Inleiding in psychologie samenvatting 2
Hoofdstuk 1
Wat is bewustzijn Verschillende visies
Steeds meer nieuwe technieken (MRI/FMRI/PET/EEG) & Behoefte aan verklaringen van zaken die
onduidelijk zijn
Onstaan van de Cognitieve neurowetenschap
Serieel vs parallel: kunnen we multitasken?
Bewustzijn = het proces waarmee de hersenen een mentaal model creëren van onze ervaring i.t.t
onbewuste processen
Nauw verband met (selectieve) aandacht, leren en het werkgeheugen
Werkgeheugen wordt vaak gezien als sleutel tot bewustzijn
Bewustzijn onderzoeken
Beeldvormende technieken (scans) Welk gebied is op welk moment actief MRI, fMRI, PET-scan,
CT-Scan
Metingen (tijd) bij cognitieve taken Bijv. het uitvoeren van rotaties of inzoomen op details
Interferentietaak (Strooptest) Priming
,Modellen van bewustzijn
Freud
- Voorbewuste: niet bewuste feiten en herinneringen (opslagplaats). Lange termijngeheugen
- Onbewuste: driften, motieven, bedreigende herinneringen
Modellen van bewustzijn
Biologisch model
Onbewuste mentale processen die vitale lichaamsfuncties . (ademhaling, hartslag,
lichaamstemperatuur) aansturen (automatisch)
Cognitief model
Onbewuste mentale processen op de achtergrond die perceptie ‘kleuren’. Bestaande
kennisstructuren (schema’s)
Het slimme onbewuste
Ap Dijksterhuis (Onderzoek Radboud universiteit Nijmegen) E-book ‘Het slimme onbewuste’ is
aanrader!
- Veel onderzoek naar priming en sturing gedrag door onbewuste
- Nemen van (economische) beslissingen
- VB: Onderzoek langzamer lopen bij “ouder zijn”
- VB: Beter presteren bij “professor zijn”
Waarom bewustzijn bij mensen?
Veel primitiever bij veel andere organismen.
3 doelen:
- Restrictie: helpt ons focussen van de aandacht
- Combinatie: helpt ons verbanden leggen tussen percepties
- Manipulatie: Mentaal model van de wereld creëren (denken)
,Bewustzijnstoestanden
- Coma
- Vegetatieve toestand
- Minimaal bewustzijn
- Locked-In-Syndroom
- Belangrijke rol neuro-imaging
Dagritme en dagdromen
Welk deel van de dag ben jij het meest actief?
Dagdromen: minder bewust zijn van omgeving (ca. 30% van de tijd)
Hersenen zijn ingesteld op activiteit
Voordeel: plannen maken, problemen oplossen (gedachten vrije loop)
Nadeel: dagdromen kan net geleerde stof uitwissen
Nadeel: minder gelukkig
Slaap en Waak:
Bewustzijn staat uit tijdens slapen? 1/3 van ons leven slapend
Circadiaans ritme hypothalamus biologische klok ca. 24 uur
grote relatie met lichamelijke en psychische gezondheid/
Functies slaap: Herstellen? Verwerken? Opladen?
Slaapcyclus
• Activiteitsgolven per stadium verschillend
• REM cruciaal voor gevoel “uitgeslapen” te zijn
• REM –Rebound
• Hoeveelheid slaap bij tieners
Slaaptekort
Slaapstoornissen (Insomnia, Slaapapneu, Pavor Nocturnus, Narcolepsie (zie filmpjes op Canvas)
- Grote gevolgen voor gezondheid
- Grote gevolgen voor aandacht en andere cognitieve functies Studeren
- Slaperigheid op het werk.
, Waarom dromen we?
Freud: dromen hebben een diepere boodschap/ betekenis
- Manifeste en latente inhoud Traumdeutung
1) Dromen is oefenen op gevaarlijke situaties?
2) Dromen verschilt per cultuur is verwerken van gebeurtenissen van de afgelopen dag?
3 Dromen is een resultaat van willekeurige hersenactiviteit? Activatie-synthesehypothese
4) Dromen zijn een bron van creatieve inzichten
Bewustzijnsverandering: Hypnose
Hypnose en hypnotiseerbaarheid gevoeligheid voor suggestie
= Opzettelijk veranderen van bewustzijnstoestand om mensen meer beïnvloedbaar te maken
- gebruik in onderzoek
- gebruik in therapie (pijn/ angsten/ verslaving)
Verklaring: Top-down verwerking - Toestand van dissociatie
Bewustzijnsverandering, Meditatie Is dit echt een andere vorm van bewustzijn?
Drugsgebruik psychoactieve middelen
- Hallucinogenen
- Kalmerende middelen
- Opiaten
- Stimulerende middelen
Slaapstoornissen
- Insomnia
- Hypersomnia
- Slaapapneu (gebruik eventueel het filmpje op Canvas)
- Pavor Nocturnus
- Narcolepsie (gebruik eventueel het filmpje op Canvas)
Hoofdstuk 1
Wat is bewustzijn Verschillende visies
Steeds meer nieuwe technieken (MRI/FMRI/PET/EEG) & Behoefte aan verklaringen van zaken die
onduidelijk zijn
Onstaan van de Cognitieve neurowetenschap
Serieel vs parallel: kunnen we multitasken?
