Onderzoekspaper: seminarie 1
MCA en MAMCA door Geert te Boveldt
- Geert te Boveldt is werkt bij MOBI
Wat is MCA?
- Multi Criteri An lsee gaat over het maken van beslissingen
o Vb. wat gaan we eten? Dit is een keuze die makkelijk te maken is maar deze maak je
ook op basis van criteri
Vb. smaak, kost, gezondheid… en op basis daarvan maak je dan een beslissing
o Binnen bedrijven is dit niet zo gemakkelijk want zij moeten beslissing nemen die
miljoenen mensen kunnen beïnvloeden belangrijk dus om een gestructureerde
methode te gebruiken en dit is wat MCA is en doet
- Het is een besluitvormingsinstrument voor keuzes die te ingewikkeld zijn of te belangrijk
zijn om op het buikgevoel te maken maakt het keuzeproces tr nep r nt
- MCA helpt nadenken over meer dan alleen fnanciële aspecten zoals duurzaamheid,
milieu, sociale aspecten…
Waarom MCA in je onderzoek?
- Het helpt een bedrijf of organisate bij de aanpak van ingewikkelde vraagstukken
o Vb. de overheid breekt hun hoofd over het vervangen vaan F16 straaljagers
- Het houdt rekening met het belang van niet fnanciele aspecten zoals duurzaamheid,
social aspecten…
- Wordt dus gebruikt om euboptim le keuzee te voorkomen
o = een bepaalde keuze die zeker niet ideaal is
o Vb. we bouwen een brug en in het midden van de bouw besefen we dat dit de
verkeerde keuze was en dat het geld op is
- MCA: hulpmiddel om slechte keuzes te vermijden & geen klassieke onderzoeksmethode
- De defnite van het probleem en de criteria bepaal je in overleg met bedrijf of andere
organisate voordat je de MCA gaat uitvoeren
- MCA maakt gebruik van een combinate van objecteve data en subjecteve input
o Het is dus geen harde wetenschap maar een combinate van beide factoren
MCA vs andere besluitvormingsmethoden
- Het gaat om het afwegen van verschillende gewichten en belangen
- Concurrenten v n de MCA:
o (Maatschappelijke) Kosten-Baten Analyse
Afweging van kosten en baten van een investering
Niet fnanciëke kosten of baten worden omgerekend in euro m
Vraagt om waardering in m van zaken als
Een goede verbinding
Uitzicht op het groen
Schone lucht
Mensenlevens
, Dit is niet gemakkelijk en bij MCA hoef men dit niet te doen dus dat is een van
de grote voordelen van MCA
o Kostenefectviteitsanalyse (KEA)
Kosten van verschillende optes worden uitgezet tegen één criterium
(efectviteit)
Hoe voer je een MCA uit?
- St ppenpl n:
1. Probleemstelling
Defneer het probleem
Vb. Wat gaan we eten? of Ik heb honger
2. Alternateven
We gaan op zoek naar verschillende mogelijke oplossingen en deze gaan we
evalueren op basis van verschillende criteria in de volgende stap
Vb. Hamburger, sushi, pizza…
3. Criteria
Deze zijn heel subjectef verschillen van persoon tot persoon
Vb. Smaak, kost, gezondheid…
4. We gaan al deze criteria gaan uitzeten in een evaluatematrii
Voorbeeld:
Pizza Hamburger Sushi
Smaak 6 10 7
Betaalbaarheid 10 8 6
Gezondheid 6 5 10
5. We geven gewichten aan de verschillende criteria
Voorbeeld:
Gewicht Pizza Hamburger Sushi
Smaak 40% 6 10 7
Betaalbaarheid 30% 10 8 6
Gezondheid 30% 6 5 10
Gewogen score 100%
6. Aggregate (gewogen sommering)
Hier gaan we dus de totale gewogen score gaan illustreren om deze te kunnen
vergelijken op basis van de gegeven gewichten
- Eenvoudigete en meeet gebruikte methodee om een MCA uit te voeren:
o Gewogen sommering
o Analythic Hierarchy process (AHP) (zie slides voor illustrates)
Methode is wiskundig zeer ingewikkeld maar zeer makkelijk voor de gebruiker
zelf omdat men niet moet gaan nadenken wat men zelf belangrijk vindt etc.
maar zaken kunnen op andere manieren worden opgelost.
