Werk & Welzijn
Inhoud
Werkgeluk ............................................................................................................................................... 4
Geschiedenis van werk(geluk) ............................................................................................................ 4
Prehistorie ....................................................................................................................................... 4
Landbouwrevolutie ......................................................................................................................... 4
Steden en ambachten ..................................................................................................................... 4
Industriële revolutie (1800-1920) ................................................................................................... 5
Tijdperk van tevredenheid (1950-1995) ......................................................................................... 5
Nu: hoge verwachtingen ................................................................................................................. 6
Werkgeluk: het concept ...................................................................................................................... 6
Hedonistisch werkgeluk (HWG) ...................................................................................................... 6
Eudemonisch werkgeluk (EWG) ...................................................................................................... 6
Hendonistisch & eudemonisch werkgeluk...................................................................................... 6
Welzijn op het werk – werkgeluk .................................................................................................... 6
Hedonistisch werkgeluk .................................................................................................................. 7
Wat ervaren we? Onderzoek .......................................................................................................... 9
4. (On)geluk verhogen ........................................................................................................................ 9
Waar komt werkverdriet vandaan? ................................................................................................ 9
Hoe je werknemers ongelukkig maken? ......................................................................................... 9
Hoe je werknemers gelukkig maken? ............................................................................................. 9
Hoe je werknemers gelukkig maken? AE verhogen ...................................................................... 10
Emotioneel werk ................................................................................................................................... 10
Emoties op de werkvloer .................................................................................................................. 10
Definities, concepten .................................................................................................................... 10
Emoties reguleren ......................................................................................................................... 11
Emotionele arbeid bij hulpverleners en psychologisch geschoolden (als counselor/therapeut) .... 13
Psychotherapie ............................................................................................................................. 13
Psychologisch geschoolden........................................................................................................... 13
Effecten van emotionele arbeid bij hulpverleners ........................................................................... 13
Empathie-gebaseerd stress procesmodel..................................................................................... 13
4 grote vormen van gevolgen ....................................................................................................... 14
Omgaan met emotionele arbeid als hulpverlener ............................................................................ 17
Disclosure .............................................................................................................................................. 20
, Wat? .................................................................................................................................................. 20
Types ............................................................................................................................................. 20
To disclose or not to disclose, that’s the question ........................................................................... 21
Waarom wel? ................................................................................................................................ 21
Waarom niet? ............................................................................................................................... 21
Beïnvloede factoren: ..................................................................................................................... 22
Nadenken over disclosure: ........................................................................................................... 22
Disclosure voorbereiden en uitvoeren: ........................................................................................ 22
Geen disclosure:............................................................................................................................ 23
E-learning: ..................................................................................................................................... 23
Discriminatie ......................................................................................................................................... 23
Definitie............................................................................................................................................. 23
Cirkel tot discriminatie: ................................................................................................................. 24
Directe discriminatie ......................................................................................................................... 24
19 beschermde criteria: ................................................................................................................ 24
Indirecte discriminatie ...................................................................................................................... 25
Regel.................................................................................................................................................. 25
Andere vormen ................................................................................................................................. 25
Positieve discriminatie: ................................................................................................................. 25
Discriminatie door opdracht: ........................................................................................................ 25
Discriminatie door associatie: ....................................................................................................... 25
Meervoudige discriminatie: .......................................................................................................... 25
Redelijke aanpassingen: ................................................................................................................ 26
Discriminatie voorkomen .................................................................................................................. 26
Meldpunten: ..................................................................................................................................... 26
Werken met psychische kwetsbaarheid ............................................................................................... 26
De uitdaging ...................................................................................................................................... 26
