Jurisprudentie bestuursrecht II
Week 1:
EHRM Saunders
1. Het nemo tenetur-beginsel is niet van toepassing in de fasen voordat er sprake is van een criminal
charge, dus in de toezicht- en controlefase.
2. Het beginsel beperkt zich tot het onder dwang afeggen van verklaringen en heef geen betrekking
op bewijsmateriaal wat onafankelijk van de wil van betrokkene kan worden verkregen.
3. Afankelijk van de omstandigheden van het geval moet vervolgens worden beoordeeld of eht in de
fase van de vervolging gebruik maken van materiaal dat in de toezichtase is verkregen, een
schending van art. 6 EVRM oplevert.
EHRM Ozturk
Het begrip criminal charge in art. 6 EVRM heef een autonome betekenis. De vraag of er sprake is van een
criminal charge wordt beantwoord door toetsing aan drie criteria:
1. De nationale classifcatie van de overtreden norm (niet doorslaggevend)
Is het nationaal strafrechtelijk of bestuursrechtelijk geclassifceerd?
2. De aard van de overtreding
Is het voorschrif herstellend of punitief van aard
3. De aard en de zwaarte van de sanctie
Criteria 2 en 3 zijn alternatief, een van beide kan al bepalen dat er sprake is van een criminal charge en dat
daarmee art. 6 EVRM van toepassing is.
Het hof heef later nog een verfjning aangebracht: indien toetsing aan de alternatieve criteria niet tot een
duidelijke uitkomst leidt, kan nog aan de hand van een cumulatieve toets worden onderzocht of art. 6
EVRM van toepassing is.
Week 2:
ABRS Hennes en Mauritz Nethelands BV – beginselplicht tot handhaving + 2 uitzonderingen
Gelet op het algemeen belang dat is gediend met handhaving, dient ingeval van een overtreding het
bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom op te leggen, in
de regel van deze bevoegdheid gebruik te maken.
Slechts in geval van bijzondere omstandigheden of
Concreet zicht op legalisatie
- Abbb: vertrouwensbeginsel, gelijkheidsbeginsel (in deze zaak)
Indien handhaving onevenredig is in verhouding met de te dienen belangen, dien van handhaving
te worden afgezien.
ABRS Ligplaats Goes Blackboard
Appellant heef een li plaatsver unnin voor zijn boot en beroept zich op een bijzondere omstandi heid
waardoor niet handhavend hoef te worden op etreden, het betoo faalt.
Er is een last onder dwangsom opgelegd waarbij appellant zich beroept op een bijzondere omstandigheid
om van handhavend optreden af te zien. Echter is van zo’n bijzondere opstandigheid niet gebleken.
Mogelijke ernstige fnanciële gevolgen biedt geen grond voor het oordeel dat handhavend
optreden onevenredig is tot de daartoe te dienen belangen.
, ABRS Gedoogverklaring Mariekerke – gedoogverklaring = besluit
Gedoogbeslissing en besluitbegrip. Volgens vast jurisprudentie is een gedoogverklaring een beslissing
gericht op rechtsgevolg en dientengevolge appellabel bij de bestuursrecht (8:1 jo 1:3 lid 1 Awb). Een
weigering om te gedogen is echter niet een op enig rechtsgevolg gericht besluit.
ABRS Chalet Caris – hoogte dwangsom bepalen
Bepaling hoogte van de dwangsom. De dwangsomoplegging heef slechts tot strekking een einde te maken
aan de illegale situatie. Het is dus geen punitieve sanctie. Voor de bepaling van de hoogte van de
dwangsom is daarom slechts relevant de maatstaf van art. 5:32b lid 3 Awb en hoef niet tevens te worden
getoetst aan de meer indringende evenredigheidseis van art. 3:4 lid 2 Awb. In art. 5:32b lid 3 is sprake van
beoordelingsvrijheid, zodat de rechter de bepaling van de hoogte van de dwangsom slechts terughoudend
kan toetsen.
Week 3:
HR Punitieve boete en sr. onrechtmatig verkregen bewijs – gebruik strafrechtelijk onrechtmatige
verkregen bewijs
Er bestaat geen rechtsregel die ieder gebruik verbiedt van strafrechtelijk onrechtmatig verkregen
bewijsmiddelen voor het vaststellen van de belastingschuld en, zo daartoe grond aanwezig zijn, voor het
opleggen van een verhoging. Dat gebruik is slechts dan niet toegestaan indien die bewijsmiddelen
verkregen zijn op een wijze die zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag
worden verwacht, dat dit gebruik onder alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht.
Daarbij is van belang of het bewijs onrechtmatig is verkregen jegens de belanghebbende zelf of jegens
een derde.
