Marjolein Biemans
ANR: 440136
Inleiding filosofie
26-09-2012
Immanuel Kant: Synthetisch oordeel a priori
Kant probeerde als eerste de kloof te overbruggen tussen het rationalisme en het
empirisme. Het rationalisme vond dat kennis alleen voortkwam uit de ratio, terwijl het
empirisme vond dat kennis alleen voortkwam uit zintuiglijke waarneming. Kant kwam
met een oplossing om beide te kunnen combineren.
A priori en a posteriori
Kant maakte een onderscheid tussen a priori kennis en a posteriori kennis. A priori
kennis was volgens Kant de kennis die voortkomt uit de ratio of de rede. Deze kennis
is universeel en algemeen geldig. A posteriori is kennis die voortkomt uit de
zintuiglijke waarneming. Het is een oordeel dat achteraf wordt gegeven.
Analytisch en synthetisch oordeel
Ook maakte Kant een onderscheid tussen analytische oordelen en synthetische
oordelen. Een analytisch oordeel is een oordeel dat in het object zelf ligt. In zo’n
oordeel ligt wel kennis, maar deze voegt niets toe aan het object. Een voorbeeld
hiervan is “een vrijgezel is ongetrouwd”. Het feit dat de vrijgezel ongetrouwd is, ligt al
in het object “vrijgezel”. Een synthetisch oordeel is een oordeel dat juist wel iets
toevoegt aan het object. Als je zegt de bal is rood, dan is het een synthetisch
oordeel, want het feit dat de bal rood is ligt niet in het object “bal”.
Synthetisch oordeel a priori
Er zijn twee hele duidelijke combinaties van deze begrippen. De eerste combinatie is
analytisch a priori oordeel, een oordeel dat al in het object zelf ligt en daarom ook
met de rede bedacht. De tweede combinatie is synthetisch a posteriori oordeel, dit is
een oordeel dat achteraf wordt gegeven en kennis toevoegt aan het object.
Om het empirisme en het rationalisme te combineren, moest Kant bewijzen dat er
ook zoiets is als een synthetisch a priori oordeel. Dit heeft hij uitgelegd aan de hand
van hoe wij als mensen de wereld kunnen kennen. In onze verhouding tot de
werkelijkheid structuren wij zo dat we natuurwetmatige eigenschappen geven aan de
werkelijkheid. Dit doen wij, omdat wij altijd moeten vertrekken van ons subject. Wij
kunnen dan ook niet het “ding an sich” kennen. Daarom geven wij dingen zoals
noodzakelijkheid en oorzakelijkheid achteraf aan een object.
Een synthetisch oordeel a priori is een oordeel dat achteraf gegeven wordt en kennis
toevoegt aan het object. Dit oordeel is dus mogelijk, omdat wij aan een object
natuurwetmatigheden toekennen. Een voorbeeld hierbij is dat een kaars altijd smelt
in de zon. Dit hebben wij pas achteraf bepaald, toen we het een heleboel keren
hebben zien gebeuren, maar dit is wel iets wat niet in het object zelf ligt. In het object
“kaars” zit niet de wetmatigheid dat een kaars altijd smelt in de zon. Maar het feit dat
de kaars altijd smelt in de zon is wel een wetmatigheid.
Sterkte/zwakte analyse van het synthetisch oordeel a priori
De zwakte in de argumentatie van Kant, is het feit dat hij de oorzakelijkheid en
noodzakelijkheid neemt als dingen, waarvan hij zeker weet dat ze er zijn. Hume haalt
dit eigenlijk al onderuit, omdat wij de oorzakelijkheid bijvoorbeeld niet kunnen zien.
ANR: 440136
Inleiding filosofie
26-09-2012
Immanuel Kant: Synthetisch oordeel a priori
Kant probeerde als eerste de kloof te overbruggen tussen het rationalisme en het
empirisme. Het rationalisme vond dat kennis alleen voortkwam uit de ratio, terwijl het
empirisme vond dat kennis alleen voortkwam uit zintuiglijke waarneming. Kant kwam
met een oplossing om beide te kunnen combineren.
A priori en a posteriori
Kant maakte een onderscheid tussen a priori kennis en a posteriori kennis. A priori
kennis was volgens Kant de kennis die voortkomt uit de ratio of de rede. Deze kennis
is universeel en algemeen geldig. A posteriori is kennis die voortkomt uit de
zintuiglijke waarneming. Het is een oordeel dat achteraf wordt gegeven.
Analytisch en synthetisch oordeel
Ook maakte Kant een onderscheid tussen analytische oordelen en synthetische
oordelen. Een analytisch oordeel is een oordeel dat in het object zelf ligt. In zo’n
oordeel ligt wel kennis, maar deze voegt niets toe aan het object. Een voorbeeld
hiervan is “een vrijgezel is ongetrouwd”. Het feit dat de vrijgezel ongetrouwd is, ligt al
in het object “vrijgezel”. Een synthetisch oordeel is een oordeel dat juist wel iets
toevoegt aan het object. Als je zegt de bal is rood, dan is het een synthetisch
oordeel, want het feit dat de bal rood is ligt niet in het object “bal”.
Synthetisch oordeel a priori
Er zijn twee hele duidelijke combinaties van deze begrippen. De eerste combinatie is
analytisch a priori oordeel, een oordeel dat al in het object zelf ligt en daarom ook
met de rede bedacht. De tweede combinatie is synthetisch a posteriori oordeel, dit is
een oordeel dat achteraf wordt gegeven en kennis toevoegt aan het object.
Om het empirisme en het rationalisme te combineren, moest Kant bewijzen dat er
ook zoiets is als een synthetisch a priori oordeel. Dit heeft hij uitgelegd aan de hand
van hoe wij als mensen de wereld kunnen kennen. In onze verhouding tot de
werkelijkheid structuren wij zo dat we natuurwetmatige eigenschappen geven aan de
werkelijkheid. Dit doen wij, omdat wij altijd moeten vertrekken van ons subject. Wij
kunnen dan ook niet het “ding an sich” kennen. Daarom geven wij dingen zoals
noodzakelijkheid en oorzakelijkheid achteraf aan een object.
Een synthetisch oordeel a priori is een oordeel dat achteraf gegeven wordt en kennis
toevoegt aan het object. Dit oordeel is dus mogelijk, omdat wij aan een object
natuurwetmatigheden toekennen. Een voorbeeld hierbij is dat een kaars altijd smelt
in de zon. Dit hebben wij pas achteraf bepaald, toen we het een heleboel keren
hebben zien gebeuren, maar dit is wel iets wat niet in het object zelf ligt. In het object
“kaars” zit niet de wetmatigheid dat een kaars altijd smelt in de zon. Maar het feit dat
de kaars altijd smelt in de zon is wel een wetmatigheid.
Sterkte/zwakte analyse van het synthetisch oordeel a priori
De zwakte in de argumentatie van Kant, is het feit dat hij de oorzakelijkheid en
noodzakelijkheid neemt als dingen, waarvan hij zeker weet dat ze er zijn. Hume haalt
dit eigenlijk al onderuit, omdat wij de oorzakelijkheid bijvoorbeeld niet kunnen zien.
