A. Kleine vragen
1. Zoe Gattide Gamond & Isabelle
o 1830
o Uitbouw van lekenscholen voor meisjes in de omgeving van Brussel
2. Comission enquete du travail
o Oproer van 1886: klachten van arbeiders zorgde voor een publieke erkenning in de
commission d”enquête du travail (parlementaire onderzoekscommissie)
o Regering wou het socialisme beperken door tegemoetkomingen aan legitieme klachten
arbeiders
3. Congres van Gotha
o 1875 in Duitsland
o Belgisch socialisme: invloed van duitse reformistische model
o Het reformisme kreeg de bovenhand op revolutionaire stroming
4. Rerum Novarum
o 1891
o Door de Paus om situatie van arbeiders te verbeteren
o Belangrijke hefboom in de nieuwe socialere houdingen van de katholieken
o Sociale leer met antimoderne inspiratie verzoening met de moderniteit
o Ultramontanisme: nieuwe zingeving
o Beroepsverenigingen, sociale wetgeving = de materiële lotsverbetering
o Inspiratie van de coöperatieven (organisatievorm waarbij de werkgever en werknemer
samen in harmonie overleg plegen)
o Coöperatief referentiekader = cruciaal voor christendemocratie
o Christendemocratie getekend door de spanning tussen antimoderniteit en moderniteit
5. Algemeen Christelijk Vakverbond
o 1912: ontstaan van nieuwe aparte christelijke organisaties
o Arbeiders mochten belangen verdedigen: binnen de geest van klassenverzoening met
hun werkgevers
o Vrijer de belangen van arbeiders vertegenwoordigen
o Leefde nog sterk onder de bevoogding van de katholieke kerk (kerk = kiezen voor de
posities van de machthebbers)
6. Belgisch boerenbond
o 1890
o Coöperatieve ideologie van christendemocratie inspireerde overkoepelende organisaties
waardoor nieuwe inspireren zich hierop inspireren
7. Adolf Daens
o 1890
o Christendemocratie: klassenverzoenend standpunt waren minder radicaal dan de
sociaaldemocratie
o Ontstond dus dissidente christendemocratische beweging: Daensisme (Aalsterse priester
Adolf Daens)
o Opkomen voor het algemene stemrecht en radicale sociale maatregelen
o Kwam in botsing met Aalsterse katholieken
o Daensisme kwam tot een einde toen de priester uit zijn ambt ontzet werd door de
paus
,8. CCI (comité central industriel)
o Richting van het comité central du travail industriel later comité central industriel
(cci)
o Spreekbuis voor een machtige groep van waalse grootindustriëlen zwaar wegen op
regeringsbeleid
o Weinig weten van dialoog met de vakbonden
9. Nationale vrouwenraad
o 1905
o Pogingen om vrouwenorganisaties over partijen heen te organiseren
10. Ligue Belge du Droit de femmes
o 1892
o Sticher: Popelin
o Milderen van de discriminerende wetgeving ten aanzien van vrouwen in het onderwijs
11. Vlaams handelsverbond (Vlaams economisch verbond)
o 1908
o Vereniging van Vlaamsgezind patronaat
o Herdoopt in 1926 tot Vlaams Economisch Verbond (VEV)
12. Lodewijk de Raet
o Begin 20ste eeuw
o Verruiming van de Vlaamse beweging
o Verbeteren van de economische positie in Vlaanderen
o Het vernederlandsen van de universiteit van Gent
13. Solvay
o Begin 20ste eeuw
o Ontwikkeld productiviteitsdiscours
o Langzaam wijzigende houding tegenover arbeid en sociale kwestie
o Uitbuiting van arbeidersklasse diende plaats te maken voor efficiënte organisatie
o Opvoeren van de arbeidsproductiviteit = belang van gezonde, goed uitgeruste en
gelukkige arbeiders
Baanbrekende initiatieven:
o Werknemerspensioen
o Beperking van de arbeidstijd tot 8 uur
o Betaald vakantie
Oog voor een maatschappij die werkt volgens de wetten van de thermodynamica:
maximale rendement bereiken door inzet van alle eenheden en een rationeel gebruik
van energie
14. Julius Mac Leod
o Begin 20ste eeuw
o Verlichte flamingant die geloofde in de vooruitgang door kennisoverdracht en
volksverheffing
o Vlaams volk die in zijn eigen taal aan zijn eigen universiteit een intellectuele elite moest
vormen sociaaleconomische achterstand inhalen
o Verfranste bovenlaag in Vlaanderen = hielden geestelijk en materiële armoede in stand
hielden
15. Frans Van Cauwelaert (katholiek), Louis Franck (liberaal), Camille Huysmans
