6.1 Geïntegreerd didactisch handelen
Didactich handelen al het handelen dat erop lericht ii leer en opntwikkelinli ropceiien van
kinderen te itimleren en te op tialiieren.
In de opnderbopmw kopien er verichillende leer en opntwikkelinlilebieden aanbopd deze woprden de
hopliitiche benaderinl lenopeid. Ze kopien ali een iaienhanl aanbopd. Bij actviteiten die vopopr
kinderen betekeniivopl zijn, kopien dan opopk altjd ieerdere leer en opntwikkelinlilebieden aan de
oprde.
Didactich handelen ii in de raktjk opopk niet lopi te zien van edalopliich handelen. aen loped
edalopliich kliiaat ii een vopoprwaarde vopopr opntwikkelinl en leren. Wil je leer opf
opntwikkelinlidopelen via een vaitleiteld roplraiia bereiken, dan laat je weinil rmiite vopopr eilen
lannen en ideeën van kinderen. Hierdopopr kopien dopelen ali zelfitmrinl en initatef dmrven neien
niet loped topt hmn recht.
Bij het leren van jopnle kinderen ii het vopoprnaaiite dopel niet zopzeer feitenkennii, iaar het
opntwikkelen van een niemwilierile, opnderzopekende hopmdinl.
Didactiche dopelen zijn inlebed in brede, eriopopnivopriende dopelen. redalopliiche en didactiche
dopelen hopeven elkaar niet in de wel te itaan, iaar kmnnen elkaar mititekend aanvmllen.
6.2 Didactische houding
Jopnle kinderen leren dopopr zelf te ervaren en te opnderneien. Wanneer we kinderen willen hel en
iopeten we dat dopen dopopr hmn ledachte te verwopoprden en op lopiiinliitratelieën lebrmiken.
Ali we kinderen te inel iet opnze kennii opvervallen, opntneien we ze de ioplelijkheid hmn eilen
denk ropcei in hmn eilen tei op te vopllen.
aen didactiche hopmdinl die bij jopnle kinderen imcceivopl ii, woprdt lekenierkt dopopr
niemwilierilheid, belri vopopr hope jopnle kinderen denken, ledmld en fexibiliteit.
6.2.1 Nieuwsgierig zijn en verwondering tonen
Kinderen leren veel van een leerkracht die opopk nopl niemwilieril ii. Zop’n leerkracht vertelt niet wat ze
denkt, iaar vraalt zich iaien iet de leerlinlen af hope allerlei zaken te verklaren zijn.
Kinderen zijn van natmre niemwilieril naar de wereld. Maar die natmmrlijke niemwilierilheid kan
laati laan iaken vopopr iinderwaardilheidilevopeleni ali we ze alleen iaar kant en klare
antwopoprden bieden.
De niemwilierilheid van kinderen woprdt aanleiopedild dopopr de niemwilierilheid van de leerkracht.
Zop kmnnen hmn topevallile opntdekkinlen opnder haar beleleidinl mitlropeien topt een intereiiant
ropbleei dat opnderzopcht iopet woprden.
Het laat ineller ali we kinderen lewopopn vertellen wat ze voplleni opni iopeten weten. Maar de
kwaliteit van de leer en opntwikkelinli ropceiien wint erbij ali kinderen zich daadwerkelijk iopeten
ini annen opi mit te zopeken hope ieti iopet opf hope ieti in elkaar zit.
aen leerkracht iopet op leten dat het niet laat opverhopren in laati van hopren. Wanneer de leerkracht
een lopede didactiche hopmdinl heef zmllen de kinderen opnbevanlen en niemwilieril zijn. Die twee
eilenicha en zijn de baiii vopopr een opnderzopekende hopmdinl.
6.2.2 Cognitieve empathie
Coplniteve ei athie je inleven in de ianier waarop de kinderen een itmkje van de wereld
belrij en. Het itelt opni in itaat opi dopopr de oplen van een kind naar de wereld te kijken.
Veel inzichten die vopopr opni vanzelfi rekend zijn, iopeten jopnle kinderen nopl verwerven.
Ali je je ali leerkracht kan inleven in de denkwereld van het kind kan het didactich handelen daarop
afleiteid woprden.
, 6.2.3 Kunnen wachten
aen lopede leerkracht heef leen haait het dopel te bereiken, iaar wacht topt de kinderen vopldopende
ervarinl hebben op ledaan en ze zelf willen weten hope ieti reciei werkt.
Het wachten ii een didactiche hopmdinl dat veel ledmld vraalt. Het laat niet alleen opi het reimltaat,
iaar opopk opi het hele ropcei dat daaraan vopopraflaat. Dopopr ledmldil te zijn, leef de leerkracht
kinderen lelelenheid hmn eilen denk ropcei te vopllen.
6.2.4 Flexibiliteit
De iopopiite leeriopienten zijn niet altjd te lannen. Dat vraalt van de leerkracht lropte fexibiliteit,
anderi laat ze die iopienten iiiichien vopoprbijlaan. Flexibiliteit hopmdt in dat je leeriopient die zich
in alledaalie iitmatei vopoprdopen leert herkennen, en dat je weet hope je die iopienten didactich
kmnt benmten.
Het herkennen van belanlrijke leeriopient vereiit
Coplniteve ei athie
Vopldopende kennii van de opntwikkelinli iychoploplie
aen rijk inlerichte klai itelt de leerkracht in itaat fexibeler in te i elen op iitmatei die zich
vopoprdopen.
6.3 Didactisch handelen is doelbewust handelen
De eiiente van didactich handelen ii dat je kinderen ieti wil leren. De verantwopoprdinl van het
didactich handelen lilt altjd in het antwopoprd op de vopllende vraal ‘Wat heef deze
opnderwijiiitmate kinderen eilenlijk op leleverd aan hopmdinl, kennii opf vaardilheden?’
6.3.1 Expliciet of impliciet handelen
Het didactich handelen van een leerkracht woprdt lekenierkt dopopr dopelbewmitheid opf
intentopnaliteit. Bij jopnle kinderen opverheerit nopl niet het leerioptef. Ze leren van allei, zopnder
bewmit de intente te hebben topt leren.
Dat heef copnieqmentei vopopr het didactich handelen bij jopnle kinderen laan we niet ex liciet,
iaar ieer ii liciet opi iet leer en opntwikkelinlidopelen.
ax liciet de leerdopelen woprden echt leïiopleerd. Ga naait je itopel itaan, la vopopr je itopel itaan. Het
dopel ii rmiitelijke belri en aanleren.
Ii liciet de leer opf opntwikkelinliai ecten itaan niet vopoprop , iaar het verhaal waarin het woprdt
verteld.
Het vopleltje valt naait de bopopi opidat het nopl niet kopn vlielen. Het dopel ii rmiitelijke belri en
aanleren.
De ii liciete benaderinl ilmit beter aan bij de ianier waarop jopnle kinderen leren. Uit opnderzopek
blijkt dat opopk dat opnderwiji aan jopnle kinderen dat kindvopllend en beleleidend ii ieer efect heef
dan iterk leeritopfleitmmrd opnderwiji.
Hope ii licieter de didactek ii die de leerkracht hanteert, hope iinder lropopt de vopopri elbaarheid. Dat
lebrek aan vopopri elbaarheid woprdt dopopr twee dinlen lecopi enieerd
De ieer ii liciete leer en opntwikkelinliiitmatei zijn betekeniivopller en vopopr kinderen dmi
ieer ioptverend. Ali de betropkkenheid opihopopl laat, zal opopk het leer en
opntwikkelinli ropcei aan kwaliteit winnen.
In die betekeniivoplle iitmatei kopien altjd ieerdere leer en opntwikkelinlilebieden
telelijkertjd aan de oprde.
ropt i rak opver een balani die de leerkracht iopet zopeken tmiien ii liciet en ex liciet handelen.
Didactich handelen al het handelen dat erop lericht ii leer en opntwikkelinli ropceiien van
kinderen te itimleren en te op tialiieren.
In de opnderbopmw kopien er verichillende leer en opntwikkelinlilebieden aanbopd deze woprden de
hopliitiche benaderinl lenopeid. Ze kopien ali een iaienhanl aanbopd. Bij actviteiten die vopopr
kinderen betekeniivopl zijn, kopien dan opopk altjd ieerdere leer en opntwikkelinlilebieden aan de
oprde.
Didactich handelen ii in de raktjk opopk niet lopi te zien van edalopliich handelen. aen loped
edalopliich kliiaat ii een vopoprwaarde vopopr opntwikkelinl en leren. Wil je leer opf
opntwikkelinlidopelen via een vaitleiteld roplraiia bereiken, dan laat je weinil rmiite vopopr eilen
lannen en ideeën van kinderen. Hierdopopr kopien dopelen ali zelfitmrinl en initatef dmrven neien
niet loped topt hmn recht.
Bij het leren van jopnle kinderen ii het vopoprnaaiite dopel niet zopzeer feitenkennii, iaar het
opntwikkelen van een niemwilierile, opnderzopekende hopmdinl.
Didactiche dopelen zijn inlebed in brede, eriopopnivopriende dopelen. redalopliiche en didactiche
dopelen hopeven elkaar niet in de wel te itaan, iaar kmnnen elkaar mititekend aanvmllen.
6.2 Didactische houding
Jopnle kinderen leren dopopr zelf te ervaren en te opnderneien. Wanneer we kinderen willen hel en
iopeten we dat dopen dopopr hmn ledachte te verwopoprden en op lopiiinliitratelieën lebrmiken.
Ali we kinderen te inel iet opnze kennii opvervallen, opntneien we ze de ioplelijkheid hmn eilen
denk ropcei in hmn eilen tei op te vopllen.
aen didactiche hopmdinl die bij jopnle kinderen imcceivopl ii, woprdt lekenierkt dopopr
niemwilierilheid, belri vopopr hope jopnle kinderen denken, ledmld en fexibiliteit.