Waarom?....................................................................................................................................... 26
De persoon met een kwetsbaarheid................................................................................................. 27
Over wie gaat het? ........................................................................................................................ 27
Werkt men? .................................................................................................................................. 27
De persoon: Werkbaarheid ........................................................................................................... 28
Barrières ........................................................................................................................................ 28
Begeleiding naar werk ...................................................................................................................... 30
De instanties & artsen................................................................................................................... 30
Wetenschap .................................................................................................................................. 31
, Praktijk .......................................................................................................................................... 32
Ongewenst grensoverschrijdend gedrag op het werk .......................................................................... 34
Geweld op het werk: ......................................................................................................................... 34
Ongewenst seksueel gedrag op het werk: ........................................................................................ 35
Pesterijen: ......................................................................................................................................... 35
Pesten - proces.............................................................................................................................. 36
Pesterijen – gevolgen: ................................................................................................................... 36
Pesterijen – wie wordt er gepest? ................................................................................................ 37
Pesterijen - Hoe ontstaat het? ...................................................................................................... 37
Werkende mantelzorgers ..................................................................................................................... 39
Definitie............................................................................................................................................. 39
Effecten ............................................................................................................................................. 40
Mantelzorgvriendelijk werken .......................................................................................................... 41
Als collega ..................................................................................................................................... 41
Als counselor ................................................................................................................................. 41
Ondersteunende maatregelen...................................................................................................... 42
Burn-out ................................................................................................................................................ 43
Historiek van burn-out: ..................................................................................................................... 43
Omschrijving: .................................................................................................................................... 44
Traditionele vs. nieuwe benadering: ............................................................................................ 44
...................................................................................................................................................... 46
Ernst en verloop: ........................................................................................................................... 46
...................................................................................................................................................... 46
Oorzaken van burn-out: .................................................................................................................... 47
Van stress naar burn-out: ............................................................................................................. 47
Draagkracht vs. draaglast:............................................................................................................. 47
Verklarend model: ........................................................................................................................ 47
Burn-out identificeren: ..................................................................................................................... 48
Burn-out Assessment Tool (BAT): ................................................................................................. 48
Behandeling van burn-out: ............................................................................................................... 49
Preventie: ...................................................................................................................................... 49
Curatie: (proberen genezen) ......................................................................................................... 50
Re-integratie: (proberen terug aan het werk te zetten) ............................................................... 50
Werk gerelateerd gebruik van alcohol, andere drugs en medicatie .................................................... 50
De limiet ............................................................................................................................................ 50
Middelengebruik en werk ................................................................................................................. 50
, Mogelijke gevolgen: ...................................................................................................................... 51
Wetgevend kader.............................................................................................................................. 51
Van wetgeving naar praktijk ............................................................................................................. 51
Signalen: ........................................................................................................................................ 53
Richtlijnen bij acuut misbruik:....................................................................................................... 53
Richtlijnen bij chronisch misbruik: ................................................................................................ 54
Hoe reageer je als collega? ............................................................................................................... 54
Casus 1 .......................................................................................................................................... 54
Casus 2 .......................................................................................................................................... 54
Casus 3 .......................................................................................................................................... 55
Interessante links .............................................................................................................................. 56
Werkgeluk
Geschiedenis van werk(geluk)
In verleden nooit ingericht voor het individuele geluk --> het diende altijd voor een andere meester
Prehistorie
• Jager-verzamelaar die rondtrekken
• Werk = leven
o Alles delen
o Geen verwachting van geluk
o Gewoon doen
Landbouwrevolutie
• Sedentair + domesticeren, opslag voor winter...
