Samenvatting verpleegkunde OWE 8, Indiceren van Zorg
HAN, leerjaar 2
Gemaakt door: Lynn van wanrooij
1
,Inhoud
Anatomie & Fysiologie............................................................................................................................3
Dwarslaesie.........................................................................................................................................3
MS, Multiple Sclerose.........................................................................................................................7
Verouderingsziektes, het motorisch stelsel......................................................................................13
Osteoporose................................................................................................................................13
Sarcopenie....................................................................................................................................15
Artrose..........................................................................................................................................17
Parkinson..........................................................................................................................................19
Dementie..........................................................................................................................................23
Alzheimer......................................................................................................................................26
Vasculaire dementie.....................................................................................................................26
Frontotemporale dementie..........................................................................................................27
Lewy-body-dementie....................................................................................................................27
Longcarcinoom.................................................................................................................................28
COPD................................................................................................................................................32
Autismespectrumstoornis, ASS.........................................................................................................36
Verpleegtechnische vaardigheden........................................................................................................41
Tracheostoma...................................................................................................................................41
Zelfkatheterisatie vrouw...................................................................................................................45
Zelfkatheterisatie man......................................................................................................................48
Werkgroepen........................................................................................................................................51
Wetten..............................................................................................................................................51
De zorgverzekeringswet (ZVW).....................................................................................................51
De wet langdurige zorg (WLZ).......................................................................................................52
De wet maatschappelijke ondersteuning (WMO).........................................................................53
De Jeugdwet.................................................................................................................................53
Extra informatie................................................................................................................................54
onvrijwillige zorg & mantelzorg.....................................................................................................55
Palliatieve zorg..............................................................................................................................56
Rouw.............................................................................................................................................58
2
,Anatomie & Fysiologie
Dwarslaesie
Een dwarslaesie is het gevolg van een onderbreking van de continuïteit van het ruggenmerg
met gehele of gedeeltelijke uitschakeling van de functie. De hersenen kunnen geen
informatie meer aan de organen en spieren doorgeven en omgekeerd kunnen de organen en
de huid hun informatie niet meer naar de hersenen sturen.
Een hoge dwarslaesie = vanaf C8 of hoger
Een lage dwarslaesie = vanaf L1 en lager
Oorzaken
traumatische oorzaken, dit is wanneer de dwarslaesie wordt veroorzaakt door een trauma
zoals een ongeluk. verkeersongevallen, mishandeling, zelfverwonding of ongelukken
tijdens werk/sport.
Niet-traumatische oorzaken, dit is wanneer de dwarslaesie wordt veroorzaakt door
bijvoorbeeld uitzaaiingen, ziekte zoals artrose, vaataandoeningen of een tumor die ergens
tegenaan drukt.
Ook kan een dwarslaesie ontstaan door een ontsteking van het ruggenmerg, dit heet
myelitis. Dit is een erg zeldzame aandoening.
Pathofysiologie
Door een onderbreking van het ruggenmerg zijn de zenuwbanen die hier doorheen lopen afgekneld,
hierdoor treedt er verlamming op wat inhoud dat bepaalde lichaamsdelen geen gevoel meer hebben
en niet meer zijn aan te sturen tot beweging.
- Tetraplegie = alle 4 de ledenmaten zijn uitgevallen hoge dwarslaesie
- Paraplegie = volledige uitval van benen of romp, bovenlichaam is nog intact lage
dwarslaesie
- Tetraparese = alle 4 de ledenmaten hebben incomplete uitval. (bijvoorbeeld door een
tumor.)
- Paraparese = 2 ledematen hebben incomplete uitval (bijvoorbeeld alleen de benen.)
- Tetra = 4
- Para = 2
- Plegie = complete uitval (geen doorgang meer voor signalen)
- Parese = incomplete uitval (gedeeltelijke doorgang voor signalen, bijv. door een tumor)
3
, Typen dwarslaesies
Cervicaal = C1 t/m C7
Thoracaal = Th1 t/m Th12
Lumbaal = L1 t/m L5
Sacraal = S1 t/m S5
Complete dwarslaesie = geen doorgang van signalen mogelijk en afwezigheid van
motoriek en sensibiliteit
Incomplete dwarslaesie = aanwezige motorische activiteit onder het laesieniveau
Symptomen en signalen
In de acute fase kunnen er ernstige autonome stoornissen optreden, zoals hypotensie (lage
bloeddruk) en verstoringen van de temperatuurregulatie.
