Samenvatting Sensorische transductie

HF5: Sensorische transductie
1. Algemene principes:
 Classifcaties
 Modaliteit:
Bv smaak, reuk …
- Submodaliteit:
Bv zuur, zout, biter, zoet, …

Chemo-, photo-, thermo-, mechano-, noci- (pijnREC – meestal vrij zenuwuiteinde), proprio-
(houding lichaam id ruimte),osmo-, baro- receptoren

 Locatie:
- Somatosensorische sytemen
= receptoren die voorkomen in gewrichten, huid, spieren, ingewanden
- Speciale sensoren
= bvb fotoreceptoren, haarcellen
 Antwoord type na prikkeling:
- Tonische receptor
= antwoorden contnue na prikkel
- Fasische receptoren
= antwoorden enkel wnr prikkel toegedient – enkel bij verandering – niet bij
aanhouden prikkel
o Bv lichaampje Vater pacini:
 Druk gevoeligheid
 Neemt enkel verandering waar
 Neemt af wnr druk constant blijf
 Meeste receptoren fasisch
 Antwoordt sterkst bij verandering omgeving
1. Bv fotoreceptoren:
 Passen zicht à à het contnue licht – bij verandering – opnieuw
aanpassen
 Morfologie:
- Vrije zenuwuiteinden
o Al dan niet omgeven door kapsel
o Bv lichaampje Vater Pacini:
= zenuwuiteinde met kapseltje rond
o Bv pijnreceptoren:
= enkel vrije zenuwuiteinde
- Speciale receptor cellen
o Haarcellen, fotoreceptoren,..

,  Sensorische transductie
a) Vrije zenuw
- Prikkel thv sensorisch gedeelte
- Potentaal verandering opgewekt
= generator potentiaal
- Drempel bereikt in acteve zone (rood)?
- AP w opgewekt + w vtgl over zenuw
- NT vrijzetng

Bv. lichaampje v Vater Pacini, pijnzenuw

b) Acteve zone = de hillock
- Generator potentaal opgewekt id acteve zone/hillock
c) Specifeke receptor
- Prikkel id groene zone
- Depolarisate  receptor potentiaal
- Geen AP – enkel een receptor potentaal (zijn meestal kleine cellen)
 De cellen vuren zelf geen AP
- Verandering in Ca
- Bepaalt #NT die w vrijgezet
- NT in synaptsch contact  w omgezet in EPSP
- In acteve zone drempel bereiken
- Wel AP actef over zenuw geleidt naar CZS

Bv. fotoreceptor, haarcel

 Analoog naar digitale omzetting
Analoog signaal
zwak = generator of receptor pot die w omgezet
naar AP

Waarnemen hoe sterk je prikkelt:
Hoe groot generator/receptor pot was
prikkel
AP is altjd even groot
Prikkel weerspiegelt dus enkel in freq vd AP
over die aferente zenuwbaan


sterk  Sterk analoog signaal: w omgezet in hoge freq & omgekeerd
 AF modulate = amplitude-frequente
- Niet enkel bij vrije zenuwuiteinden
- Ook bij specifeke receptorcellen
o Bv hard geluid:
 Hoge decibels – sterk receptor potent in haarcel
 Sterke depolarisate
 Veel NT vrijzetng
 Hogere freq v AP over gehoorzenuw naar hersenen

, o Bv zacht geluid
 Depolarisate kleiner – NT vrijzetng kleiner – lagere freq

2. Sensorische codering
1. Modaliteit & submodaliteit
a. Zoutsmaak waarnemen
2. Intensiteit + graad
a. Hoe intensief is de smaak?
b. Snelheid waarmee de smaak veranderd
c. Ook bv tast: 2 keer drukken kan 2x zacht & 1x hard & 1x zacht
3. Locatie
a. Waar iemand bv knijpt
4. Duur

 Stimulus modaliteit
1. Modaliteit coderen:
a. Smaakrec, fotorec, tastrec
2. Submodaliteit
a. Ruik: miljoenen geurstofen
 Toch niet vr elke geur een spec cel?  anders veel te grote neus
 Labbeled line niet mogelijk  fjn getuned
1. Wel bij druk
 Wel populaton codering  Breed getuned
1. Groep recept bv voor citroen andere groep vr banaan
2. Mogelijke overlap tss de groepen
 Hoe weten welke geur we ruiken?
 De populate cellen die actef zijn
b. Smaak:
o Op tong: 1 soort cellen die zoet detecteren = labbeled line

 Stimulus intensiteit
- frequente v AP – AF modulate
 Sterke prikkel:
 Grotere receptor – generator potentaal
 W omgezet in hogere freq AP
 amplitude receptor/generatorpot evenredig met stmulus intensit.
(zie grafek)
 beperkt door omkeerpotentaal
 Op bepaalt moment: nog sterker prikkelen  potent neemt
niet verder toe (=knik id curve)
Bv. 1 a aferente zenuwvezel – spierspoeltjes
 Druk – generator potentaal – depolar
 Nooit verder depolar dan -10mV
-
 Je moet altjd onder omkeerpot van mech gestuurde
-
kanaaltjes blijven
- Tijd tussen AP gebruiken om intensiteit te
coderen: