De grondslagen van het strafrecht
Wat is recht?:
Definitie? =Geen universele definitie
▪ Contingent afhankelijk van tijd en ruimte
• Vorm
• Functie -> vroeger meer gericht op religieuze waarden
▪ Focus: Belgisch statelijk recht
• Poging: gedragsvoorschriften waarvan de staat de afdwinging kan verzekeren
Gedragsvoorschriften waarvan de staat de afdwinging kan verzekeren -> kan regels
afdwingen in het recht = beleefdheidsregels worden niet afgedwongen door de staat
o Gedragsvoorschriften/rechtsregels (aan elke rechtsregel hangt een sanctie)
▪ Gebod/verbod
▪ Recht (geheel aan instellingen) is een zeer specifiek jargon en bepalend voor wat
we aanzien als recht.
▪ Ook: jargon, methode, geheel instellingen…
o Kan afdwingen
▪ In tegenstelling tot kaartregels
▪ Sanctie als overtreden
▪ Is een sanctie een reden waarvoor we geen misdaad plegen?=Niet noodzakelijk
maar kan het wel zijn
Werkdefinitie:
Min of meer samenhangend geheel (A) van waarden, begrippen en gedragsvoorschriften
waaraan van overheidswege opgelegde, minstens van overheidswege erkende, sancties
kleven (D), die langs (evenzeer genormeerde) instellingen (B) kunnen worden afgedwongen
en waarvan de bedoeling is de orde in de samenleving te organiseren, te handhaven of te
herstellen (C). -> niet vanbuiten kennen maar wel begrijpen
Min of meer samenhangend geheel:
Opbouw:
- Ordelijk geheel van regels
- Veroordeling huiselijk geweld kan invloed hebben op burgerlijk recht bij een
scheiding
Logica:
- Deeltjes sluiten mooi op elkaar aan
,Van waarden, begrippen, gedragsvoorschriften en instellingen
Waarden aan de basis
- Geen pasklare oplossing om van waarde naar regel
- We respecteren een eigendom van iemand
- We leggen verschillend ethische waarde aan de basis van de rechtregels
- Evenwichtsoef. tussen waarden die we willen beschermen
Concrete begrippen
- Betekenis afhankelijk van onderliggende waarden
- Vak- en volkstaal?
Met de bedoeling de maatschappij te ordenen door gedragsvoorschriften:
Prescriptieve ordening (hoe het zou moeten zijn)
Doel?= We proberen een orde na te streven over hoe iets zou moeten zijn
- Politieke of beleidskeuze
• Codificerende finaliteit= De waarden die aanwezig zijn beschermen in
de wetgeving Bv. Terrorisme
• Modificerende finaliteit = wanneer het recht sociaal wenselijk gedrag
gaat gaan promoten Bv. Seksueel geweld
Regulering vs. Deregulering
Waaraan van overheidswege sancties kleven:
Afdwinging kunnen verzekeren
Sanctie opgelegd door de overheid en uitgevoerd door de overheid -> Overheid komt niet
automatisch tussen -> moet naar vrederechter (Bv. een boom die in de weg staat)
Sanctie erkend door de overheid zonder (automatisch) zelf op te leggen
Geweldmonopolie voor rechtshandhaving
= Geweldmonopolie: enkel de overheid die met geweld mogen handelen
-> enige die met de dwang een sanctie kan uivoeren
,Recht en rechtsstelsels:
Civil law: belgisch, schriftelijk recht
Common law: angelsaksiche, mondelinge recht
- Belgisch statelijk recht
Recht – rechtvaardigheid – juristen en burgers – rechtspraktijk – rechtsbedeling:
Recht v. rechtvaardigheid
o Middel/Doel = Recht wordt gezien als het middel tot iets rechtvaardigheid -> recht is niet
altijd rechtvaardig. Schriftelijk bewijs staat hoger dan mondeling bewijs (veel langer
bewijswaarde) Bv. Getuige
o Rechtspositivisme v. natuurrecht
▪ Rechtspositivisme: geen noodzakelijke link, oorsprong aan de basis
▪ Natuurrecht: onlosmakelijk verbonden, uit het wezen van de mens
Juristen en burgers
o Nemo censetur ignorare legem (niemand wordt geacht de wet niet te kennen) –
rechtsdwaling = wordt niet toegestaan door de rechtbank, je wist niet dat dat niet mocht
Overregulering= zorgt voor grote kloof tussen rechters en burgers omdat alleen mensen
met een master in recht in de justitie kunnen werken.
o Juridische functies
▪ Juristen: advocaat, rechter, notaris, deurwaarder etc.
