1. ENCOCRIENE URGENTIES
Diabetes
= Verzamelnaam voor verschillende metabole aandoeningen
- Met 1 gemeenschappelijk kenmerk = hyperglycemie
o Aanleiding tot hyperglycemie
Insuline secretie defect
= Uitputting van bètacellen in pancreas die instaat voor
insulineproductie
Type 1, MODY, type 3c (stoppen van hersenen met productie
insuline = geen invloed op suikerspiegel in bloed, wel op
werking van hersenen)
Insuline resistentie
= Lichaam reageert onvoldoende op geproduceerde insuline
Type 2, hormonale/medicamenteuze oorzaken of inflammatie
o Ontstaan van relatief insuline-tekort wat leidt tot anabole actie
Hyperglycemie
Verhoogde lipolyse
Afbraak proteïne
Introductie diabetes
Glucose homeostase
, Te lage bloedglucose (hypoglycemie) Te hoge bloedglucose (hyperglycemie)
Zorgt voor verstoorde functie van Zorgt voor verstoorde functie van
- Hersencellen - Meerdere weefsels
- Cellen van netvlies - Verhoogde glycatie (suikerschade:
- Cellen van niermedulla: binnenste reactie van geraffineerde suiker met
laag van de nier proteïnen van huid)
- Rode bloedcellen o Zorgt voor weefselschade,
inflammatie…
! Kan dodelijk zijn !
Strikte regulatie noodzakelijk
- Behandeling met insuline of glucagon
o In combinatie met:
Catecholamines: fight/flight reactie = verhoging suikerspiegel)
Cortisol: hormoon die seintje geeft aan glycogeen om zich weer om te
zetten tot glycose)
Groeihormoon: stimuleert omzetting van glycogeen tot glucose
Incretines: hormonen die alvleesklier stimuleren tot aanmaak insuline
- Sick day management plan
o Bij gestoorde suikerwaarden bij diabeten: meer kans op ziekte en infecties
Bij minste ziektesymptoom: gepersonaliseerd stappenplan volgen
Normaal: insuline bindt op receptoren van de cel
- Geeft signaal aan transporters in cel = glucose naar binnen
brengen
- Insuline: rode figuren
Type 1 diabetes
- Alvleesklier produceert te weinig/geen insuline
o = Geen signaal verzonden om glucose de cel binnen te
brengen
o = Glucose stapelt zich op in bloedbaan (oranje bollen)
o Bèta-cellen van pancreas zijn ‘ziek’
Type 2 diabetes
- Alvleesklier produceert te weinig insuline + resistente
lichaamscellen
o Deel van insuline bindt zich op receptoren van cel
o MAAR signaal om glucose te transporteren in cel = geblokkeerd
, o = Glucose stapelt zich op in bloedbaan
Symptomen diabetes
- Polyurie
- Extreme honger en dorst
- Plotse gewichtsdaling
- Vermoeidheid
- Wazig zicht
- Infecties
- Slechte wondheling
- Droge huid
Diagnose van diabetes
- Bij willekeurige bloedafname glycemie > of = 200 mg/dl
- Bij nuchtere bloedafname glycemie > of = 126 mg/dl
- OGTT (orale glucosetoleratietest)
o Bloedafname bij begin van test
o Drinken van oplossing met 75 g glucose
o 30 min, 1 uur en 2 uur bloedafname
Na 2 uur glycemie van > of = 200 mg/dl = diabetes
- HbA1c >6,5% = maat van gemiddelde van bloedsuikerspiegel in afgelopen weken
o Hemoglobine A1c is eiwit dat RBC zijn kleur geeft en aan suiker is gebonden
Epidemiologie
Incidentie: aantal nieuwe zieken in populatie over bepaalde periode
Prevalentie: aantal zieken in populatie op gegeven moment
- Type 2: 90% van de diabeten = meerderheid van mensen
- Type 1: 5-10% van diabeten = volledige afhankelijkheid van insuline
- Secundaire diabetes = ontstaan diabetes als gevolg van andere ziektes, medicatie…
Behandeling
= Afhankelijk van type diabetes
Insuline decretie effect - Insuline: onvermijdelijk bij diabetes type 1 en 3c
- Insuline secretagonen (sulfonylurea): bij MODY
o Sulfonylurea: bloedglucoseverlagende
medicatie
Stimuleren afgifte van insuline door
eilandjes van Langerhans
Insuline resistentie - Insuline sensitizers: metformine
o Maakt de cellen gevoeliger voor insuline
- Incretine-mimetica: GLP-1 analoga
o Werking van incretine hormoonGLP-1
nabootsen= glucose verlagen in bloed
Diabetes
= Verzamelnaam voor verschillende metabole aandoeningen
- Met 1 gemeenschappelijk kenmerk = hyperglycemie
o Aanleiding tot hyperglycemie
Insuline secretie defect
= Uitputting van bètacellen in pancreas die instaat voor
insulineproductie
Type 1, MODY, type 3c (stoppen van hersenen met productie
insuline = geen invloed op suikerspiegel in bloed, wel op
werking van hersenen)
Insuline resistentie
= Lichaam reageert onvoldoende op geproduceerde insuline
Type 2, hormonale/medicamenteuze oorzaken of inflammatie
o Ontstaan van relatief insuline-tekort wat leidt tot anabole actie
Hyperglycemie
Verhoogde lipolyse
Afbraak proteïne
Introductie diabetes
Glucose homeostase
, Te lage bloedglucose (hypoglycemie) Te hoge bloedglucose (hyperglycemie)
Zorgt voor verstoorde functie van Zorgt voor verstoorde functie van
- Hersencellen - Meerdere weefsels
- Cellen van netvlies - Verhoogde glycatie (suikerschade:
- Cellen van niermedulla: binnenste reactie van geraffineerde suiker met
laag van de nier proteïnen van huid)
- Rode bloedcellen o Zorgt voor weefselschade,
inflammatie…
! Kan dodelijk zijn !