,Wat is MAMCA (zie slides voor illustraties)
- Multi Actor Multi Criteri An lsze
- Veel toegepast door VUB op het domein van mobiliteit en logistek maar kan in principe
op alle domeinen waarbij meer dan 1 besluitvormer in betrokken is gebruikt worden
- = Het is dus een MCA voor vraagstukken met meerdere beeluitvormere/et keholdere
dat draagvlak in beeld brengt
- Actoren beoordelen dezelfde alternateven, maar bepalen hun eigen criteri en hun
eigen gewichten waarmee ze dit doen
o Er is niet 1 baas iedereen maakt het zo gek als hij/zij wil
- MAMCA voegt dus allemaal actoren toe die allemaal hun eigen criteria (kunnen) hebben
o Vb. Wat gaan we eten vanavond? Naast mezelf gaan Peter en Frida ook mee uiteten
en Peter denkt niet aan gezondheid maar aan smaak en kost terwijl Frida denkt aan
gezondheid, afstand en vegetarisch
Adhv MAMCA kunnen we kijken welke keuze interessantste is voor ons llem l
e men de context van de beslissing beinvloedt uiteindelijk wel de beslissing
Conclusie
- MCA: methode voor besluitvorming in compleie vraagstukken
- MAMCA: integrate van verschillende standpunten en belangen van verschillende
stakeholders in MCA
- Kiest de meest geschikte wiekundige methode voor (MA)MCA
- Het maakt gebruik van een combinate van objecteve data en subjecteve input
o Het gaat om een samenspel van mensen en van wiskunde
- Heel belangrijk om overleg te plegen met de beeluitvormer die het onderzoek uitvoert
Voorbeeld: de Brussels Noord-Zuidverbinding (zie slides voor
illustraties)
- 2/3e van alle belgische treinen komen door deze tunnel bestaande uit elechte 6 sporen
o Dit zorgt voor problemen maar wat moeten men doen?
o Meer infrastructuur voorzien en een nieuwe tunnel voorzien?
o Welke invloed zou dit hebben op onze mobiliteit?
- Hierbij gebruikte men de Competence-b eed Multi Criteri An lseie (COMCA) om te
discussieren over de criteria en de belangen in het project
o Dit resulteerde in enorm veel criteria’s om een beslissing te kunnen nemen
o Deze oefening wordt verschillende keer herhaald
o Daarnaast deed men een analyse per actor resulterend in een illustrate die
weergeef hoe de verschillende alternateven scoren op de criteria
o Het toont niet welke opte het beste is maar het geef wel de kans om er over te
onderhandelen en het te bespreken
- Conclueie:
o Grote infrastructuursprojecten in Belgie: zowel techniech als politiek complex
o MAMCA/COMCA brengt individuele en collecteve belangen in kaart die zowel de
technische en politeke compleiiteit proberen te ‘beantwoorden’
o Stmuleert zo beeluitvorming en overleg
, o De input van data in deze technieken is menselijk waardoor fouten kunnen gemaakt
worden Gebruik nooit blindelings de uitkomst van deze modellen
Bel ngrijk: ondersteunend maar geen vervanging van menselijke besluitvorming
Seminarie 2: experimenten
1. Algemeen
- Voordelen van eiperimenten:
o Oorz k-gevolg verband is duidelijk meetb r
o Exogene variabelen kunnen uitgesloten worden controle
- N delen:
o Veralgemeenbaarheid
o Betrouwbaarheid test-omgeving? Is ze realistsch?
Soms niet veralgemeenbaar naar realiteit
a. Definitie experimenten (globaal)
- Defnite:
o Een onderzoekemethode
o Waarin een onderzoeker de intente heef bepaalde variabelen te laten
variëren
o Om de effecten te onderzoeken
o Op een foc le uitkomst
- Terminologie:
o On fh nkelijke v ri bele = een variabele die de onderzoeker direct
manipuleert (behandeling)
o Afh nkelijke v ri bele = een observeerbare uitkomst
Zal veranderen door manipulate v.d. onafankelijke variabele
o Onderwerpen = unit of observaton
o Control = iedere manier om externe f ctoren aan een situate constant te
houden willekeurige toekenning van respondenten/ gecontroleerde
omgeving…
b. Experiment in e-commerce
- Eiperiment naar rode prijzen (in leterlijke beeekeni, rrijzen in ee kleur rooe)
o Onderzoek naar of de prijs een efect heef op de perceptie die mensen
hebben over een winkel en of ze in die winkel al dan niet koopjee kunnen
doen
o Focus op e-commerce
- Vergelijking van 2 identieke websites 1 met zw rte prijzen, 1 met rode prijzen
o Enkel kleur v.d. prijzen was verschillend
o Het werd bevestgd dat m nnen vooral denken dat ze op een website met
rode prijzen koopjes kunnen doen werkt niet bij vrouwen
MCA en MAMCA door Geert te Boveldt
- Geert te Boveldt is werkt bij MOBI
Wat is MCA?