▪ Leken: jury, assessoren (bijzittende personen)
▪ Mensen geselcteerd obv specifieke vakkennis
Rechtspraktijk
o Wettelijke vs. Werkelijke land
▪ Nood aan interpretatie
▪ Regels moeten geïnterpreteerd worden om te kunnen toepassen Bv. Nieuwe
soorten drugs
Recht vs. Rechtsbedeling
o Recht hebben =/= recht krijgen
▪ Verbod eigenrichting (geweldmonopolie)
▪ Je mag jezelf geen recht verschaffen, moet via de rechtbank Bv. Boom omzagen
-> door geweldsmonopolie
o Rechtspraak of rechtsbedeling = rechtspraktijk s.s.
▪ Sanctie in concreto
, ▪ Fouten mogelijk (gerechtelijke dwaling )
• Hoger beroep
VOORBEELD: Sanda Dia: Bv. kleren verband sanda dia zonder toestemming ouders =>
hoger beroep, deze bekijken zaak opnieuw
Een recht of publiek en privaatrecht?:
1. Twee soorten verhoudingen
Essentie: verticale (relatie tussen burger en iem die openbare orde uitoefent (Overheid)) en
horizontale relaties (tussen 2 burgers)
- Onderscheid niet altijd duidelijk
o Aspecten van publiek en privaatrecht
o Onderscheid afschaffen?
▪ Jurisdictioneel monisme
Notaris = publiek rechtelijke organisatie
Onderscheid niet altijd duidelijk
Bv. wegenwerken waar overheid samenwerkt met privébedrijven (privaat-publieke
samenwerking)
Waarom onderscheid niet afschaffen?
Jurisdictioneel monisme: samenvoegen
Administratieve rechtbanken: publiekrechtelijk
Hoven en rechtbanken: privaatrechtelijk
2. Belang van het onderscheid
- Bevoegdheid rechtbanken
o Administratieve rechtbanken (en strafrechtbanken)
Bv. stadion Club Brugge -> overheid moet vergunning geven en weigert dan
naar ad rechtbank
▪ Verticale relaties: vergunning
o Burgerlijke rechtbanken
Horizontale relaties: burenhinder - > relatie tussen 2 buren dus naar Bu
rechtbank
-> Feestbuur vraagt vergunning voor discotheek. Vergunning aanvechten ? -> naar
administratieve rechtbank
Wat is recht?:
Definitie? =Geen universele definitie
▪ Contingent afhankelijk van tijd en ruimte
• Vorm
• Functie -> vroeger meer gericht op religieuze waarden
▪ Focus: Belgisch statelijk recht
• Poging: gedragsvoorschriften waarvan de staat de afdwinging kan verzekeren
Gedragsvoorschriften waarvan de staat de afdwinging kan verzekeren -> kan regels
afdwingen in het recht = beleefdheidsregels worden niet afgedwongen door de staat
o Gedragsvoorschriften/rechtsregels (aan elke rechtsregel hangt een sanctie)
▪ Gebod/verbod
▪ Recht (geheel aan instellingen) is een zeer specifiek jargon en bepalend voor wat
we aanzien als recht.
▪ Ook: jargon, methode, geheel instellingen…
o Kan afdwingen
▪ In tegenstelling tot kaartregels
▪ Sanctie als overtreden
▪ Is een sanctie een reden waarvoor we geen misdaad plegen?=Niet noodzakelijk
maar kan het wel zijn
Werkdefinitie:
Min of meer samenhangend geheel (A) van waarden, begrippen en gedragsvoorschriften
waaraan van overheidswege opgelegde, minstens van overheidswege erkende, sancties
kleven (D), die langs (evenzeer genormeerde) instellingen (B) kunnen worden afgedwongen
en waarvan de bedoeling is de orde in de samenleving te organiseren, te handhaven of te
herstellen (C). -> niet vanbuiten kennen maar wel begrijpen
Min of meer samenhangend geheel:
Opbouw:
- Ordelijk geheel van regels
- Veroordeling huiselijk geweld kan invloed hebben op burgerlijk recht bij een
scheiding
Logica:
- Deeltjes sluiten mooi op elkaar aan
,Van waarden, begrippen, gedragsvoorschriften en instellingen
Waarden aan de basis
- Geen pasklare oplossing om van waarde naar regel
- We respecteren een eigendom van iemand
- We leggen verschillend ethische waarde aan de basis van de rechtregels
- Evenwichtsoef. tussen waarden die we willen beschermen
Concrete begrippen
- Betekenis afhankelijk van onderliggende waarden
- Vak- en volkstaal?
