Tentamentraining FAT
Samenvatting examenopgaven
1) In hoofdstuk 1 Introduction geeft Scott aan dat het boek is gebaseerd op informatie-economie
(information economics). Het begrip informatieasymmetrie is daarbij van centrale betekenis. Er
worden twee belangrijke typen informatie- asymmetrie onderscheiden. Welke twee typen zijn dit?
U kunt in uw antwoord de Engelse benaming gebruiken.
Adverse selection en moral hazard.
2) Geef van beide typen informatie-asymmetrie een voorbeeld in de context van Financial
Accounting Theory (FAT), waarbij duidelijk de koppeling tussen het type informatieasymmetrie en
het voorbeeld blijkt.
Type informatieasymmetrie: adverse selection. Voorbeeld: inside information.
Type informatieasymmetrie: moral hazard. Voorbeeld: inspanning door het management.
3) Op welke wijze kan de regelgeving voor externe verslaggeving bijdragen aan het opheffen van
deze twee typen informatieasymmetrie? Maak ook hierbij een duidelijke koppeling tussen het type
informatie-asymmetrie en de bijdrage van de regelgeving voor externe verslaggeving.
Type informatieasymmetrie: Adverse selection
Voorbeeld: Inside information
Oplossing: Full disclosure
Type informatieasymmetrie: Moral hazard
Voorbeeld: Inspanning door het management
Oplossing: Precise (hard, meetbaar) en sensitive information (zacht, relatie tot prestaties) met betrekking
tot de managementprestaties
4) Scott besteedt aandacht aan de spanning tussen de centrale kwaliteitseigenschappen van
externe verslaggeving, te weten relevantie (relevance) en betrouwbaarheid (reliability). Hij stelt dat
naarmate baten (revenue recognition) “eerder in de productiecyclus” worden verwerkt, dat
relevantere informatie oplevert. En dat naarmate baten “later in de productiecyclus” worden
verwerkt, dat meer betrouwbare informatie oplevert. Waarom levert het “zo vroeg mogelijk in de
productiecyclus” verwerken van baten volgens Scott relevantere informatie op?
Het meest relevante moment van verwerking van baten is “zo vroeg mogelijk in de productiecyclus”
omdat hiermee informatie wordt gegeven over de toekomstige vooruitzichten van de onderneming. Een
concreet punt zou kunnen zijn het moment waarop winbare olie- en gasreserves worden aangetoond.
Een ander moment is het afsluiten van het contract. Relevante financiële rapportages worden
gedefinieerd als die rapportages die informatie verschaffen aan de investeerders omtrent toekomstige
economische vooruitzichten.
Overigens is de ontvangst van betalingen is het meest betrouwbare moment.
5) Paragraaf 2.6 van Scott heeft de intrigerende titel The Non-Existence of True Net Income (vrij
vertaald: “Echte nettowinst bestaat niet”). Waarop baseert Scott de stelling dat true net income
(echte nettowinst) niet bestaat?
Om de echte (pure) nettowinst te bepalen, moeten alle activa en vreemd vermogen worden gewaardeerd
volgens de contante waarde methode. Voorts moeten de kasstromen en de discontofactor (interest) met
zekerheid bekend zijn. En dat is in de echte wereld nooit het geval. Dit leidt tot de conclusie dat onder
Sander van Schaik, 2009 Page 1
, Tentamentraining FAT
normale omstandigheden in de echte wereld het pure netto winstbegrip zoals gebruikt in de economische
zin, niet bestaat.
6) Ten aanzien van de benadering die het besluitvormingsnut (decision usefulness) van
accounting informatie centraal stelt, wordt onderscheid gemaakt tussen het informatieperspectief
(information approach) en het meetperspectief (measurement approach). Beschrijf waarin het
meetperspectief verschilt van het informatieperspectief ten aanzien van de volgende vier
onderwerpen: vorm van de financial accounting informatie, rol van de controlerende accountants,
relevantie van de balans, marktefficiëntie.
a) De vorm waarin financial accounting informatie wordt gepresenteerd, is onder het informatieperspectief
niet maar onder het meetperspectief wel belangrijk.
b) Onder het meetperspectief is de rol van de accountants belangrijk in de zin dat zij de druk van het
management moeten weerstaan om de (reële) waarde van activa te overschatten.
c) Onder het meetperspectief is er meer aandacht voor de balans (in tegenstelling tot de winst-en-
verliesrekening) in de zin dat activa vaker tegen reële waarde worden gewaardeerd.
d) Het informatieperspectief gaat uit van volledige marktefficiëntie, waarbij informatie op basis van
historische kosten voldoende is; het meetperspectief benadrukt een grotere rol voor accounting informatie
in het bepalen van de ondernemingswaarde.