Een specifieke complicaties autonome dysreflexie, waarbij (ernstige) hypertensie ontstaat.
De oorzaak is vaak een blaas- of darmprobleem. Symptomen zijn o.a. hoofdpijn, een rood
gelaat en verandering van de hartfrequentie.
De gevolgen van een dwarslaesie brengen veel complicaties met zich mee, veelal ten
gevolge van immobiliteit. Denk hierbij aan risico op diep veneuze trombose, contracturen
(dwangstand), decubitus en problemen aan het maag- darmkanaal.
Daarnaast verhogen ademhalingsproblemen en verminderde hoestkracht het risico op pneumonie.
Urineretentie en -incontinentie zorgen voor een verhoogd risico op urineweginfecties.
Verlies van veel lichaamsfuncties geeft een veranderd toekomstperspectief en kan leiden tot verlies
van eigenwaarde en depressie.
Diagnostiek
Naast anamnese en neurologisch onderzoek wordt beeldvormend onderzoek gedaan.
Het myelum is goed zichtbaar op een MRI-scan. Fracturen en andere afwijkingen van de
wervelkolom kunnen beter in beeld worden gebracht met röntgenonderzoek en een CT-scan.
In het geval van een infectie of ontsteking wordt ook bloed- en liquoronderzoek gedaan.
Behandeling
- De acute behandeling, deze is gericht op het voorkomen van verdere
schade. Vaak wordt geadviseerd de wervelkolom te immobiliseren
(platte bedrust, nekkraag) tot de behandeling is ingesteld
- De specifieke behandeling verschilt per oorzaak. Een spoedoperatie q vs wel een beschadiging
Geen beschadiging
(dwarslaesie)
kan nodig zijn om te zorgen dat de beknelling van het myelum wordt
weggenomen, delen van het bot, bloed of pus worden hierbij weggenomen.
Hiernaast kan met een operatie de wervelkolom weer stabiel worden gemaakt.
- In het geval van een infectie wordt daarnaast intraveneus antibiotica toegediend.
4
HAN, leerjaar 2
Gemaakt door: Lynn van wanrooij
1
,Inhoud
Anatomie & Fysiologie............................................................................................................................3
Dwarslaesie.........................................................................................................................................3
MS, Multiple Sclerose.........................................................................................................................7
Verouderingsziektes, het motorisch stelsel......................................................................................13
Osteoporose................................................................................................................................13
Sarcopenie....................................................................................................................................15
Artrose..........................................................................................................................................17
Parkinson..........................................................................................................................................19
Dementie..........................................................................................................................................23
Alzheimer......................................................................................................................................26
Vasculaire dementie.....................................................................................................................26
Frontotemporale dementie..........................................................................................................27
Lewy-body-dementie....................................................................................................................27
Longcarcinoom.................................................................................................................................28
COPD................................................................................................................................................32
Autismespectrumstoornis, ASS.........................................................................................................36
Verpleegtechnische vaardigheden........................................................................................................41
Tracheostoma...................................................................................................................................41
Zelfkatheterisatie vrouw...................................................................................................................45
Zelfkatheterisatie man......................................................................................................................48
Werkgroepen........................................................................................................................................51
Wetten..............................................................................................................................................51
De zorgverzekeringswet (ZVW).....................................................................................................51
De wet langdurige zorg (WLZ).......................................................................................................52
De wet maatschappelijke ondersteuning (WMO).........................................................................53
De Jeugdwet.................................................................................................................................53
Extra informatie................................................................................................................................54
onvrijwillige zorg & mantelzorg.....................................................................................................55
Palliatieve zorg..............................................................................................................................56
Rouw.............................................................................................................................................58
2
,Anatomie & Fysiologie
Dwarslaesie
Een dwarslaesie is het gevolg van een onderbreking van de continuïteit van het ruggenmerg
met gehele of gedeeltelijke uitschakeling van de functie. De hersenen kunnen geen
informatie meer aan de organen en spieren doorgeven en omgekeerd kunnen de organen en
de huid hun informatie niet meer naar de hersenen sturen.
