Samenvatting toelatingstoets Utrecht
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Biopsychology of Emotion, Stress, and Health Originally.................................................4
Leerdoel 1.1: Benoem de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van het onderzoek naar
de biopsychologie van emoties...........................................................................................................4
Leerdoel 1.2: Vat het onderzoek naar de relatie tussen het autonome zenuwstelsel en emoties
samen.................................................................................................................................................5
Leerdoel 1.3: beschrijf het onderzoek naar gezichtsuitdrukking van emotie......................................5
Leerdoel 1.4: beschrijf het werk dat heeft geleid tot het onderscheid tussen agressieve en
verdedigende gedrag bij zoogdieren...................................................................................................6
Leerdoel 1.5: Beschrijf de relatie tussen testeron en agressie bij mannen.........................................6
Leerdoel 1.6: beschrijf de rol van de amygdala bij angstconditionering.............................................7
Leerdoel 1.7: beschrijf de rol van de hippocampus bij angstconditonering........................................8
Leerdoel 1.8: Beschrijf de rol van twee specifieke kernen in de amygdala bij angstconditionering....9
Leerdoel 1.9: Beschrijf de huidige stand van zaken van onderzoek naar emotionele cognitieve
neurowetenschappen.........................................................................................................................9
Leerdoel 1.10: beschrijf de rol van de amygdala bij de menselijke emotie.......................................10
Leerdoel 1.11: Beschrijf de rol van de mediale prefrontale kwabben bij menselijke emotie............10
Leerdoel 1.12: Beschrijf het onderzoek naar de lateraliteit van emotie...........................................11
Leerdoel 1.13: Beschrijf het huidige perspectief op de neurale mechanismen van menselijke emotie
dat naar voren is gekomen uit hersenbeeldvormingsstudies............................................................12
Leerdoel 1.14: Beschrijf de componenten van de stressrespons......................................................12
Leerdoel 1.15: Beschrijf onderzoek naar diermodellen van stress, inclusief onderzoek naar stress
door ondergeschiktheid....................................................................................................................13
Leerdoel 1.16: Beschrijf hoe ons beeld van psychosomatische aandoeningen is verfijnd door de
resultaten van onderzoek naar maagzweren....................................................................................13
Leerdoel 1.17: Definieer psychoneuroimmunologie en beschrijf de vier componenten die samen de
verdediging van ons lichaam tegen buitenlandse ziekteverwekkers vormen...................................14
Leerdoel 1.18: Beschrijf de effecten van vroegtijdige blootstelling aan ernstige stress....................17
Leerdoel 1.19: beschrijf de effecten van stress aan de hippocampus...............................................17
Hoofdstuk 2 - Biopsychology of Psychiatric Disorders...........................................................................19
Leerdoel 2.1: Beschrijf de positieve en negatieve symptomen van schizofrenie en geef specifieke
voorbeelden van elk.........................................................................................................................19
Leerdoel 2.2: Beschrijf de ontdekking van de eerste twee veel voorgeschreven antipsychotische
medicijnen........................................................................................................................................20
Leerdoel 2.3: Beschrijf de evolutie van de dopamine-theorie van schizofrenie................................20
Leerdoel 2.4: Beschrijf twee huidige onderzoekslijnen over schizofrenie.........................................21
Leerdoel 2.5: Leg uit wat momenteel bekend is over de genetica en epigenetica van schizofrenie. 22
,Leerdoel 2.6: Beschrijf de verschillende hersenveranderingen die geassocieerd worden met
schizofrenie.......................................................................................................................................22
Leerdoel 2.7: beschrijf wat klinische depressie is.............................................................................23
Leerdoel 2.8: Beschrijf het vroege onderzoek dat leidde tot de ontdekking van antidepressiva.