(Socialist)
, o 1910
o Bondgenootschap van de “drie kraaiende hanen”
o Leidde tot 1911 tot een eerste taalvoorstel
16. Jules Destrée
o 1912
o Frontman van de Waalse beweging
o Vlaanderen: tweetalig / Wallonië: eentalig
17. Internationale geografische conferentie in Brussel
o 1876
o Oprichting van de “Association Internationale Africaine”
18. Assocation Internationale Africaine
o 1876
o Privé- filantropische organisatie ging Centraal-Afrika “verkennen” en “openen voor de
beschaving” + afschaffen van de slavenhandel
o Ontdekte gebieden commerciële wingewesten van maken (lijn imperialistische logica)
19. Henry Morton Stanley
o Wou de Britten interesse opwekken voor de gebieden rond de Congostroom Ideale
kans voor Leopold
o Deed de ontdekkingsreiziger terugkeren naar de monding van de Congo om
nederzettingen te vestigen en verdragen te sluiten met inlandse machthebbers
o Gebeurde in naam van de privéorganisatie van de Koning “Comité d’Etudes du Haut-
Congo en zijn opvolger de “Association Internationale du Congo”
o Belgische soeverein oefende een totale controle uit op de nieuwe organisaties
20. Comité d’Etudes du Haut-Congo en zijn opvolger Association Internationale du
Congo
o 1878
o Was één van de organisaties waarmee Leopold II van België op sluikse wijze zijn
koloniale plannen vooruithielp
21. Union Minière du Haut-katanga, Forminière en de Chemins de Fer du Bas- Congo au
Katanga
o 1906
o Leopold II: uitbouw van Congolese netwerken van privéondernemingen
22. King Leopold’s Soliloquy Van Twain
o 1905
o Twain
o Het is een bijtende politieke satire over de privékolonie van koning Leopold II van België,
de Kongo-Vrijstaat. Twain gebruikt ooggetuigenverklaringen, missionarisberichten,
statistieken, krantenartikelen... en laat ze in een fictieve monoloog becommentariëren
door een geërgerde Leopold.
23. Vandervelde
o Begin 20ste eeuw
o Socialistische BWP politicus Vandervelde interpelleert in het parlement over de wandaden
in Congo
24. Koloniaal Charter
o 1908
1. Zoe Gattide Gamond & Isabelle
o 1830
o Uitbouw van lekenscholen voor meisjes in de omgeving van Brussel
2. Comission enquete du travail
o Oproer van 1886: klachten van arbeiders zorgde voor een publieke erkenning in de
commission d”enquête du travail (parlementaire onderzoekscommissie)
o Regering wou het socialisme beperken door tegemoetkomingen aan legitieme klachten
arbeiders
3. Congres van Gotha
o 1875 in Duitsland
o Belgisch socialisme: invloed van duitse reformistische model
o Het reformisme kreeg de bovenhand op revolutionaire stroming
4. Rerum Novarum
o 1891
o Door de Paus om situatie van arbeiders te verbeteren
o Belangrijke hefboom in de nieuwe socialere houdingen van de katholieken
o Sociale leer met antimoderne inspiratie verzoening met de moderniteit
o Ultramontanisme: nieuwe zingeving
o Beroepsverenigingen, sociale wetgeving = de materiële lotsverbetering
o Inspiratie van de coöperatieven (organisatievorm waarbij de werkgever en werknemer
samen in harmonie overleg plegen)
o Coöperatief referentiekader = cruciaal voor christendemocratie
o Christendemocratie getekend door de spanning tussen antimoderniteit en moderniteit
5. Algemeen Christelijk Vakverbond
o 1912: ontstaan van nieuwe aparte christelijke organisaties
o Arbeiders mochten belangen verdedigen: binnen de geest van klassenverzoening met
hun werkgevers
o Vrijer de belangen van arbeiders vertegenwoordigen
o Leefde nog sterk onder de bevoogding van de katholieke kerk (kerk = kiezen voor de
posities van de machthebbers)
6. Belgisch boerenbond
o 1890
o Coöperatieve ideologie van christendemocratie inspireerde overkoepelende organisaties
waardoor nieuwe inspireren zich hierop inspireren
7. Adolf Daens
o 1890
o Christendemocratie: klassenverzoenend standpunt waren minder radicaal dan de
sociaaldemocratie
o Ontstond dus dissidente christendemocratische beweging: Daensisme (Aalsterse priester
Adolf Daens)
o Opkomen voor het algemene stemrecht en radicale sociale maatregelen