Een hoge dwarslaesie = vanaf C8 of hoger
Een lage dwarslaesie = vanaf L1 en lager
Oorzaken
traumatische oorzaken, dit is wanneer de dwarslaesie wordt veroorzaakt door een trauma
zoals een ongeluk. verkeersongevallen, mishandeling, zelfverwonding of ongelukken
tijdens werk/sport.
Niet-traumatische oorzaken, dit is wanneer de dwarslaesie wordt veroorzaakt door
bijvoorbeeld uitzaaiingen, ziekte zoals artrose, vaataandoeningen of een tumor die ergens
tegenaan drukt.
Ook kan een dwarslaesie ontstaan door een ontsteking van het ruggenmerg, dit heet
myelitis. Dit is een erg zeldzame aandoening.
Pathofysiologie
Door een onderbreking van het ruggenmerg zijn de zenuwbanen die hier doorheen lopen afgekneld,
hierdoor treedt er verlamming op wat inhoud dat bepaalde lichaamsdelen geen gevoel meer hebben
en niet meer zijn aan te sturen tot beweging.
- Tetraplegie = alle 4 de ledenmaten zijn uitgevallen hoge dwarslaesie
- Paraplegie = volledige uitval van benen of romp, bovenlichaam is nog intact lage
dwarslaesie
- Tetraparese = alle 4 de ledenmaten hebben incomplete uitval. (bijvoorbeeld door een
tumor.)
- Paraparese = 2 ledematen hebben incomplete uitval (bijvoorbeeld alleen de benen.)
- Tetra = 4
- Para = 2
- Plegie = complete uitval (geen doorgang meer voor signalen)
- Parese = incomplete uitval (gedeeltelijke doorgang voor signalen, bijv. door een tumor)
3
, Typen dwarslaesies
Cervicaal = C1 t/m C7
Thoracaal = Th1 t/m Th12
Lumbaal = L1 t/m L5
Sacraal = S1 t/m S5
Complete dwarslaesie = geen doorgang van signalen mogelijk en afwezigheid van
motoriek en sensibiliteit
Incomplete dwarslaesie = aanwezige motorische activiteit onder het laesieniveau
Symptomen en signalen
In de acute fase kunnen er ernstige autonome stoornissen optreden, zoals hypotensie (lage
bloeddruk) en verstoringen van de temperatuurregulatie.
Een specifieke complicaties autonome dysreflexie, waarbij (ernstige) hypertensie ontstaat.
De oorzaak is vaak een blaas- of darmprobleem. Symptomen zijn o.a. hoofdpijn, een rood
gelaat en verandering van de hartfrequentie.
De gevolgen van een dwarslaesie brengen veel complicaties met zich mee, veelal ten
gevolge van immobiliteit. Denk hierbij aan risico op diep veneuze trombose, contracturen
(dwangstand), decubitus en problemen aan het maag- darmkanaal.
Daarnaast verhogen ademhalingsproblemen en verminderde hoestkracht het risico op pneumonie.
Urineretentie en -incontinentie zorgen voor een verhoogd risico op urineweginfecties.
Verlies van veel lichaamsfuncties geeft een veranderd toekomstperspectief en kan leiden tot verlies
van eigenwaarde en depressie.
Diagnostiek
Naast anamnese en neurologisch onderzoek wordt beeldvormend onderzoek gedaan.
Het myelum is goed zichtbaar op een MRI-scan. Fracturen en andere afwijkingen van de
wervelkolom kunnen beter in beeld worden gebracht met röntgenonderzoek en een CT-scan.
In het geval van een infectie of ontsteking wordt ook bloed- en liquoronderzoek gedaan.
Behandeling
- De acute behandeling, deze is gericht op het voorkomen van verdere
schade. Vaak wordt geadviseerd de wervelkolom te immobiliseren
(platte bedrust, nekkraag) tot de behandeling is ingesteld
- De specifieke behandeling verschilt per oorzaak. Een spoedoperatie q vs wel een beschadiging
Geen beschadiging
(dwarslaesie)
kan nodig zijn om te zorgen dat de beknelling van het myelum wordt
weggenomen, delen van het bot, bloed of pus worden hierbij weggenomen.
Hiernaast kan met een operatie de wervelkolom weer stabiel worden gemaakt.
- In het geval van een infectie wordt daarnaast intraveneus antibiotica toegediend.
4