Vermeld ook elk van de vijf belangrijkste klassen van antidepressieve medicijnen en geef één
specifiek voorbeeld van elk...............................................................................................................24
Leerdoel 2.9: Beschrijf twee vormen van behandeling voor depressie die gebruik maken van
hersenstimulatie...............................................................................................................................25
Leerdoel 2.10: Beschrijf twee theorieën over de oorzaken van ernstige depressieve stoornis.........25
Leerdoel 2.11: Beschrijf onze huidige stand van kennis over de genetische en epigenetische
mechanismen van depressie.............................................................................................................25
Leerdoel 2.12: Beschrijf de verschillende hersenverschillen die geassocieerd zijn met een ernstige
depressieve stoornis.........................................................................................................................26
Leerdoel 2.13: Beschrijf de symptomen die geassocieerd zijn met elk van de twee typen bipolaire
stoornis.............................................................................................................................................26
Leerdoel 2.14: Beschrijf de ontdekking van de eerste stemmingsstabilisator...................................26
Leerdoel 2.15: Beschrijf enkele factoren die mogelijk bijdragen aan het ontstaan en behoud van
bipolaire stoornis..............................................................................................................................27
Leerdoel 2.16: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van bipolaire stoornis.......................................................................................................................27
Leerdoel 2.17: Beschrijf de hersenverschillen geassocieerd met bipolaire stoornis.........................28
Leerdoel 2.18: Beschrijf vier angststoornissen.................................................................................28
Leerdoel 2.19: Beschrijf drie soorten medicijnen die worden gebruikt bij de behandeling van
angststoornissen...............................................................................................................................28
Leerdoel 2.20: Beschrijf drie diermodellen voor angststoornissen...................................................29
Leerdoel 2.21: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van angststoornissen........................................................................................................................29
Leerdoel 2.22: Beschrijf de verschillende hersenverschillen die geassocieerd zijn met
angststoornissen...............................................................................................................................30
Leerdoel 2.23: Beschrijf de symptomen van het syndroom van Tourette.........................................30
Leerdoel 2.24: Beschrijf hoe het syndroom van Tourette wordt behandeld.....................................30
Leerdoel 2.25: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van het syndroom van Tourette........................................................................................................31
Leerdoel 2.26: Beschrijf de onderzoeksbevindingen met betrekking tot de neurale basis van het
syndroom van Tourette.....................................................................................................................31
Leerdoel 2.27: Beschrijf de drie fasen van klinische onderzoeken....................................................31
Leerdoel 2.28: Identificeer zes controversiële aspecten van klinische onderzoeken:.......................32
Leerdoel 2.29: Bespreek de relatieve effectiviteit van klinische onderzoeken..................................33
, Hoofdstuk 1 - Biopsychology of Emotion, Stress, and
Health Originally
Leerdoel 1.1: Benoem de belangrijkste gebeurtenissen in de
geschiedenis van het onderzoek naar de biopsychologie van emoties
De Phineas Gage-case: Phineas Gage was een spoorwegarbeider die een ernstig ongeluk had. Tijdens
het ongeluk werd een ijzeren staaf door zijn schedel geschoten, waardoor zijn frontale kwab
beschadigd raakte. Ondanks dat hij het ongeluk overleefde, kreeg hij een paar gevolgen. Hij werd
impulsief, ongeduldig en kon zijn emoties en sociale normen niet meer goed in controle houden. Deze
zaak was belangrijk, omdat het mislukte bij het begrijpen van de rol van de frontale kwabben bij
persoonlijkheid en gedrag. Het veroorzaakte schade aan specifieke delen van de ernstige gevolgen
kan voor iemand functioneren.
Darwins evolutietheorie: De eerste belangrijke gebeurtenis is de studie van het boek van Darwin,
waarin de theorie stelt dat emoties zijn ontstaan door natuurlijke selectie. Hij geloofde dat emoties
een adaptieve functie hebben gehad in de overleving en voortplanting van soorten (Vb. het ervaren
van angst kan helpen bij het vermijden van gevaarlijke situaties).
