Samenvatting Anatomie en ziekteleer voor verzorgende IG deel 1

Samenvatting
Anatomie en
ziekteleer voor
Verzorgende IG deel 1
Thema 1: Algemene inleiding
Thema 2: Hulp bij de persoonlijke verzorging
Thema 3: Ondersteunen bij de opname van voeding & vocht
Thema 4: Hulp bij de uitscheiding
Thema 5: Hulp bij mobiliteitsproblemen
Thema 6: Zorg voor een evenwichtig activiteit- en rustpatroon
Thema 7: Bewaken van de vitale functies
Thema 8: Zorg voor het medicijngebruik
Thema 9: Wonden verzorgen
Thema 10: Reageren bij ongevallen en onvoorziene situaties
Thema 11: Begeleiden van de zorgvrager bij ernstig ziek-zijn en overlijden

,Thema 1 Ziekteleer, anatomie en fysiologie

Ziekteleer
Het geeft een beschrijving van de:
 de oorzaak
 de verschijnselen
 het verloop
 de behandeling
 de gevolgen van een ziekte

Anatomie
De wetenschap die de bouw van het menselijke lichaam onderzoekt en bestudeert:
 waar liggen de organen
 hoe zien ze eruit
 uit welke weefsels zijn ze opgebouwd

Fysiologie
De wetenschap die de werking en de functie van de organen onderzoekt en bestudeert:
 Hoe is de werking van de organen
 Waar dienen ze voor
 Wat is hun rol bij gezond functioneren

,Thema 2 Hulp bij de persoonlijke verzorging

Griep
Een infectie veroorzaakt door een influenzavirus.

Influenza
Een ziekte met hoge koorts, spierpijn en klachten van de luchtwegen die ontstaat door
infectie met het influenzavirus.

Lichaam bezit 3 verschillende afweerlinies
 De huid en slijmvliezen
 De leukocyten
 Het immuunsysteem

Eerste afweerlinie:
 Bestaat uit de huid en de organen die in contact staan met de buitenwereld, zoals de mond,
de neus en de vagina.
 De huid bedekt een groot deel van je lichaam en is ondoordringbaar voor de meeste
ziekteverwekkers.

Tweede afweerlinie:
 Bestaat uit leukocyten ( bepaalde witte bloedcellen) die voor afweer besmetting zorgen
 Fagocytose doden de ziekteverwekkers door ze op te eten
 Opruimen van lichaamscellen die door de virussen zijn aangetast.

Derde afweerlinie:
 Bestaat uit het immuunsysteem dat lymfocyten ( bepaalde witte bloedcellen)
 Systeem dat bij een infectie afweercellen en antistoffen aanmaakt.

Koorts
 Reactie van het lichaam op een infectie (besmetting waarbij ziekteverschijnselen
binnendringen)
 Witte bloedcellen vechten tegen de ziekteverwekkers, resultaat: afvalstoffen in bloed
 Hierdoor raakt het temperatuurcentrum in de hersenen ontregelt
 Lichaam neemt maatregelen om zichzelf te verwarmen
 Krijgt het koud, gaat klappertanden en gaat rillen
 Als ziekteverwekkers gedood zijn, verdwijnen de afvalstoffen maar is lichaamstemperatuur
nog te hoog
 Lichaam wil warmte kwijt raken: je hebt het warm, voelt heet aan en gaat transpireren

Oplopende koorts = koud hebben
Afnemende koorts = warm hebben

Temperatuurstoornissen
Normaal = 37°
Verhoging = tot 38°
Koorts = boven 38°
Hyperthermie/extreem hoge koorts = boven 41°

,Koortsverwekkende stoffen in het lichaam
 Giftige stoffen die vrijkomen uit bacteriën
 Virussen
 Stoffen die vrijkomen bij beschadiging van weefsels; ontsteking/afsterven weefsel
 Eiwitten die vrijkomen uit afweercellen
 Sommige geneesmiddelen

Koortsverschijnselen
 Rode warme huid
 Transpireren
 Snelle polsslag
 Snelle ademhaling
 Dorst en verminderde productie van urine
 Ernstige vermoeidheid
 Soms sufheid of verward raken
 Misselijkheid en braken bij stere prikkeling van de hersenen