• Meer opbrengst + voedseloverschotten
o Succes voor biologisch overleven: enorme bevolkingstoename
o Psychologische nederlaag
▪ Angst en onzekerheid over het weer, oogst, …
▪ Moeten, plannen, hopen, werken, …
• Werk = straf of vernedering
o Werk en geluk worden gescheiden
o Wel geluk: buiten werken, oogst zien groeien, planten en dieren verzorgen
• Morele en religieuze geboden:
o Gemakzucht – traagheid is 1 van de 7 hoofdzonden
• Werk is LABOR = inspanning
Steden en ambachten
• Naar de stad
o Gilden (bv. van bakkers)
o Werken voor geld blijft een vorm van straf of slavernij
o Wel vorm van trots en tevredenheid
Inhoud
Werkgeluk ............................................................................................................................................... 4
Geschiedenis van werk(geluk) ............................................................................................................ 4
Prehistorie ....................................................................................................................................... 4
Landbouwrevolutie ......................................................................................................................... 4
Steden en ambachten ..................................................................................................................... 4
Industriële revolutie (1800-1920) ................................................................................................... 5
Tijdperk van tevredenheid (1950-1995) ......................................................................................... 5
Nu: hoge verwachtingen ................................................................................................................. 6
Werkgeluk: het concept ...................................................................................................................... 6
Hedonistisch werkgeluk (HWG) ...................................................................................................... 6
Eudemonisch werkgeluk (EWG) ...................................................................................................... 6
Hendonistisch & eudemonisch werkgeluk...................................................................................... 6
Welzijn op het werk – werkgeluk .................................................................................................... 6
Hedonistisch werkgeluk .................................................................................................................. 7
Wat ervaren we? Onderzoek .......................................................................................................... 9
4. (On)geluk verhogen ........................................................................................................................ 9
Waar komt werkverdriet vandaan? ................................................................................................ 9
Hoe je werknemers ongelukkig maken? ......................................................................................... 9
Hoe je werknemers gelukkig maken? ............................................................................................. 9
Hoe je werknemers gelukkig maken? AE verhogen ...................................................................... 10
Emotioneel werk ................................................................................................................................... 10
Emoties op de werkvloer .................................................................................................................. 10
Definities, concepten .................................................................................................................... 10
Emoties reguleren ......................................................................................................................... 11
Emotionele arbeid bij hulpverleners en psychologisch geschoolden (als counselor/therapeut) .... 13
Psychotherapie ............................................................................................................................. 13
Psychologisch geschoolden........................................................................................................... 13
Effecten van emotionele arbeid bij hulpverleners ........................................................................... 13
Empathie-gebaseerd stress procesmodel..................................................................................... 13
4 grote vormen van gevolgen ....................................................................................................... 14
Omgaan met emotionele arbeid als hulpverlener ............................................................................ 17
Disclosure .............................................................................................................................................. 20
, Wat? .................................................................................................................................................. 20
Types ............................................................................................................................................. 20
To disclose or not to disclose, that’s the question ........................................................................... 21
Waarom wel? ................................................................................................................................ 21
Waarom niet? ............................................................................................................................... 21
Beïnvloede factoren: ..................................................................................................................... 22
Nadenken over disclosure: ........................................................................................................... 22
Disclosure voorbereiden en uitvoeren: ........................................................................................ 22
Geen disclosure:............................................................................................................................ 23
E-learning: ..................................................................................................................................... 23
Discriminatie ......................................................................................................................................... 23
Definitie............................................................................................................................................. 23
Cirkel tot discriminatie: ................................................................................................................. 24
Directe discriminatie ......................................................................................................................... 24
19 beschermde criteria: ................................................................................................................ 24
Indirecte discriminatie ...................................................................................................................... 25
Regel.................................................................................................................................................. 25
Andere vormen ................................................................................................................................. 25
Positieve discriminatie: ................................................................................................................. 25
Discriminatie door opdracht: ........................................................................................................ 25
Discriminatie door associatie: ....................................................................................................... 25
Meervoudige discriminatie: .......................................................................................................... 25
Redelijke aanpassingen: ................................................................................................................ 26
Discriminatie voorkomen .................................................................................................................. 26
Meldpunten: ..................................................................................................................................... 26
Werken met psychische kwetsbaarheid ............................................................................................... 26
De uitdaging ...................................................................................................................................... 26