James lange theorie: Volgens de theorie wordt stimuli ontvangen door de cortex, die veranderingen
teweegbrengt in de viscerale organen via het autonome zenuwstelsel en in de skeletspieren via het
somatische zenuwstelsel. Vervolgens triggeren de autonome en somatische reacties de ervaring van
emotie in de hersenen, dus eerst hebben we een fysieke reactie op een gebeurtenis en daarna
interpreteren we de sensaties als een emotie. (Vb. we voelen ons bang omdat ons hart harder klopt).
Cannon bard theorie: Deze theorie stelt dat een emotioneel gevoel en een interne fysiologisch
respons tegelijkertijd plaatsvinden. De een is niet de oorzaak van de ander.
Klüver-Bucy syndroom: Het syndroom is een aandoening die wordt gekenmerkt door
gedragsverandering als gevolg van beschadiging of disfunctie van de frontale kwabben van de
hersenen. De symptomen die worden vertoont zijn; hyperoraliteit (neiging om objecten in de mond
te stoppen), hyperseksualiteit, emotionele vervlakking, verlies van angst en verlies sociale
remmingen. Deze symptomen kunnen her gevolg zijn van schade aan de amygdala en andere delen
van de frontale kwabben.
Het limbische systeem en emoties (Papez): De theorie stelt dat het limbisch systeem, een netwerk
van hersenstructuren, betrokken is bij het reguleren van emoties. Volgens de theorie is er circuit dat
informatie verwerkt en doorgeeft tussen de verschillende delen van het limbisch systeem. Het
limbisch systeem bestaat uit de hippocampus, thalamus en de hypothalamus.
Sham rage (schijnwoede): Overdreven agressieve reactie die kan optreden bij dieren, waarbij ze boos
lijken zonder reden. Schijnwoede kan worden veroorzaakt door beschadiging of verwijdering van de
hersenschors, met name de delen die betrokken zijn bij emotieregulatie.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Biopsychology of Emotion, Stress, and Health Originally.................................................4
Leerdoel 1.1: Benoem de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van het onderzoek naar
de biopsychologie van emoties...........................................................................................................4
Leerdoel 1.2: Vat het onderzoek naar de relatie tussen het autonome zenuwstelsel en emoties
samen.................................................................................................................................................5
Leerdoel 1.3: beschrijf het onderzoek naar gezichtsuitdrukking van emotie......................................5
Leerdoel 1.4: beschrijf het werk dat heeft geleid tot het onderscheid tussen agressieve en
verdedigende gedrag bij zoogdieren...................................................................................................6
Leerdoel 1.5: Beschrijf de relatie tussen testeron en agressie bij mannen.........................................6
Leerdoel 1.6: beschrijf de rol van de amygdala bij angstconditionering.............................................7
Leerdoel 1.7: beschrijf de rol van de hippocampus bij angstconditonering........................................8
Leerdoel 1.8: Beschrijf de rol van twee specifieke kernen in de amygdala bij angstconditionering....9
Leerdoel 1.9: Beschrijf de huidige stand van zaken van onderzoek naar emotionele cognitieve
neurowetenschappen.........................................................................................................................9
Leerdoel 1.10: beschrijf de rol van de amygdala bij de menselijke emotie.......................................10
Leerdoel 1.11: Beschrijf de rol van de mediale prefrontale kwabben bij menselijke emotie............10
Leerdoel 1.12: Beschrijf het onderzoek naar de lateraliteit van emotie...........................................11
Leerdoel 1.13: Beschrijf het huidige perspectief op de neurale mechanismen van menselijke emotie
dat naar voren is gekomen uit hersenbeeldvormingsstudies............................................................12
Leerdoel 1.14: Beschrijf de componenten van de stressrespons......................................................12
Leerdoel 1.15: Beschrijf onderzoek naar diermodellen van stress, inclusief onderzoek naar stress
door ondergeschiktheid....................................................................................................................13
Leerdoel 1.16: Beschrijf hoe ons beeld van psychosomatische aandoeningen is verfijnd door de
