T4: inkomensongelijkheid, armoede en herverdeling
OV2: Oorzaken van de inkomensongelijkheid
1. Ongelijke inkomens
We vinden het normaal dat inkomens onverdeeld zijn, omdat de talenten van de mensen
ook erg verschillend verdeeld zijn
IQ, creativiteit, doorzettingsvermogen, karakter… zijn inkomensvormende talenten of
eigenschappen die ongelijk, maar normaal verdeeld zijn
De grootste groep mensen heeft een gemiddeld aantal inkomensvormende
eigenschappen.
Een dergelijke verdeling noem je een normale verdeling of gaussverdeling. Ze heeft
een klokvormig verloop.
2. Maar de ongelijkheid is niet ‘normaal’
Waarom zijn de inkomens niet normaal verdeeld?
o Afkomst
o Kapitaalintensiteit, makkelijker loon
o Mediabelasting, tv-geld loonverhoging
o Bezitten van aandelen slapend rijk
Hoe zijn ze dan wel verdeeld?
o De grootste groep verdient meer dan het gemiddelde inkomen
o De minderheid is verspreid over meerdere inkomensklassen
o De inkomens zijn niet gelijk verspreidt
‘Niet-normale’ inkomensverdeling: de lijn die niet samenvalt met de lijn die de
inkomensvormende eigenschappen weergeeft (gaussverdeling of normale verdeling)
= Scheve ongelijke inkomensverdeling (vertoont een scheefheid ten opzichte van de
gemiddelde aangifte, met een lange staart aan de rechterzijde
, Factoren die de niet-normale inkomensverdeling verklaren
o Afkomst:
Geboren zijn in een (niet) welvarend milieu sommige mensen hebben
meer kansen om ver te geraken dan anderen die niet beschikken over de
inkomensvormende eigenschappen.
o Groot vermogen:
Soms worden er expres huwelijken gedaan tussen rijke families om zo
weinig mogelijk belastinglast te hebben.
o Zeldzame begaafdheid:
Vertaald in hoog inkomen op voorwaarde dat er vraag naar is.
Bv. meer vraag naar voetballers bij de mannen dan bij de vrouwen.
o Productiviteitsverschillen:
De sectoren die het productiefs zijn, zijn meestal kapitaalintensief
Arbeidsintensieve sectoren zijn minder productief en zullen lagere lonen
betalen bv. iemand actief in de farmacie, zal meer verdienen dan een horeca
uitbater.
o De maatschappelijke waardering:
Beroep kan voor loonverschillen zorgen die losstaan van de
inkomensvormende talenten
Een advocaat heeft een hoog maatschappelijke waardering (verdient veel)
Een priester heeft een laag maatschappelijke waardering (verdient weinig)
OV3: Instrumenten van inkomensverdeling
1. Van primair over belastbaar tot beschikbaar inkomen
Het primair inkomen:
o wordt door de overheid verminderd met de socialezekerheidsbijdragen die door de
werknemers en zelfstandigen wordt betaald.
o = Inkomen uit arbeid, inkomen uit vermogen, winsten
Belastbaar inkomen:
o Het primair inkomen wordt door de overheid verhoogd met de
inkomstenoverdrachten van de sociale zekerheid. Sommige zijn belastingvrij
(wegenwerken, kinderbijslag, medische teruggave…), andere niet.
o – socialezekerheidsbijdragen
o + belastbare overdrachten sociale zekerheid
o (hierop wordt de personenbelasting berekend)
Beschikbaar inkomen:
o De belastingvrije overdrachten mogen daarbij toegevoegd worden
o – personenbelasting
o + niet-belastbare overdrachten sociale zekerheid
Het sociale zekerheidssysteem en de personenbelasting zijn dus de twee belangrijkste
herverdelingssystemen van België.
OV2: Oorzaken van de inkomensongelijkheid
1. Ongelijke inkomens
We vinden het normaal dat inkomens onverdeeld zijn, omdat de talenten van de mensen
ook erg verschillend verdeeld zijn
IQ, creativiteit, doorzettingsvermogen, karakter… zijn inkomensvormende talenten of
eigenschappen die ongelijk, maar normaal verdeeld zijn
De grootste groep mensen heeft een gemiddeld aantal inkomensvormende
eigenschappen.
Een dergelijke verdeling noem je een normale verdeling of gaussverdeling. Ze heeft
een klokvormig verloop.
2. Maar de ongelijkheid is niet ‘normaal’
Waarom zijn de inkomens niet normaal verdeeld?
o Afkomst
o Kapitaalintensiteit, makkelijker loon
o Mediabelasting, tv-geld loonverhoging
o Bezitten van aandelen slapend rijk
Hoe zijn ze dan wel verdeeld?
o De grootste groep verdient meer dan het gemiddelde inkomen
o De minderheid is verspreid over meerdere inkomensklassen
o De inkomens zijn niet gelijk verspreidt
‘Niet-normale’ inkomensverdeling: de lijn die niet samenvalt met de lijn die de
inkomensvormende eigenschappen weergeeft (gaussverdeling of normale verdeling)
= Scheve ongelijke inkomensverdeling (vertoont een scheefheid ten opzichte van de
gemiddelde aangifte, met een lange staart aan de rechterzijde
, Factoren die de niet-normale inkomensverdeling verklaren
o Afkomst:
Geboren zijn in een (niet) welvarend milieu sommige mensen hebben
meer kansen om ver te geraken dan anderen die niet beschikken over de
inkomensvormende eigenschappen.
o Groot vermogen:
Soms worden er expres huwelijken gedaan tussen rijke families om zo
weinig mogelijk belastinglast te hebben.
o Zeldzame begaafdheid:
Vertaald in hoog inkomen op voorwaarde dat er vraag naar is.
Bv. meer vraag naar voetballers bij de mannen dan bij de vrouwen.
o Productiviteitsverschillen:
De sectoren die het productiefs zijn, zijn meestal kapitaalintensief
Arbeidsintensieve sectoren zijn minder productief en zullen lagere lonen
betalen bv. iemand actief in de farmacie, zal meer verdienen dan een horeca
uitbater.
o De maatschappelijke waardering:
Beroep kan voor loonverschillen zorgen die losstaan van de
inkomensvormende talenten
Een advocaat heeft een hoog maatschappelijke waardering (verdient veel)
Een priester heeft een laag maatschappelijke waardering (verdient weinig)
OV3: Instrumenten van inkomensverdeling
1. Van primair over belastbaar tot beschikbaar inkomen
Het primair inkomen:
o wordt door de overheid verminderd met de socialezekerheidsbijdragen die door de
werknemers en zelfstandigen wordt betaald.
o = Inkomen uit arbeid, inkomen uit vermogen, winsten
Belastbaar inkomen:
o Het primair inkomen wordt door de overheid verhoogd met de
inkomstenoverdrachten van de sociale zekerheid. Sommige zijn belastingvrij
(wegenwerken, kinderbijslag, medische teruggave…), andere niet.
o – socialezekerheidsbijdragen
o + belastbare overdrachten sociale zekerheid
o (hierop wordt de personenbelasting berekend)
Beschikbaar inkomen:
o De belastingvrije overdrachten mogen daarbij toegevoegd worden
o – personenbelasting
o + niet-belastbare overdrachten sociale zekerheid
Het sociale zekerheidssysteem en de personenbelasting zijn dus de twee belangrijkste
herverdelingssystemen van België.
