose > speciale poli e-eenheid > Jonathan is er in ges kt > alle betrokkenen veroordeeld.
2/ Tweede genera e p58
Erkend sinds begin 20ste eeuw = minder afdwingbaar > geformuleerd als streefdoel
• Economische, sociale en culturele rechten : menswaardig bestaan ontwikkelen
Streefdoel = overheid verbindt er zich toe maar is geen verworven recht
Bv gra s onderwijs > wel opgenomen in grondwet.
Pagina 1 van 11
, H4: Mensenrechten
Bv recht op huisves ng > overheid moet streven naar betaalbaar wonen.
3/ Derde genera e p58
Jongste categorie > minst afdwingbaar
• Collec eve rechten > globale rechten van een groep = rechten voor groepen mensen
Bv recht op grondstoffen in 3de wereldlanden
Bv recht op humanitaire hulp.
1.4 Evolu e p58-59
• Evolueren voortdurend
• Aangepast aan gewijzigde opva ngen Bv. opva ngen homoseksualiteit
• Nieuwe verdragen worden afgesloten Bv. IVRK
• = Bestaande rechten toepassen op bepaalde groeperingen
• Alle mensenrechten zijn even belangrijk = geen rangorde !
• Soms zijn ze met elkaar in conflict = rechten t.o.v. elkaar afwegen
1.5 Waar vindt men ze terug? P59
Zwart op wit
• UVRM = Universele Verklaring van de Rechten van de Mens - 1948
• EVRM = Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden - 1950
• IVRK = Interna onaal Verdrag voor de Rechten van het Kind - 1989
• Verdrag inzake Rechten van Personen met een handicap - 2006
∂ UVRM
Afgekondigd met de oprich ng van de verenigde na es, verwerkt in 8 verdragen
∂ EVRM
• Voor heel Europa (con nent) = 42 landen
• Belangrijk bron = Raad van Europa
Bij schending zich richten tot EHRM = Europees hof voor de rechten van de mens, in Straatsburg
Belangrijke bron voor ons = Belgische wetgeving !
• Mensenrechten opgenomen in Belgisch grondwet in 1830
• Geïmplementeerde verdragen
∂ IVRK
• Verfijnd naar kinderen
• Aan basis van decreet: de wijze waarop -18 in de JHV kunnen worden bestra p57
• + handicap voor kinderen
Westerse aanpak = geformuleerd vanuit individu
Pagina 2 van 11
1 Mensenrechten p57
1.1 Waar komen ze vandaan?
• Sinds Syrië in 536 VC
• Lange weg afgelegd
• Ontstaan na WOII
1.2 Wat zijn mensenrechten? P57
• Gelden voor alle mensen, louter en alleen omdat ze mens zijn
• Minimale voorwaarden voor een menswaardig en vrij leven
• Doel is bescherming tegen machtsmisbruik van de overheid
• Overheid mag geen maatregelen nemen die mensenrechten verhinderen. Bv. vrije
meningsui ng
• Overheid plicht om burgers te beschermen tegen schending van mensenrechten. Bv.
toegang tot rechter verzekeren.
• Start bij de individu ‘ken je rechten’
• 30 Universele mensenrechten
• Ze zijn op zich vrij abstract, toepassing wel heel concreet
• Mensenrechten zijn een juridische materie.
• Onderdeel van de hoogst gerangschikte rechtsbronnen (Verdrag = we elijke hiërarchie, staat
helemaal bovenaan ! kan geen we en worden gemaakt die daar tegen in gaan).
• Lijken niet meteen afdwingbaar = geformuleerd als mensenrecht, maar moet nog worden
afgedwongen ! bv kinderarbeid in China.
1.3 Categorieën en genera es p58
4 categorieën en 3 genera es mensenrechten
1. Burgerlijke rechten 1ste genera e
2. Poli eke rechten
3. Economische, sociale en culturele rechten 2de genera e
4. Collec eve rechten 3de genera e
1/ Eerste genera e p58
Ontstaan 18de eeuw = afdwingbaar
• Burgerlijke rechten : bescherming tegen machtsmisbruik bv verbod op folteren
• Poli eke rechten : deelname aan bestuur
Bv Jonathan Jakob (man in psychose): geen plaats in psychiatrie > in poli ecel > Jonathan gaat tekeer door
psychose > speciale poli e-eenheid > Jonathan is er in ges kt > alle betrokkenen veroordeeld.
2/ Tweede genera e p58
Erkend sinds begin 20ste eeuw = minder afdwingbaar > geformuleerd als streefdoel
• Economische, sociale en culturele rechten : menswaardig bestaan ontwikkelen
Streefdoel = overheid verbindt er zich toe maar is geen verworven recht
Bv gra s onderwijs > wel opgenomen in grondwet.
Pagina 1 van 11
, H4: Mensenrechten
Bv recht op huisves ng > overheid moet streven naar betaalbaar wonen.
3/ Derde genera e p58
Jongste categorie > minst afdwingbaar
• Collec eve rechten > globale rechten van een groep = rechten voor groepen mensen
Bv recht op grondstoffen in 3de wereldlanden
Bv recht op humanitaire hulp.
1.4 Evolu e p58-59
• Evolueren voortdurend
• Aangepast aan gewijzigde opva ngen Bv. opva ngen homoseksualiteit
• Nieuwe verdragen worden afgesloten Bv. IVRK
• = Bestaande rechten toepassen op bepaalde groeperingen
• Alle mensenrechten zijn even belangrijk = geen rangorde !
• Soms zijn ze met elkaar in conflict = rechten t.o.v. elkaar afwegen
1.5 Waar vindt men ze terug? P59
Zwart op wit
• UVRM = Universele Verklaring van de Rechten van de Mens - 1948
• EVRM = Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden - 1950
• IVRK = Interna onaal Verdrag voor de Rechten van het Kind - 1989
• Verdrag inzake Rechten van Personen met een handicap - 2006
∂ UVRM
Afgekondigd met de oprich ng van de verenigde na es, verwerkt in 8 verdragen
∂ EVRM
• Voor heel Europa (con nent) = 42 landen
• Belangrijk bron = Raad van Europa
Bij schending zich richten tot EHRM = Europees hof voor de rechten van de mens, in Straatsburg
Belangrijke bron voor ons = Belgische wetgeving !
• Mensenrechten opgenomen in Belgisch grondwet in 1830
• Geïmplementeerde verdragen
∂ IVRK
• Verfijnd naar kinderen
• Aan basis van decreet: de wijze waarop -18 in de JHV kunnen worden bestra p57
• + handicap voor kinderen
Westerse aanpak = geformuleerd vanuit individu
Pagina 2 van 11