ABRS 5 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1819 (Boeterapport arbeidsinspecteur), Blackboard
Boeterapport is doorslaggevend bij de rechter. Rechter hecht meer waarde aan het rapport omdat je vrijer
spreekt bij de toezichthouder dan bij de rechter.
Besluitvormingsfase afgerond, dan is het aanvoeren van bewijs niet uitgesloten maar wel aan regels
onderworpen. Besluitvormingsfase moet adequaat onderzoek.
ABRS Ahold Vastgoed B.V. – bestuurlijke handhaving staat open bij strafrechtelijk sepot
Een bestuursorgaan heef bij het opleggen van bestuursrechtelijke handhavingsmaatregelen een eigen,
niet van de met strafvervolging en strafoplegging belaste organen afankelijke verantwoordelijkheid. Een
bestuursorgaan is daarom niet gehouden af te zien van bestuursrechtelijke handhaving, wanneer de OvJ
besluit niet over te gaan tot het opleggen van een strafrechtelijke voorlopige maatregel. Indien de OvJ wel
een maatregel heef opgelegd, staat het ne bis in idem beginsel aan het opleggen van een bestuurlijk
handhavingsmaatregel niet in de weg.
HR Gedoogverklaring Carbo – gedogen heef geen invloed op het vervolgen door het OM
De enkele omstandigheid dat een overtreding door het bestuur wordt gedoogd, rechtvaardigt niet het
vertrouwen dat het OM zal afzien van de hem ingevolge artikel 167 Sv toekomende zelfstandige
beslissingsbevoegdheid om tot strafvervolging over te gaan. Een gedoogbeschikking impliceert niet dat de
overtreding is beëindigd.
HR Zomerhuisjes – ontvankelijkheid onrechtmatige daad + onaanvaardbare doorkruising
Voor de ontvankelijkheid van de vordering, in kort geding en op grondslag van onrechtmatige daad (6:162
BW), is niet vereist dat de gemeente een civielrechtelijke belang aan haar vordering ten grondslag legt,
maar hoef slecht te worden voldaan aan de eis van een voldoende belang, zoals in art. 3:303 BW. De Hoge
Raad beantwoordt de vraag of de privaatrechtelijke handhavingsweg mag worden gevolgd aan de hand
van de doorkruisingsleer uit het Windmill-arrest. Nu geen onaanvaardbare doorkruising omdat de
Week 1:
EHRM Saunders
1. Het nemo tenetur-beginsel is niet van toepassing in de fasen voordat er sprake is van een criminal
charge, dus in de toezicht- en controlefase.
2. Het beginsel beperkt zich tot het onder dwang afeggen van verklaringen en heef geen betrekking
op bewijsmateriaal wat onafankelijk van de wil van betrokkene kan worden verkregen.
3. Afankelijk van de omstandigheden van het geval moet vervolgens worden beoordeeld of eht in de
fase van de vervolging gebruik maken van materiaal dat in de toezichtase is verkregen, een
schending van art. 6 EVRM oplevert.
EHRM Ozturk
Het begrip criminal charge in art. 6 EVRM heef een autonome betekenis. De vraag of er sprake is van een
criminal charge wordt beantwoord door toetsing aan drie criteria:
1. De nationale classifcatie van de overtreden norm (niet doorslaggevend)
Is het nationaal strafrechtelijk of bestuursrechtelijk geclassifceerd?
2. De aard van de overtreding
Is het voorschrif herstellend of punitief van aard
3. De aard en de zwaarte van de sanctie
Criteria 2 en 3 zijn alternatief, een van beide kan al bepalen dat er sprake is van een criminal charge en dat
daarmee art. 6 EVRM van toepassing is.
Het hof heef later nog een verfjning aangebracht: indien toetsing aan de alternatieve criteria niet tot een
duidelijke uitkomst leidt, kan nog aan de hand van een cumulatieve toets worden onderzocht of art. 6
EVRM van toepassing is.
Week 2:
ABRS Hennes en Mauritz Nethelands BV – beginselplicht tot handhaving + 2 uitzonderingen
Gelet op het algemeen belang dat is gediend met handhaving, dient ingeval van een overtreding het
bestuursorgaan dat bevoegd is een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom op te leggen, in
de regel van deze bevoegdheid gebruik te maken.
Slechts in geval van bijzondere omstandigheden of
Concreet zicht op legalisatie
- Abbb: vertrouwensbeginsel, gelijkheidsbeginsel (in deze zaak)
Indien handhaving onevenredig is in verhouding met de te dienen belangen, dien van handhaving
te worden afgezien.
ABRS Ligplaats Goes Blackboard
Appellant heef een li plaatsver unnin voor zijn boot en beroept zich op een bijzondere omstandi heid
waardoor niet handhavend hoef te worden op etreden, het betoo faalt.