Met de bedoeling de maatschappij te ordenen door gedragsvoorschriften:
Prescriptieve ordening (hoe het zou moeten zijn)
Doel?= We proberen een orde na te streven over hoe iets zou moeten zijn
- Politieke of beleidskeuze
• Codificerende finaliteit= De waarden die aanwezig zijn beschermen in
de wetgeving Bv. Terrorisme
• Modificerende finaliteit = wanneer het recht sociaal wenselijk gedrag
gaat gaan promoten Bv. Seksueel geweld
Regulering vs. Deregulering
Waaraan van overheidswege sancties kleven:
Afdwinging kunnen verzekeren
Sanctie opgelegd door de overheid en uitgevoerd door de overheid -> Overheid komt niet
automatisch tussen -> moet naar vrederechter (Bv. een boom die in de weg staat)
Sanctie erkend door de overheid zonder (automatisch) zelf op te leggen
Geweldmonopolie voor rechtshandhaving
= Geweldmonopolie: enkel de overheid die met geweld mogen handelen
-> enige die met de dwang een sanctie kan uivoeren
,Recht en rechtsstelsels:
Civil law: belgisch, schriftelijk recht
Common law: angelsaksiche, mondelinge recht
- Belgisch statelijk recht
Recht – rechtvaardigheid – juristen en burgers – rechtspraktijk – rechtsbedeling:
Recht v. rechtvaardigheid
o Middel/Doel = Recht wordt gezien als het middel tot iets rechtvaardigheid -> recht is niet
altijd rechtvaardig. Schriftelijk bewijs staat hoger dan mondeling bewijs (veel langer
bewijswaarde) Bv. Getuige
o Rechtspositivisme v. natuurrecht
▪ Rechtspositivisme: geen noodzakelijke link, oorsprong aan de basis
▪ Natuurrecht: onlosmakelijk verbonden, uit het wezen van de mens
Juristen en burgers
o Nemo censetur ignorare legem (niemand wordt geacht de wet niet te kennen) –
rechtsdwaling = wordt niet toegestaan door de rechtbank, je wist niet dat dat niet mocht
Overregulering= zorgt voor grote kloof tussen rechters en burgers omdat alleen mensen
met een master in recht in de justitie kunnen werken.
o Juridische functies
▪ Juristen: advocaat, rechter, notaris, deurwaarder etc.
▪ Leken: jury, assessoren (bijzittende personen)
▪ Mensen geselcteerd obv specifieke vakkennis
Rechtspraktijk
o Wettelijke vs. Werkelijke land
▪ Nood aan interpretatie
▪ Regels moeten geïnterpreteerd worden om te kunnen toepassen Bv. Nieuwe
soorten drugs
Recht vs. Rechtsbedeling
o Recht hebben =/= recht krijgen
▪ Verbod eigenrichting (geweldmonopolie)
▪ Je mag jezelf geen recht verschaffen, moet via de rechtbank Bv. Boom omzagen
-> door geweldsmonopolie
o Rechtspraak of rechtsbedeling = rechtspraktijk s.s.
▪ Sanctie in concreto
, ▪ Fouten mogelijk (gerechtelijke dwaling )
• Hoger beroep
VOORBEELD: Sanda Dia: Bv. kleren verband sanda dia zonder toestemming ouders =>
hoger beroep, deze bekijken zaak opnieuw
Een recht of publiek en privaatrecht?:
1. Twee soorten verhoudingen
Essentie: verticale (relatie tussen burger en iem die openbare orde uitoefent (Overheid)) en
horizontale relaties (tussen 2 burgers)
- Onderscheid niet altijd duidelijk
o Aspecten van publiek en privaatrecht
o Onderscheid afschaffen?
▪ Jurisdictioneel monisme
Notaris = publiek rechtelijke organisatie
Onderscheid niet altijd duidelijk
Bv. wegenwerken waar overheid samenwerkt met privébedrijven (privaat-publieke
samenwerking)
Waarom onderscheid niet afschaffen?
Jurisdictioneel monisme: samenvoegen
Administratieve rechtbanken: publiekrechtelijk
Hoven en rechtbanken: privaatrechtelijk
2. Belang van het onderscheid
- Bevoegdheid rechtbanken
o Administratieve rechtbanken (en strafrechtbanken)
Bv. stadion Club Brugge -> overheid moet vergunning geven en weigert dan
naar ad rechtbank
▪ Verticale relaties: vergunning
o Burgerlijke rechtbanken
Horizontale relaties: burenhinder - > relatie tussen 2 buren dus naar Bu
rechtbank
-> Feestbuur vraagt vergunning voor discotheek. Vergunning aanvechten ? -> naar
administratieve rechtbank