9) Scott noemt een aantal redenen waarom het besluitvormingsnut van accounting informatie zou
kunnen worden verhoogd door meer oog te hebben voor het meetperspectief van financial
accounting informatie. Noem drie redenen waarom volgens Scott de aandacht voor het
meetperspectief is toegenomen.
1. Effectenmarkten blijken minder efficiënt dan aanvankelijk gedacht
2. Winsten op basis van historische kostprijs hebben de afgelopen decennia steeds meer verloren
aan relevantie.
3. De wettelijke aansprakelijkheid van de controlerend accountant is de laatste decennia
toegenomen.
4. Het model van Ohlson bood een theoretische fundering voor het meetperspectief.
10) Het Ohlson clean surplus model biedt een raamwerk voor de waardering van ondernemingen
die consistent is met het meetperspectief op het besluitvormingsnut van financial accounting
informatie. Beschrijf in woorden (dus niet in symbolen) hoe de marktwaarde van het eigen
vermogen van een onderneming zou kunnen worden bepaald op basis van het Ohlson clean
surplus model.
De marktwaarde van het eigen vermogen is gelijk aan de som van de boekwaarde van het eigen
vermogen en de verwachte contante waarde van de toekomstige overwinst (ook wel de niet-zichtbare
goodwill).
11) Wat wordt bedoeld met de term clean surplus in het Ohlson clean surplus model?
Met clean surplus wordt bedoeld dat alle winsten en verliezen via de winst-en-verliesrekening lopen (en
niet rechtstreeks via het eigen vermogen worden geboekt).
12) Leg uit waarom het Ohlson clean surplus model eerder het meetperspectief dan het
informatieperspectief ondersteunt. Gebruik in uw antwoord het begrip biased accounting.
Sander van Schaik, 2009 Page 2
Samenvatting examenopgaven
1) In hoofdstuk 1 Introduction geeft Scott aan dat het boek is gebaseerd op informatie-economie
(information economics). Het begrip informatieasymmetrie is daarbij van centrale betekenis. Er
worden twee belangrijke typen informatie- asymmetrie onderscheiden. Welke twee typen zijn dit?
U kunt in uw antwoord de Engelse benaming gebruiken.
Adverse selection en moral hazard.
2) Geef van beide typen informatie-asymmetrie een voorbeeld in de context van Financial
Accounting Theory (FAT), waarbij duidelijk de koppeling tussen het type informatieasymmetrie en
het voorbeeld blijkt.
Type informatieasymmetrie: adverse selection. Voorbeeld: inside information.
Type informatieasymmetrie: moral hazard. Voorbeeld: inspanning door het management.
3) Op welke wijze kan de regelgeving voor externe verslaggeving bijdragen aan het opheffen van
deze twee typen informatieasymmetrie? Maak ook hierbij een duidelijke koppeling tussen het type
informatie-asymmetrie en de bijdrage van de regelgeving voor externe verslaggeving.
Type informatieasymmetrie: Adverse selection
Voorbeeld: Inside information
Oplossing: Full disclosure
Type informatieasymmetrie: Moral hazard
Voorbeeld: Inspanning door het management
Oplossing: Precise (hard, meetbaar) en sensitive information (zacht, relatie tot prestaties) met betrekking
tot de managementprestaties
4) Scott besteedt aandacht aan de spanning tussen de centrale kwaliteitseigenschappen van
externe verslaggeving, te weten relevantie (relevance) en betrouwbaarheid (reliability). Hij stelt dat
naarmate baten (revenue recognition) “eerder in de productiecyclus” worden verwerkt, dat
relevantere informatie oplevert. En dat naarmate baten “later in de productiecyclus” worden
verwerkt, dat meer betrouwbare informatie oplevert. Waarom levert het “zo vroeg mogelijk in de
productiecyclus” verwerken van baten volgens Scott relevantere informatie op?