resultaten van onderzoek naar maagzweren....................................................................................13
Leerdoel 1.17: Definieer psychoneuroimmunologie en beschrijf de vier componenten die samen de
verdediging van ons lichaam tegen buitenlandse ziekteverwekkers vormen...................................14
Leerdoel 1.18: Beschrijf de effecten van vroegtijdige blootstelling aan ernstige stress....................17
Leerdoel 1.19: beschrijf de effecten van stress aan de hippocampus...............................................17
Hoofdstuk 2 - Biopsychology of Psychiatric Disorders...........................................................................19
Leerdoel 2.1: Beschrijf de positieve en negatieve symptomen van schizofrenie en geef specifieke
voorbeelden van elk.........................................................................................................................19
Leerdoel 2.2: Beschrijf de ontdekking van de eerste twee veel voorgeschreven antipsychotische
medicijnen........................................................................................................................................20
Leerdoel 2.3: Beschrijf de evolutie van de dopamine-theorie van schizofrenie................................20
Leerdoel 2.4: Beschrijf twee huidige onderzoekslijnen over schizofrenie.........................................21
Leerdoel 2.5: Leg uit wat momenteel bekend is over de genetica en epigenetica van schizofrenie. 22
,Leerdoel 2.6: Beschrijf de verschillende hersenveranderingen die geassocieerd worden met
schizofrenie.......................................................................................................................................22
Leerdoel 2.7: beschrijf wat klinische depressie is.............................................................................23
Leerdoel 2.8: Beschrijf het vroege onderzoek dat leidde tot de ontdekking van antidepressiva.
Vermeld ook elk van de vijf belangrijkste klassen van antidepressieve medicijnen en geef één
specifiek voorbeeld van elk...............................................................................................................24
Leerdoel 2.9: Beschrijf twee vormen van behandeling voor depressie die gebruik maken van
hersenstimulatie...............................................................................................................................25
Leerdoel 2.10: Beschrijf twee theorieën over de oorzaken van ernstige depressieve stoornis.........25
Leerdoel 2.11: Beschrijf onze huidige stand van kennis over de genetische en epigenetische
mechanismen van depressie.............................................................................................................25
Leerdoel 2.12: Beschrijf de verschillende hersenverschillen die geassocieerd zijn met een ernstige
depressieve stoornis.........................................................................................................................26
Leerdoel 2.13: Beschrijf de symptomen die geassocieerd zijn met elk van de twee typen bipolaire
stoornis.............................................................................................................................................26
Leerdoel 2.14: Beschrijf de ontdekking van de eerste stemmingsstabilisator...................................26
Leerdoel 2.15: Beschrijf enkele factoren die mogelijk bijdragen aan het ontstaan en behoud van
bipolaire stoornis..............................................................................................................................27
Leerdoel 2.16: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van bipolaire stoornis.......................................................................................................................27
Leerdoel 2.17: Beschrijf de hersenverschillen geassocieerd met bipolaire stoornis.........................28
Leerdoel 2.18: Beschrijf vier angststoornissen.................................................................................28
Leerdoel 2.19: Beschrijf drie soorten medicijnen die worden gebruikt bij de behandeling van
angststoornissen...............................................................................................................................28
Leerdoel 2.20: Beschrijf drie diermodellen voor angststoornissen...................................................29