Waarom?....................................................................................................................................... 26
De persoon met een kwetsbaarheid................................................................................................. 27
Over wie gaat het? ........................................................................................................................ 27
Werkt men? .................................................................................................................................. 27
De persoon: Werkbaarheid ........................................................................................................... 28
Barrières ........................................................................................................................................ 28
Begeleiding naar werk ...................................................................................................................... 30
De instanties & artsen................................................................................................................... 30
Wetenschap .................................................................................................................................. 31
, Praktijk .......................................................................................................................................... 32
Ongewenst grensoverschrijdend gedrag op het werk .......................................................................... 34
Geweld op het werk: ......................................................................................................................... 34
Ongewenst seksueel gedrag op het werk: ........................................................................................ 35
Pesterijen: ......................................................................................................................................... 35
Pesten - proces.............................................................................................................................. 36
Pesterijen – gevolgen: ................................................................................................................... 36
Pesterijen – wie wordt er gepest? ................................................................................................ 37
Pesterijen - Hoe ontstaat het? ...................................................................................................... 37
Werkende mantelzorgers ..................................................................................................................... 39
Definitie............................................................................................................................................. 39
Effecten ............................................................................................................................................. 40
Mantelzorgvriendelijk werken .......................................................................................................... 41
Als collega ..................................................................................................................................... 41
Als counselor ................................................................................................................................. 41
Ondersteunende maatregelen...................................................................................................... 42
Burn-out ................................................................................................................................................ 43
Historiek van burn-out: ..................................................................................................................... 43
Omschrijving: .................................................................................................................................... 44
Traditionele vs. nieuwe benadering: ............................................................................................ 44
...................................................................................................................................................... 46
Ernst en verloop: ........................................................................................................................... 46
...................................................................................................................................................... 46
Oorzaken van burn-out: .................................................................................................................... 47
Van stress naar burn-out: ............................................................................................................. 47
Draagkracht vs. draaglast:............................................................................................................. 47
Verklarend model: ........................................................................................................................ 47
Burn-out identificeren: ..................................................................................................................... 48
Burn-out Assessment Tool (BAT): ................................................................................................. 48
Behandeling van burn-out: ............................................................................................................... 49
Preventie: ...................................................................................................................................... 49
Curatie: (proberen genezen) ......................................................................................................... 50
Re-integratie: (proberen terug aan het werk te zetten) ............................................................... 50
Werk gerelateerd gebruik van alcohol, andere drugs en medicatie .................................................... 50
De limiet ............................................................................................................................................ 50
Middelengebruik en werk ................................................................................................................. 50
, Mogelijke gevolgen: ...................................................................................................................... 51
Wetgevend kader.............................................................................................................................. 51
Van wetgeving naar praktijk ............................................................................................................. 51
Signalen: ........................................................................................................................................ 53
Richtlijnen bij acuut misbruik:....................................................................................................... 53
Richtlijnen bij chronisch misbruik: ................................................................................................ 54
Hoe reageer je als collega? ............................................................................................................... 54
Casus 1 .......................................................................................................................................... 54
Casus 2 .......................................................................................................................................... 54
Casus 3 .......................................................................................................................................... 55
Interessante links .............................................................................................................................. 56
Werkgeluk
Geschiedenis van werk(geluk)
In verleden nooit ingericht voor het individuele geluk --> het diende altijd voor een andere meester
Prehistorie
• Jager-verzamelaar die rondtrekken
• Werk = leven
o Alles delen
o Geen verwachting van geluk
o Gewoon doen
Landbouwrevolutie
• Sedentair + domesticeren, opslag voor winter...
• Meer opbrengst + voedseloverschotten
o Succes voor biologisch overleven: enorme bevolkingstoename
o Psychologische nederlaag
▪ Angst en onzekerheid over het weer, oogst, …
▪ Moeten, plannen, hopen, werken, …
• Werk = straf of vernedering
o Werk en geluk worden gescheiden
o Wel geluk: buiten werken, oogst zien groeien, planten en dieren verzorgen
• Morele en religieuze geboden:
o Gemakzucht – traagheid is 1 van de 7 hoofdzonden
• Werk is LABOR = inspanning
Steden en ambachten
• Naar de stad
o Gilden (bv. van bakkers)
o Werken voor geld blijft een vorm van straf of slavernij
o Wel vorm van trots en tevredenheid