Samenvatting KBA bovenste lidmaat

Klinische bewegingsanalyse: Bovenste lidmaat

Schouder
 Osteokinematica Vs artrokinematica:
o De osteokinematica beschrijft de bewegingsbaan van botstukken ten opzichte van
elkaar in de ruimte.
o In de artrokinematica doet men hetzelfde, maar door wel rekening te houden met
andere in gewrichten aanwezige structuren (zoals bijvoorbeeld disci en menisci).
 Tractie & translatie:
o Bij een tractie worden de twee gewrichtspartners van elkaar weg bewogen
 Rechtlijnige beweging loodrecht op de raaklijn door het actuele raakpunt van
beide gewrichtspartners
 geen hoekverandering
 slechts één richting
 uit elkaar trekken
 moeten loodrecht op elkaar zijn

o tractierichting:
 Bewegend botstuk: concaaf
 Volgens lengte-as van het bewegend segment
 Verandert voortdurend bij bewegen

o Een translatie = een een beweging evenwijdig aan het raakvlak tussen beide
gewrichtspartners, zonder angulatie ten opzichte van de loodlijn
 Beweging in de richting van de raaklijn door het actuele raakpunt van de beide
gewrichtspartners
 geen hoekverandering
 oneindig veel richtingen
 glijden
 translatierichting loodrecht op tractierichting

o translatierichting:
 Bewegend botstuk: convex
 In de richting van de normaal
 Tractierichting verandert niet wanneer het botstuk een andere richting aanneemt
 Afhankelijk van de oriëntatie van het vast gewrichtsvlak (gefixeerde concave segment)
 Altijd =
 Kijken naar concave botstuk




1

,  Rol & glij:
o Spieren & pezen zorgen ervoor dat de kop in de pan blijft
o Bij de rolbeweging = het mogelijk dat er een beweging plaats vindt van de convexe
gewrichtspartner ten opzichte van de geïmmobiliseerde concave partner.  actieve
structuren (musculatuur)
o Een translatiebeweging van een convexe gewrichtspartner volgens de
kromming(en) van de concave partner wordt een glijbeweging genoemd
 passieve structuren




 Convex/ concaaf regel
o Een beweging van de convexe gewrichtspartner t.o.v. de gefixeerde concave partner
bestaat altijd uit een gecombineerde rol/glijbeweging met tegengestelde
bewegingsrichting.
o een beweging van de concave ten opzichte van de gefixeerde convexe
gewrichtspartner bestaat uit een rol/glijbeweging met dezelfde bewegingsrichting.

o concaaf-regel
 bewegend botstuk: concaaf: rol = glij. => zelfde richting
 vb. knie (art. genus)




o convex-regel
 bewegend botstuk = convex: rol <-> glij => tegengestelde richting
 tegengesteld; anders uit de kom
 vb. heup (art. coxae) & enkel (art. talocruralis)




 rolrichting bewegende gewrichtspartner
= altijd in de richting van de hoekverandering

2

,  glijrichting van de bewegende gewrichtspartner
o wordt bepaald door de vorm van dit botstuk
 Close-packed position
o wanneer de articulerende gewrichtspartners de maximale congruentie hebben
bereikt (het contactoppervlak is maximaal).
o Wanneer er in deze stand bovendien maximale kapsuloligamentaire spanning
ontstaat, spreekt men van maximal close-packed position (MCPP).
o KLINISCH: mobilisatie/manipulatie na vergrendeling van omliggende gewricht?

 loose-packed position
o In de ruststand bereiken we de grootst mogelijk gewrichtsruimte in het gewricht.
Het is bovendien de "gemakkelijkste" positie.
o KLINISCH: tractie/translaties?
 je kan geen tractie doen als het gewricht gespannen staat, enkel als het
ontspannen is

 De positie & beweging van de scapula:
o Bij patiënten met subacromiale pijn symptomen en glenohumerale instabiliteit
o scapulathoracale spieren:
 serratus anterior
 romboideus
 pectoralis minor
 levator scapulae
 trapezius

 Waarom?
o Preventie van schouderpijn?
o Ontwikkeling & uitvoering klinische tests
o KO van patiënten met
schouderklachten

 Positiebepalende factoren:
o acromioclaviculaire klachten -> beperkte scapulathoracale beweging
o trapezius & serratus anterior = voornaamste factoren voor de scapulathoracale
spierwerking
 als deze samenwerken => opwaartse rotatie

 Opwaartse rotatie
o Rotatie:
 Dorso-ventrale as
 Rotatie in frontale vlak
 Opwaartse/ neerwaartse rotatie
3

,  Scapulohumeraal ritme (SH-ritme)
o De relatieve beweging tussen de scapula en
de humerus tijdens bewegingen van de arm
=
o De ratio van de glenohumerale beweging tot de scapulothoracale beweging

o SH-ratio = # graden schouder elevatie
o (humerothoracaal (= glenohumeraal)) / scapulaire opwaartse rotatie
(scapulothoracaal)
o Vb. 180°/60° = 3
o Zie foto bovenaan

 Tilting:
o Rotatie
 latero-laterale as
 rotatie in sagitale vlak
 posterieure/ anterieure tilting

 Interne rotatie
o Rotatie
 cephalo-caudale (longitudinale) as
 rotatie in transversaal vlak
 interne/externe rotatie

 Rustpositie scapula (frontaal vlak)
o Verschilt van studie tot studie
o scapula ligt net iets meer neerwaarts georiënteerd
(0° -- -5°)
o handdominantie?:
 dominante scapula staat lager in rustpositie tov niet dominante
 dominante gaat compenseren door rotatie
 dominante zijde => 3,5°
 niet-dominante zijde => 2,0°
 gaat over rotatie!
o Leeftijd?:
 4,6° in ‘oudere’ populatie (gemiddeld 70j.)
 - 9,4° in jonge populatie (gemiddeld 35j.)

 Rustpositie scapula (sagittaal vlak)
4