Leerdoel 2.21: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van angststoornissen........................................................................................................................29
Leerdoel 2.22: Beschrijf de verschillende hersenverschillen die geassocieerd zijn met
angststoornissen...............................................................................................................................30
Leerdoel 2.23: Beschrijf de symptomen van het syndroom van Tourette.........................................30
Leerdoel 2.24: Beschrijf hoe het syndroom van Tourette wordt behandeld.....................................30
Leerdoel 2.25: Beschrijf onze huidige kennis over de genetische en epigenetische mechanismen
van het syndroom van Tourette........................................................................................................31
Leerdoel 2.26: Beschrijf de onderzoeksbevindingen met betrekking tot de neurale basis van het
syndroom van Tourette.....................................................................................................................31
Leerdoel 2.27: Beschrijf de drie fasen van klinische onderzoeken....................................................31
Leerdoel 2.28: Identificeer zes controversiële aspecten van klinische onderzoeken:.......................32
Leerdoel 2.29: Bespreek de relatieve effectiviteit van klinische onderzoeken..................................33
, Hoofdstuk 1 - Biopsychology of Emotion, Stress, and
Health Originally
Leerdoel 1.1: Benoem de belangrijkste gebeurtenissen in de
geschiedenis van het onderzoek naar de biopsychologie van emoties
De Phineas Gage-case: Phineas Gage was een spoorwegarbeider die een ernstig ongeluk had. Tijdens
het ongeluk werd een ijzeren staaf door zijn schedel geschoten, waardoor zijn frontale kwab
beschadigd raakte. Ondanks dat hij het ongeluk overleefde, kreeg hij een paar gevolgen. Hij werd
impulsief, ongeduldig en kon zijn emoties en sociale normen niet meer goed in controle houden. Deze
zaak was belangrijk, omdat het mislukte bij het begrijpen van de rol van de frontale kwabben bij
persoonlijkheid en gedrag. Het veroorzaakte schade aan specifieke delen van de ernstige gevolgen
kan voor iemand functioneren.
Darwins evolutietheorie: De eerste belangrijke gebeurtenis is de studie van het boek van Darwin,
waarin de theorie stelt dat emoties zijn ontstaan door natuurlijke selectie. Hij geloofde dat emoties
een adaptieve functie hebben gehad in de overleving en voortplanting van soorten (Vb. het ervaren
van angst kan helpen bij het vermijden van gevaarlijke situaties).
James lange theorie: Volgens de theorie wordt stimuli ontvangen door de cortex, die veranderingen
teweegbrengt in de viscerale organen via het autonome zenuwstelsel en in de skeletspieren via het
somatische zenuwstelsel. Vervolgens triggeren de autonome en somatische reacties de ervaring van
emotie in de hersenen, dus eerst hebben we een fysieke reactie op een gebeurtenis en daarna
interpreteren we de sensaties als een emotie. (Vb. we voelen ons bang omdat ons hart harder klopt).
Cannon bard theorie: Deze theorie stelt dat een emotioneel gevoel en een interne fysiologisch
respons tegelijkertijd plaatsvinden. De een is niet de oorzaak van de ander.
Klüver-Bucy syndroom: Het syndroom is een aandoening die wordt gekenmerkt door
gedragsverandering als gevolg van beschadiging of disfunctie van de frontale kwabben van de
hersenen. De symptomen die worden vertoont zijn; hyperoraliteit (neiging om objecten in de mond
te stoppen), hyperseksualiteit, emotionele vervlakking, verlies van angst en verlies sociale
remmingen. Deze symptomen kunnen her gevolg zijn van schade aan de amygdala en andere delen
van de frontale kwabben.
Het limbische systeem en emoties (Papez): De theorie stelt dat het limbisch systeem, een netwerk
van hersenstructuren, betrokken is bij het reguleren van emoties. Volgens de theorie is er circuit dat
informatie verwerkt en doorgeeft tussen de verschillende delen van het limbisch systeem. Het
limbisch systeem bestaat uit de hippocampus, thalamus en de hypothalamus.
Sham rage (schijnwoede): Overdreven agressieve reactie die kan optreden bij dieren, waarbij ze boos
lijken zonder reden. Schijnwoede kan worden veroorzaakt door beschadiging of verwijdering van de
hersenschors, met name de delen die betrokken zijn bij emotieregulatie.