Er is een last onder dwangsom opgelegd waarbij appellant zich beroept op een bijzondere omstandigheid
om van handhavend optreden af te zien. Echter is van zo’n bijzondere opstandigheid niet gebleken.
Mogelijke ernstige fnanciële gevolgen biedt geen grond voor het oordeel dat handhavend
optreden onevenredig is tot de daartoe te dienen belangen.
, ABRS Gedoogverklaring Mariekerke – gedoogverklaring = besluit
Gedoogbeslissing en besluitbegrip. Volgens vast jurisprudentie is een gedoogverklaring een beslissing
gericht op rechtsgevolg en dientengevolge appellabel bij de bestuursrecht (8:1 jo 1:3 lid 1 Awb). Een
weigering om te gedogen is echter niet een op enig rechtsgevolg gericht besluit.
ABRS Chalet Caris – hoogte dwangsom bepalen
Bepaling hoogte van de dwangsom. De dwangsomoplegging heef slechts tot strekking een einde te maken
aan de illegale situatie. Het is dus geen punitieve sanctie. Voor de bepaling van de hoogte van de
dwangsom is daarom slechts relevant de maatstaf van art. 5:32b lid 3 Awb en hoef niet tevens te worden
getoetst aan de meer indringende evenredigheidseis van art. 3:4 lid 2 Awb. In art. 5:32b lid 3 is sprake van
beoordelingsvrijheid, zodat de rechter de bepaling van de hoogte van de dwangsom slechts terughoudend
kan toetsen.
Week 3:
HR Punitieve boete en sr. onrechtmatig verkregen bewijs – gebruik strafrechtelijk onrechtmatige
verkregen bewijs
Er bestaat geen rechtsregel die ieder gebruik verbiedt van strafrechtelijk onrechtmatig verkregen
bewijsmiddelen voor het vaststellen van de belastingschuld en, zo daartoe grond aanwezig zijn, voor het
opleggen van een verhoging. Dat gebruik is slechts dan niet toegestaan indien die bewijsmiddelen
verkregen zijn op een wijze die zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag
worden verwacht, dat dit gebruik onder alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht.
Daarbij is van belang of het bewijs onrechtmatig is verkregen jegens de belanghebbende zelf of jegens
een derde.
ABRS 5 juli 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1819 (Boeterapport arbeidsinspecteur), Blackboard
Boeterapport is doorslaggevend bij de rechter. Rechter hecht meer waarde aan het rapport omdat je vrijer
spreekt bij de toezichthouder dan bij de rechter.
Besluitvormingsfase afgerond, dan is het aanvoeren van bewijs niet uitgesloten maar wel aan regels
onderworpen. Besluitvormingsfase moet adequaat onderzoek.
ABRS Ahold Vastgoed B.V. – bestuurlijke handhaving staat open bij strafrechtelijk sepot
Een bestuursorgaan heef bij het opleggen van bestuursrechtelijke handhavingsmaatregelen een eigen,
niet van de met strafvervolging en strafoplegging belaste organen afankelijke verantwoordelijkheid. Een
bestuursorgaan is daarom niet gehouden af te zien van bestuursrechtelijke handhaving, wanneer de OvJ
besluit niet over te gaan tot het opleggen van een strafrechtelijke voorlopige maatregel. Indien de OvJ wel
een maatregel heef opgelegd, staat het ne bis in idem beginsel aan het opleggen van een bestuurlijk
handhavingsmaatregel niet in de weg.
HR Gedoogverklaring Carbo – gedogen heef geen invloed op het vervolgen door het OM
De enkele omstandigheid dat een overtreding door het bestuur wordt gedoogd, rechtvaardigt niet het
vertrouwen dat het OM zal afzien van de hem ingevolge artikel 167 Sv toekomende zelfstandige
beslissingsbevoegdheid om tot strafvervolging over te gaan. Een gedoogbeschikking impliceert niet dat de
overtreding is beëindigd.
HR Zomerhuisjes – ontvankelijkheid onrechtmatige daad + onaanvaardbare doorkruising
Voor de ontvankelijkheid van de vordering, in kort geding en op grondslag van onrechtmatige daad (6:162
BW), is niet vereist dat de gemeente een civielrechtelijke belang aan haar vordering ten grondslag legt,
maar hoef slecht te worden voldaan aan de eis van een voldoende belang, zoals in art. 3:303 BW. De Hoge
Raad beantwoordt de vraag of de privaatrechtelijke handhavingsweg mag worden gevolgd aan de hand
van de doorkruisingsleer uit het Windmill-arrest. Nu geen onaanvaardbare doorkruising omdat de