- Multi Criteri An lsee gaat over het maken van beslissingen
o Vb. wat gaan we eten? Dit is een keuze die makkelijk te maken is maar deze maak je
ook op basis van criteri
Vb. smaak, kost, gezondheid… en op basis daarvan maak je dan een beslissing
o Binnen bedrijven is dit niet zo gemakkelijk want zij moeten beslissing nemen die
miljoenen mensen kunnen beïnvloeden belangrijk dus om een gestructureerde
methode te gebruiken en dit is wat MCA is en doet
- Het is een besluitvormingsinstrument voor keuzes die te ingewikkeld zijn of te belangrijk
zijn om op het buikgevoel te maken maakt het keuzeproces tr nep r nt
- MCA helpt nadenken over meer dan alleen fnanciële aspecten zoals duurzaamheid,
milieu, sociale aspecten…
Waarom MCA in je onderzoek?
- Het helpt een bedrijf of organisate bij de aanpak van ingewikkelde vraagstukken
o Vb. de overheid breekt hun hoofd over het vervangen vaan F16 straaljagers
- Het houdt rekening met het belang van niet fnanciele aspecten zoals duurzaamheid,
social aspecten…
- Wordt dus gebruikt om euboptim le keuzee te voorkomen
o = een bepaalde keuze die zeker niet ideaal is
o Vb. we bouwen een brug en in het midden van de bouw besefen we dat dit de
verkeerde keuze was en dat het geld op is
- MCA: hulpmiddel om slechte keuzes te vermijden & geen klassieke onderzoeksmethode
- De defnite van het probleem en de criteria bepaal je in overleg met bedrijf of andere
organisate voordat je de MCA gaat uitvoeren
- MCA maakt gebruik van een combinate van objecteve data en subjecteve input
o Het is dus geen harde wetenschap maar een combinate van beide factoren
MCA vs andere besluitvormingsmethoden
- Het gaat om het afwegen van verschillende gewichten en belangen
- Concurrenten v n de MCA:
o (Maatschappelijke) Kosten-Baten Analyse
Afweging van kosten en baten van een investering
Niet fnanciëke kosten of baten worden omgerekend in euro m
Vraagt om waardering in m van zaken als
Een goede verbinding
Uitzicht op het groen
Schone lucht
Mensenlevens
, Dit is niet gemakkelijk en bij MCA hoef men dit niet te doen dus dat is een van
de grote voordelen van MCA
o Kostenefectviteitsanalyse (KEA)
Kosten van verschillende optes worden uitgezet tegen één criterium
(efectviteit)
Hoe voer je een MCA uit?
- St ppenpl n:
1. Probleemstelling
Defneer het probleem
Vb. Wat gaan we eten? of Ik heb honger
2. Alternateven
We gaan op zoek naar verschillende mogelijke oplossingen en deze gaan we
evalueren op basis van verschillende criteria in de volgende stap
Vb. Hamburger, sushi, pizza…
3. Criteria
Deze zijn heel subjectef verschillen van persoon tot persoon
Vb. Smaak, kost, gezondheid…
4. We gaan al deze criteria gaan uitzeten in een evaluatematrii
Voorbeeld:
Pizza Hamburger Sushi
Smaak 6 10 7
Betaalbaarheid 10 8 6
Gezondheid 6 5 10
5. We geven gewichten aan de verschillende criteria
Voorbeeld:
Gewicht Pizza Hamburger Sushi
Smaak 40% 6 10 7
Betaalbaarheid 30% 10 8 6
Gezondheid 30% 6 5 10
Gewogen score 100%
6. Aggregate (gewogen sommering)
Hier gaan we dus de totale gewogen score gaan illustreren om deze te kunnen
vergelijken op basis van de gegeven gewichten
- Eenvoudigete en meeet gebruikte methodee om een MCA uit te voeren:
o Gewogen sommering
o Analythic Hierarchy process (AHP) (zie slides voor illustrates)
Methode is wiskundig zeer ingewikkeld maar zeer makkelijk voor de gebruiker
zelf omdat men niet moet gaan nadenken wat men zelf belangrijk vindt etc.
maar zaken kunnen op andere manieren worden opgelost.
