Anatomie en Fysiologie
Motorisch stelsel
14.1
Het skelet vormt een stabiel inwendig raamwerk, waaraan alle andere delen van het lichaam
zijn opgehangen. Het bestaat uit ongeveer 200 boten die in meer of mindere mate
beweegbaar met elkaar zijn verbonden door middel van gewrichten. Het centrale deel van
het skelet wordt gevormd door de schedel, borstkas en de wervelkolom. Dit heet het axiale
skelet, ze vormen de as van het lichaam.
14.1.1 Bouw van het bot
Botweefsel is een steunweefsel met een heel stevige matrix (structuur). Dat komt door de
kalkzouten waarvan de matrix voor 2/3 bestaat. De rest van de matrix wordt ingenomen
door collagene vezels die het bot een zekere veerkracht geven.
Botweefsel heef een lamellaire bouw: het is in laagjes gestructureerd. In elke lamel hebben
de collagene vezels dezelfde richtng. Doordat de vezelrichtng in elke lamel steeds anders is
dan de vorige, krijgt het botweefsel een grote stevigheid.
Botweefsel heef een intensieve stofwisseling en is goed doorbloed. Het doorloopt een
voortdurende cyclus van opbouw en afraak.
Hoewel boten (ossa, enkelvoud os) erg variëren in groote en vorm, hebben ze een
gemeenschappelijke opbouw. In een bot trek je altjd de volgende delen:
-periost
-substanta compacta
-substanta spongiosa
Periost (beenvlies)
Alle boten zijn omgeven door periost (beenvlies), een taai vlies dat uit straf bindweefsel
bestaat en veel sensibele zenuwen bevat. De collagene vezels van het bindweefsel zijn stevig
verankerd in de buitenste laag van het botweefsel. Periost voorzien het bot van bloed door
middel van aanvoerende en afvoerende bloedvaten. Deze dringen het bot binnen via
uitsparingen in het bot, volkmannkanalen. Het periost is ook de aanhechtngsplaats voor
pezen en gewrichtskapsels.
Substantia compacta (hard botweefsel)
Tegen het periost aan ligt een laag substanta compacta. Het buitenste laagje bestaat uit een
aantal lamellen die het hele oppervlak van het bot volgen en er evenwijdig aan lopen. Het
meer naar buiten gelegen deel van de substanta compacta bestaat uit lange zuilen van
botweefsel. Zo’n zuil heet een osteon (botbuis). In een osteon liggen 8 tot 15 lamellen
concentrisch rond een centraal kanaal met bloed- en lymfevaten, het haverskanaal. Tussen
de lamellen bevinden zich osteocyten (botcellen) die met hun vele cytoplastsche uitlopers
de uitwisseling tussen het botweefsel en het bloed verzorgen.
Substantia spongiosa (sponsachtig botweefsel)
Elk bot bestaat voor een deel uit substanta spongiosa. Het sponsachtg botweefsel heef wel
de lammelaire opbouw maar de lamellen zijn in een netwerk van beenbalkjes gestructureerd
met kleine holtes daartussen. Deze holtes bevaten rood beenmerg waarin bloedcelvorming
plaatsvindt. Er bevinden in de substanta spongiosa geen osteonen en haverskanalen. De
beenbalkjes zijn zo geordend dat de meest voorkomende drukkrachten die het botstuk te
Motorisch stelsel
14.1
Het skelet vormt een stabiel inwendig raamwerk, waaraan alle andere delen van het lichaam
zijn opgehangen. Het bestaat uit ongeveer 200 boten die in meer of mindere mate
beweegbaar met elkaar zijn verbonden door middel van gewrichten. Het centrale deel van
het skelet wordt gevormd door de schedel, borstkas en de wervelkolom. Dit heet het axiale
skelet, ze vormen de as van het lichaam.
14.1.1 Bouw van het bot
Botweefsel is een steunweefsel met een heel stevige matrix (structuur). Dat komt door de
kalkzouten waarvan de matrix voor 2/3 bestaat. De rest van de matrix wordt ingenomen
door collagene vezels die het bot een zekere veerkracht geven.
Botweefsel heef een lamellaire bouw: het is in laagjes gestructureerd. In elke lamel hebben
de collagene vezels dezelfde richtng. Doordat de vezelrichtng in elke lamel steeds anders is
dan de vorige, krijgt het botweefsel een grote stevigheid.
Botweefsel heef een intensieve stofwisseling en is goed doorbloed. Het doorloopt een
voortdurende cyclus van opbouw en afraak.
Hoewel boten (ossa, enkelvoud os) erg variëren in groote en vorm, hebben ze een
gemeenschappelijke opbouw. In een bot trek je altjd de volgende delen:
-periost
-substanta compacta
-substanta spongiosa
Periost (beenvlies)
Alle boten zijn omgeven door periost (beenvlies), een taai vlies dat uit straf bindweefsel
bestaat en veel sensibele zenuwen bevat. De collagene vezels van het bindweefsel zijn stevig
verankerd in de buitenste laag van het botweefsel. Periost voorzien het bot van bloed door
middel van aanvoerende en afvoerende bloedvaten. Deze dringen het bot binnen via
uitsparingen in het bot, volkmannkanalen. Het periost is ook de aanhechtngsplaats voor
pezen en gewrichtskapsels.
Substantia compacta (hard botweefsel)
Tegen het periost aan ligt een laag substanta compacta. Het buitenste laagje bestaat uit een
aantal lamellen die het hele oppervlak van het bot volgen en er evenwijdig aan lopen. Het
meer naar buiten gelegen deel van de substanta compacta bestaat uit lange zuilen van
botweefsel. Zo’n zuil heet een osteon (botbuis). In een osteon liggen 8 tot 15 lamellen
concentrisch rond een centraal kanaal met bloed- en lymfevaten, het haverskanaal. Tussen
de lamellen bevinden zich osteocyten (botcellen) die met hun vele cytoplastsche uitlopers
de uitwisseling tussen het botweefsel en het bloed verzorgen.
Substantia spongiosa (sponsachtig botweefsel)
Elk bot bestaat voor een deel uit substanta spongiosa. Het sponsachtg botweefsel heef wel
de lammelaire opbouw maar de lamellen zijn in een netwerk van beenbalkjes gestructureerd
met kleine holtes daartussen. Deze holtes bevaten rood beenmerg waarin bloedcelvorming
plaatsvindt. Er bevinden in de substanta spongiosa geen osteonen en haverskanalen. De
beenbalkjes zijn zo geordend dat de meest voorkomende drukkrachten die het botstuk te