Bewustzijn = het proces waarmee de hersenen een mentaal model creëren van onze ervaring i.t.t
onbewuste processen
Nauw verband met (selectieve) aandacht, leren en het werkgeheugen
Werkgeheugen wordt vaak gezien als sleutel tot bewustzijn
Bewustzijn onderzoeken
Beeldvormende technieken (scans) Welk gebied is op welk moment actief MRI, fMRI, PET-scan,
CT-Scan
Metingen (tijd) bij cognitieve taken Bijv. het uitvoeren van rotaties of inzoomen op details
Interferentietaak (Strooptest) Priming
,Modellen van bewustzijn
Freud
- Voorbewuste: niet bewuste feiten en herinneringen (opslagplaats). Lange termijngeheugen
- Onbewuste: driften, motieven, bedreigende herinneringen
Modellen van bewustzijn
Biologisch model
Onbewuste mentale processen die vitale lichaamsfuncties . (ademhaling, hartslag,
lichaamstemperatuur) aansturen (automatisch)
Cognitief model
Onbewuste mentale processen op de achtergrond die perceptie ‘kleuren’. Bestaande
kennisstructuren (schema’s)
Het slimme onbewuste
Ap Dijksterhuis (Onderzoek Radboud universiteit Nijmegen) E-book ‘Het slimme onbewuste’ is
aanrader!
- Veel onderzoek naar priming en sturing gedrag door onbewuste
- Nemen van (economische) beslissingen
- VB: Onderzoek langzamer lopen bij “ouder zijn”
- VB: Beter presteren bij “professor zijn”
Waarom bewustzijn bij mensen?
Veel primitiever bij veel andere organismen.
3 doelen:
- Restrictie: helpt ons focussen van de aandacht
- Combinatie: helpt ons verbanden leggen tussen percepties
- Manipulatie: Mentaal model van de wereld creëren (denken)
,Bewustzijnstoestanden
- Coma
- Vegetatieve toestand
- Minimaal bewustzijn
- Locked-In-Syndroom
- Belangrijke rol neuro-imaging
Dagritme en dagdromen
Welk deel van de dag ben jij het meest actief?
Dagdromen: minder bewust zijn van omgeving (ca. 30% van de tijd)
Hersenen zijn ingesteld op activiteit
Voordeel: plannen maken, problemen oplossen (gedachten vrije loop)
Nadeel: dagdromen kan net geleerde stof uitwissen
Nadeel: minder gelukkig
Slaap en Waak:
Bewustzijn staat uit tijdens slapen? 1/3 van ons leven slapend
Circadiaans ritme hypothalamus biologische klok ca. 24 uur
grote relatie met lichamelijke en psychische gezondheid/
Functies slaap: Herstellen? Verwerken? Opladen?
Slaapcyclus
• Activiteitsgolven per stadium verschillend
• REM cruciaal voor gevoel “uitgeslapen” te zijn
• REM –Rebound
• Hoeveelheid slaap bij tieners
Slaaptekort
Slaapstoornissen (Insomnia, Slaapapneu, Pavor Nocturnus, Narcolepsie (zie filmpjes op Canvas)
- Grote gevolgen voor gezondheid
- Grote gevolgen voor aandacht en andere cognitieve functies Studeren
- Slaperigheid op het werk.
, Waarom dromen we?
Freud: dromen hebben een diepere boodschap/ betekenis
- Manifeste en latente inhoud Traumdeutung
1) Dromen is oefenen op gevaarlijke situaties?
2) Dromen verschilt per cultuur is verwerken van gebeurtenissen van de afgelopen dag?
3 Dromen is een resultaat van willekeurige hersenactiviteit? Activatie-synthesehypothese
4) Dromen zijn een bron van creatieve inzichten
Bewustzijnsverandering: Hypnose
Hypnose en hypnotiseerbaarheid gevoeligheid voor suggestie
= Opzettelijk veranderen van bewustzijnstoestand om mensen meer beïnvloedbaar te maken
- gebruik in onderzoek
- gebruik in therapie (pijn/ angsten/ verslaving)
Verklaring: Top-down verwerking - Toestand van dissociatie
Bewustzijnsverandering, Meditatie Is dit echt een andere vorm van bewustzijn?
Drugsgebruik psychoactieve middelen
- Hallucinogenen
- Kalmerende middelen
- Opiaten
- Stimulerende middelen
Slaapstoornissen
- Insomnia
- Hypersomnia
- Slaapapneu (gebruik eventueel het filmpje op Canvas)
- Pavor Nocturnus
- Narcolepsie (gebruik eventueel het filmpje op Canvas)