o Kwam in botsing met Aalsterse katholieken
o Daensisme kwam tot een einde toen de priester uit zijn ambt ontzet werd door de
paus
,8. CCI (comité central industriel)
o Richting van het comité central du travail industriel later comité central industriel
(cci)
o Spreekbuis voor een machtige groep van waalse grootindustriëlen zwaar wegen op
regeringsbeleid
o Weinig weten van dialoog met de vakbonden
9. Nationale vrouwenraad
o 1905
o Pogingen om vrouwenorganisaties over partijen heen te organiseren
10. Ligue Belge du Droit de femmes
o 1892
o Sticher: Popelin
o Milderen van de discriminerende wetgeving ten aanzien van vrouwen in het onderwijs
11. Vlaams handelsverbond (Vlaams economisch verbond)
o 1908
o Vereniging van Vlaamsgezind patronaat
o Herdoopt in 1926 tot Vlaams Economisch Verbond (VEV)
12. Lodewijk de Raet
o Begin 20ste eeuw
o Verruiming van de Vlaamse beweging
o Verbeteren van de economische positie in Vlaanderen
o Het vernederlandsen van de universiteit van Gent
13. Solvay
o Begin 20ste eeuw
o Ontwikkeld productiviteitsdiscours
o Langzaam wijzigende houding tegenover arbeid en sociale kwestie
o Uitbuiting van arbeidersklasse diende plaats te maken voor efficiënte organisatie
o Opvoeren van de arbeidsproductiviteit = belang van gezonde, goed uitgeruste en
gelukkige arbeiders
Baanbrekende initiatieven:
o Werknemerspensioen
o Beperking van de arbeidstijd tot 8 uur
o Betaald vakantie
Oog voor een maatschappij die werkt volgens de wetten van de thermodynamica:
maximale rendement bereiken door inzet van alle eenheden en een rationeel gebruik
van energie
14. Julius Mac Leod
o Begin 20ste eeuw
o Verlichte flamingant die geloofde in de vooruitgang door kennisoverdracht en
volksverheffing
o Vlaams volk die in zijn eigen taal aan zijn eigen universiteit een intellectuele elite moest
vormen sociaaleconomische achterstand inhalen
o Verfranste bovenlaag in Vlaanderen = hielden geestelijk en materiële armoede in stand
hielden
15. Frans Van Cauwelaert (katholiek), Louis Franck (liberaal), Camille Huysmans
(Socialist)
, o 1910
o Bondgenootschap van de “drie kraaiende hanen”
o Leidde tot 1911 tot een eerste taalvoorstel
16. Jules Destrée
o 1912
o Frontman van de Waalse beweging
o Vlaanderen: tweetalig / Wallonië: eentalig
17. Internationale geografische conferentie in Brussel
o 1876
o Oprichting van de “Association Internationale Africaine”
18. Assocation Internationale Africaine
o 1876
o Privé- filantropische organisatie ging Centraal-Afrika “verkennen” en “openen voor de
beschaving” + afschaffen van de slavenhandel
o Ontdekte gebieden commerciële wingewesten van maken (lijn imperialistische logica)
19. Henry Morton Stanley
o Wou de Britten interesse opwekken voor de gebieden rond de Congostroom Ideale
kans voor Leopold
o Deed de ontdekkingsreiziger terugkeren naar de monding van de Congo om
nederzettingen te vestigen en verdragen te sluiten met inlandse machthebbers
o Gebeurde in naam van de privéorganisatie van de Koning “Comité d’Etudes du Haut-
Congo en zijn opvolger de “Association Internationale du Congo”
o Belgische soeverein oefende een totale controle uit op de nieuwe organisaties
20. Comité d’Etudes du Haut-Congo en zijn opvolger Association Internationale du
Congo
o 1878
o Was één van de organisaties waarmee Leopold II van België op sluikse wijze zijn
koloniale plannen vooruithielp
21. Union Minière du Haut-katanga, Forminière en de Chemins de Fer du Bas- Congo au
Katanga
o 1906
o Leopold II: uitbouw van Congolese netwerken van privéondernemingen
22. King Leopold’s Soliloquy Van Twain
o 1905
o Twain
o Het is een bijtende politieke satire over de privékolonie van koning Leopold II van België,
de Kongo-Vrijstaat. Twain gebruikt ooggetuigenverklaringen, missionarisberichten,
statistieken, krantenartikelen... en laat ze in een fictieve monoloog becommentariëren
door een geërgerde Leopold.
23. Vandervelde
o Begin 20ste eeuw
o Socialistische BWP politicus Vandervelde interpelleert in het parlement over de wandaden
in Congo
24. Koloniaal Charter
o 1908