Strikte regulatie noodzakelijk
- Behandeling met insuline of glucagon
o In combinatie met:
Catecholamines: fight/flight reactie = verhoging suikerspiegel)
Cortisol: hormoon die seintje geeft aan glycogeen om zich weer om te
zetten tot glycose)
Groeihormoon: stimuleert omzetting van glycogeen tot glucose
Incretines: hormonen die alvleesklier stimuleren tot aanmaak insuline
- Sick day management plan
o Bij gestoorde suikerwaarden bij diabeten: meer kans op ziekte en infecties
Bij minste ziektesymptoom: gepersonaliseerd stappenplan volgen
Normaal: insuline bindt op receptoren van de cel
- Geeft signaal aan transporters in cel = glucose naar binnen
brengen
- Insuline: rode figuren
Type 1 diabetes
- Alvleesklier produceert te weinig/geen insuline
o = Geen signaal verzonden om glucose de cel binnen te
brengen
o = Glucose stapelt zich op in bloedbaan (oranje bollen)
o Bèta-cellen van pancreas zijn ‘ziek’
Type 2 diabetes
- Alvleesklier produceert te weinig insuline + resistente
lichaamscellen
o Deel van insuline bindt zich op receptoren van cel
o MAAR signaal om glucose te transporteren in cel = geblokkeerd
, o = Glucose stapelt zich op in bloedbaan
Symptomen diabetes
- Polyurie
- Extreme honger en dorst
- Plotse gewichtsdaling
- Vermoeidheid
- Wazig zicht
- Infecties
- Slechte wondheling
- Droge huid
Diagnose van diabetes
- Bij willekeurige bloedafname glycemie > of = 200 mg/dl
- Bij nuchtere bloedafname glycemie > of = 126 mg/dl
- OGTT (orale glucosetoleratietest)
o Bloedafname bij begin van test
o Drinken van oplossing met 75 g glucose
o 30 min, 1 uur en 2 uur bloedafname
Na 2 uur glycemie van > of = 200 mg/dl = diabetes
- HbA1c >6,5% = maat van gemiddelde van bloedsuikerspiegel in afgelopen weken
o Hemoglobine A1c is eiwit dat RBC zijn kleur geeft en aan suiker is gebonden
Epidemiologie
Incidentie: aantal nieuwe zieken in populatie over bepaalde periode
Prevalentie: aantal zieken in populatie op gegeven moment
- Type 2: 90% van de diabeten = meerderheid van mensen
- Type 1: 5-10% van diabeten = volledige afhankelijkheid van insuline
- Secundaire diabetes = ontstaan diabetes als gevolg van andere ziektes, medicatie…
Behandeling
= Afhankelijk van type diabetes
Insuline decretie effect - Insuline: onvermijdelijk bij diabetes type 1 en 3c
- Insuline secretagonen (sulfonylurea): bij MODY
o Sulfonylurea: bloedglucoseverlagende
medicatie
Stimuleren afgifte van insuline door
eilandjes van Langerhans
Insuline resistentie - Insuline sensitizers: metformine
o Maakt de cellen gevoeliger voor insuline
- Incretine-mimetica: GLP-1 analoga
o Werking van incretine hormoonGLP-1
nabootsen= glucose verlagen in bloed