,Wat is MAMCA (zie slides voor illustraties)
- Multi Actor Multi Criteri An lsze
- Veel toegepast door VUB op het domein van mobiliteit en logistek maar kan in principe
op alle domeinen waarbij meer dan 1 besluitvormer in betrokken is gebruikt worden
- = Het is dus een MCA voor vraagstukken met meerdere beeluitvormere/et keholdere
dat draagvlak in beeld brengt
- Actoren beoordelen dezelfde alternateven, maar bepalen hun eigen criteri en hun
eigen gewichten waarmee ze dit doen
o Er is niet 1 baas iedereen maakt het zo gek als hij/zij wil
- MAMCA voegt dus allemaal actoren toe die allemaal hun eigen criteria (kunnen) hebben
o Vb. Wat gaan we eten vanavond? Naast mezelf gaan Peter en Frida ook mee uiteten
en Peter denkt niet aan gezondheid maar aan smaak en kost terwijl Frida denkt aan
gezondheid, afstand en vegetarisch
Adhv MAMCA kunnen we kijken welke keuze interessantste is voor ons llem l
e men de context van de beslissing beinvloedt uiteindelijk wel de beslissing
Conclusie
- MCA: methode voor besluitvorming in compleie vraagstukken
- MAMCA: integrate van verschillende standpunten en belangen van verschillende
stakeholders in MCA
- Kiest de meest geschikte wiekundige methode voor (MA)MCA
- Het maakt gebruik van een combinate van objecteve data en subjecteve input
o Het gaat om een samenspel van mensen en van wiskunde
- Heel belangrijk om overleg te plegen met de beeluitvormer die het onderzoek uitvoert
Voorbeeld: de Brussels Noord-Zuidverbinding (zie slides voor
illustraties)
- 2/3e van alle belgische treinen komen door deze tunnel bestaande uit elechte 6 sporen
o Dit zorgt voor problemen maar wat moeten men doen?
o Meer infrastructuur voorzien en een nieuwe tunnel voorzien?
o Welke invloed zou dit hebben op onze mobiliteit?
- Hierbij gebruikte men de Competence-b eed Multi Criteri An lseie (COMCA) om te
discussieren over de criteria en de belangen in het project
o Dit resulteerde in enorm veel criteria’s om een beslissing te kunnen nemen
o Deze oefening wordt verschillende keer herhaald
o Daarnaast deed men een analyse per actor resulterend in een illustrate die
weergeef hoe de verschillende alternateven scoren op de criteria
o Het toont niet welke opte het beste is maar het geef wel de kans om er over te
onderhandelen en het te bespreken
- Conclueie:
o Grote infrastructuursprojecten in Belgie: zowel techniech als politiek complex
o MAMCA/COMCA brengt individuele en collecteve belangen in kaart die zowel de
technische en politeke compleiiteit proberen te ‘beantwoorden’
o Stmuleert zo beeluitvorming en overleg
, o De input van data in deze technieken is menselijk waardoor fouten kunnen gemaakt
worden Gebruik nooit blindelings de uitkomst van deze modellen
Bel ngrijk: ondersteunend maar geen vervanging van menselijke besluitvorming
Seminarie 2: experimenten
1. Algemeen
- Voordelen van eiperimenten:
o Oorz k-gevolg verband is duidelijk meetb r
o Exogene variabelen kunnen uitgesloten worden controle
- N delen:
o Veralgemeenbaarheid
o Betrouwbaarheid test-omgeving? Is ze realistsch?
Soms niet veralgemeenbaar naar realiteit
a. Definitie experimenten (globaal)
- Defnite:
o Een onderzoekemethode
o Waarin een onderzoeker de intente heef bepaalde variabelen te laten
variëren
o Om de effecten te onderzoeken
o Op een foc le uitkomst
- Terminologie:
o On fh nkelijke v ri bele = een variabele die de onderzoeker direct
manipuleert (behandeling)
o Afh nkelijke v ri bele = een observeerbare uitkomst
Zal veranderen door manipulate v.d. onafankelijke variabele
o Onderwerpen = unit of observaton
o Control = iedere manier om externe f ctoren aan een situate constant te
houden willekeurige toekenning van respondenten/ gecontroleerde
omgeving…
b. Experiment in e-commerce
- Eiperiment naar rode prijzen (in leterlijke beeekeni, rrijzen in ee kleur rooe)
o Onderzoek naar of de prijs een efect heef op de perceptie die mensen
hebben over een winkel en of ze in die winkel al dan niet koopjee kunnen
doen
o Focus op e-commerce
- Vergelijking van 2 identieke websites 1 met zw rte prijzen, 1 met rode prijzen
o Enkel kleur v.d. prijzen was verschillend
o Het werd bevestgd dat m nnen vooral denken dat ze op een website met
rode prijzen koopjes kunnen doen werkt niet bij vrouwen