Het meest relevante moment van verwerking van baten is “zo vroeg mogelijk in de productiecyclus”
omdat hiermee informatie wordt gegeven over de toekomstige vooruitzichten van de onderneming. Een
concreet punt zou kunnen zijn het moment waarop winbare olie- en gasreserves worden aangetoond.
Een ander moment is het afsluiten van het contract. Relevante financiële rapportages worden
gedefinieerd als die rapportages die informatie verschaffen aan de investeerders omtrent toekomstige
economische vooruitzichten.
Overigens is de ontvangst van betalingen is het meest betrouwbare moment.
5) Paragraaf 2.6 van Scott heeft de intrigerende titel The Non-Existence of True Net Income (vrij
vertaald: “Echte nettowinst bestaat niet”). Waarop baseert Scott de stelling dat true net income
(echte nettowinst) niet bestaat?
Om de echte (pure) nettowinst te bepalen, moeten alle activa en vreemd vermogen worden gewaardeerd
volgens de contante waarde methode. Voorts moeten de kasstromen en de discontofactor (interest) met
zekerheid bekend zijn. En dat is in de echte wereld nooit het geval. Dit leidt tot de conclusie dat onder
Sander van Schaik, 2009 Page 1
, Tentamentraining FAT
normale omstandigheden in de echte wereld het pure netto winstbegrip zoals gebruikt in de economische
zin, niet bestaat.
6) Ten aanzien van de benadering die het besluitvormingsnut (decision usefulness) van
accounting informatie centraal stelt, wordt onderscheid gemaakt tussen het informatieperspectief
(information approach) en het meetperspectief (measurement approach). Beschrijf waarin het
meetperspectief verschilt van het informatieperspectief ten aanzien van de volgende vier
onderwerpen: vorm van de financial accounting informatie, rol van de controlerende accountants,
relevantie van de balans, marktefficiëntie.
a) De vorm waarin financial accounting informatie wordt gepresenteerd, is onder het informatieperspectief
niet maar onder het meetperspectief wel belangrijk.
b) Onder het meetperspectief is de rol van de accountants belangrijk in de zin dat zij de druk van het
management moeten weerstaan om de (reële) waarde van activa te overschatten.
c) Onder het meetperspectief is er meer aandacht voor de balans (in tegenstelling tot de winst-en-
verliesrekening) in de zin dat activa vaker tegen reële waarde worden gewaardeerd.
d) Het informatieperspectief gaat uit van volledige marktefficiëntie, waarbij informatie op basis van
historische kosten voldoende is; het meetperspectief benadrukt een grotere rol voor accounting informatie
in het bepalen van de ondernemingswaarde.
9) Scott noemt een aantal redenen waarom het besluitvormingsnut van accounting informatie zou
kunnen worden verhoogd door meer oog te hebben voor het meetperspectief van financial
accounting informatie. Noem drie redenen waarom volgens Scott de aandacht voor het
meetperspectief is toegenomen.
1. Effectenmarkten blijken minder efficiënt dan aanvankelijk gedacht
2. Winsten op basis van historische kostprijs hebben de afgelopen decennia steeds meer verloren
aan relevantie.
3. De wettelijke aansprakelijkheid van de controlerend accountant is de laatste decennia
toegenomen.
4. Het model van Ohlson bood een theoretische fundering voor het meetperspectief.
10) Het Ohlson clean surplus model biedt een raamwerk voor de waardering van ondernemingen
die consistent is met het meetperspectief op het besluitvormingsnut van financial accounting
informatie. Beschrijf in woorden (dus niet in symbolen) hoe de marktwaarde van het eigen
vermogen van een onderneming zou kunnen worden bepaald op basis van het Ohlson clean
surplus model.
De marktwaarde van het eigen vermogen is gelijk aan de som van de boekwaarde van het eigen
vermogen en de verwachte contante waarde van de toekomstige overwinst (ook wel de niet-zichtbare
goodwill).
11) Wat wordt bedoeld met de term clean surplus in het Ohlson clean surplus model?
Met clean surplus wordt bedoeld dat alle winsten en verliezen via de winst-en-verliesrekening lopen (en
niet rechtstreeks via het eigen vermogen worden geboekt).
12) Leg uit waarom het Ohlson clean surplus model eerder het meetperspectief dan het
informatieperspectief ondersteunt. Gebruik in uw antwoord het begrip biased accounting.
Sander van Schaik, 2009 Page 2