Wat te doen bij koorts?
 Temperatuur meten
 Veel drinken
 Volledige (bed)rust
 Wachten tot dat het beter wordt

Lichaamstemperatuur
Warmbloedig: constant warme lichaamstemperatuur van 37° die het lichaam zelf op peil houdt.
Schiltemperatuur: lichaamstemperatuur aan de buitenkant van het lichaam, +/- 28°
Kerntemperatuur: lichaamstemperatuur aan de binnenkant van het lichaam, +/- 39°

Temperatuurcentrum
 Werkt als thermostaat voor het lichaam
 Krijgt signalen door van de temperatuurzintuigen
 Neemt maatregelen tegen afkoeling of oververhitting

Maatregelen van het lichaam tegen afkoeling
Krijgt kippenvel Haren gaan overeind staan, hierdoor ontstaan
een isolerend luchtlaagje
Spieren gaan meer warmte produceren Spieren gaan bewegen: bibberen en
klappertanden
Bleek zien Bloedvaten vernauwen, knijpen dicht waardoor
minder bloed langs de huid stroomt en de
warmtestraling minder wordt.

Maatregelen van het lichaam tegen oververhitting
Wordt sloom Langzamer bewegen, zodat spieren minder
warmte produceren
Krijgt rood, blozend gezicht Bloedvaten huid gaan verder openstaan,
warmtestraling neemt toe.
Gaat zweten Bij verdamping van zweet geeft de huid warmte
af

, Multiple sclerose
 Een chronische ziekte van het centrale zenuwstelsel
 De mergschede, beschermlaagje ronde de zenuwvezels is ontstoken
 Hierdoor kunnen de zenuwen de prikkels (impulsen) niet meer goed geleiden
 Daardoor ontstaan er stoornissen in het gevoel, de spieren en de werking van de zintuigen
 Behandeling gericht op het voorkómen van complicaties, draait om goede verzorging en
begeleiding
 Toedienen bijnierschorshormonen kan een plotselinge verergering van de ziekte afremmen

Kenmerkende verschijnselen MS
 Schubs: plotselinge verergeringen in het verloop van de ziekte
 Paresthesieën: tintelingen in armen en benen
 Verminderd gevoel en tintelingen
 Verlamming van spieren
 Intentietremor: trillen van de hand
 Spraak- en slikstoornissen
 Problemen met zien door ontstaan van dubbel beelden
 Incontinentie van urine
 Stemmingsstoornissen

Centraal zenuwstelsel
 Bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg
 Zenuwen worden hier banen genoemd: Piramidebaan, die impulsen vanuit de hersenen naar
het ruggenmerg stuurt.
 Worden beschermd door bot

Perifere zenuwstelsel
 Bestaat uit alle zenuwen die door het hele lichaam lopen
 Twee typen zenuwen: Gevoels- en bewegingszenuwen
 44 aantal zenuwen: 12 paar hersenzenuwen en 32 paar ruggenmergzenuwen
 Verbinden het ruggenmerg en de hersenen met de rest van het lichaam

Zenuwcel: een bepaald type cel dat in staat is om impulsen te geleiden, heeft veel korte uitlopers
dendrieten genoemd.

Zenuwvezel: uitloper van de zenuwcel, die impulsen vanaf het cellichaam geleidt. Elke zenuwcel
heeft maar één zenuwvezel.

Zenuw: een bundel van enkele honderden zenuwvezels, omgeven door bindweefselschede

Impulsen: prikkels die in de zenuwcel hele kleine elektrische stroompjes veroorzaken.

Gevoelszenuwen: zenuwen die impulsen vanuit de zintuigen naar de hersenen sturen. Op het
moment dat je de impulsen in de hersenen verwerkt, weet je wat je voelt, hoort of ziet.

Bewegingszenuwen: zenuwen die impulsen vanuit de hersenen naar de organen sturen zodat deze
iets gaan doen.

Hersenzenuwen: verbinden de hersen met de organen en weefsels van het hoofd

Ruggenmergzenuwen: verbinden het ruggenmerg en de organen van romp en ledematen.