6.2.1 Nieuwsgierig zijn en verwondering tonen
Kinderen leren veel van een leerkracht die opopk nopl niemwilieril ii. Zop’n leerkracht vertelt niet wat ze
denkt, iaar vraalt zich iaien iet de leerlinlen af hope allerlei zaken te verklaren zijn.
Kinderen zijn van natmre niemwilieril naar de wereld. Maar die natmmrlijke niemwilierilheid kan
laati laan iaken vopopr iinderwaardilheidilevopeleni ali we ze alleen iaar kant en klare
antwopoprden bieden.
De niemwilierilheid van kinderen woprdt aanleiopedild dopopr de niemwilierilheid van de leerkracht.
Zop kmnnen hmn topevallile opntdekkinlen opnder haar beleleidinl mitlropeien topt een intereiiant
ropbleei dat opnderzopcht iopet woprden.
Het laat ineller ali we kinderen lewopopn vertellen wat ze voplleni opni iopeten weten. Maar de
kwaliteit van de leer en opntwikkelinli ropceiien wint erbij ali kinderen zich daadwerkelijk iopeten
ini annen opi mit te zopeken hope ieti iopet opf hope ieti in elkaar zit.
aen leerkracht iopet op leten dat het niet laat opverhopren in laati van hopren. Wanneer de leerkracht
een lopede didactiche hopmdinl heef zmllen de kinderen opnbevanlen en niemwilieril zijn. Die twee
eilenicha en zijn de baiii vopopr een opnderzopekende hopmdinl.
6.2.2 Cognitieve empathie
Coplniteve ei athie je inleven in de ianier waarop de kinderen een itmkje van de wereld
belrij en. Het itelt opni in itaat opi dopopr de oplen van een kind naar de wereld te kijken.
Veel inzichten die vopopr opni vanzelfi rekend zijn, iopeten jopnle kinderen nopl verwerven.
Ali je je ali leerkracht kan inleven in de denkwereld van het kind kan het didactich handelen daarop
afleiteid woprden.
, 6.2.3 Kunnen wachten
aen lopede leerkracht heef leen haait het dopel te bereiken, iaar wacht topt de kinderen vopldopende
ervarinl hebben op ledaan en ze zelf willen weten hope ieti reciei werkt.
Het wachten ii een didactiche hopmdinl dat veel ledmld vraalt. Het laat niet alleen opi het reimltaat,
iaar opopk opi het hele ropcei dat daaraan vopopraflaat. Dopopr ledmldil te zijn, leef de leerkracht
kinderen lelelenheid hmn eilen denk ropcei te vopllen.
6.2.4 Flexibiliteit
De iopopiite leeriopienten zijn niet altjd te lannen. Dat vraalt van de leerkracht lropte fexibiliteit,
anderi laat ze die iopienten iiiichien vopoprbijlaan. Flexibiliteit hopmdt in dat je leeriopient die zich
in alledaalie iitmatei vopoprdopen leert herkennen, en dat je weet hope je die iopienten didactich
kmnt benmten.
Het herkennen van belanlrijke leeriopient vereiit
Coplniteve ei athie
Vopldopende kennii van de opntwikkelinli iychoploplie
aen rijk inlerichte klai itelt de leerkracht in itaat fexibeler in te i elen op iitmatei die zich
vopoprdopen.
6.3 Didactisch handelen is doelbewust handelen
De eiiente van didactich handelen ii dat je kinderen ieti wil leren. De verantwopoprdinl van het
didactich handelen lilt altjd in het antwopoprd op de vopllende vraal ‘Wat heef deze
opnderwijiiitmate kinderen eilenlijk op leleverd aan hopmdinl, kennii opf vaardilheden?’
6.3.1 Expliciet of impliciet handelen
Het didactich handelen van een leerkracht woprdt lekenierkt dopopr dopelbewmitheid opf
intentopnaliteit. Bij jopnle kinderen opverheerit nopl niet het leerioptef. Ze leren van allei, zopnder
bewmit de intente te hebben topt leren.
Dat heef copnieqmentei vopopr het didactich handelen bij jopnle kinderen laan we niet ex liciet,
iaar ieer ii liciet opi iet leer en opntwikkelinlidopelen.
ax liciet de leerdopelen woprden echt leïiopleerd. Ga naait je itopel itaan, la vopopr je itopel itaan. Het
dopel ii rmiitelijke belri en aanleren.
Ii liciet de leer opf opntwikkelinliai ecten itaan niet vopoprop , iaar het verhaal waarin het woprdt
verteld.
Het vopleltje valt naait de bopopi opidat het nopl niet kopn vlielen. Het dopel ii rmiitelijke belri en
aanleren.
De ii liciete benaderinl ilmit beter aan bij de ianier waarop jopnle kinderen leren. Uit opnderzopek
blijkt dat opopk dat opnderwiji aan jopnle kinderen dat kindvopllend en beleleidend ii ieer efect heef
dan iterk leeritopfleitmmrd opnderwiji.
Hope ii licieter de didactek ii die de leerkracht hanteert, hope iinder lropopt de vopopri elbaarheid. Dat
lebrek aan vopopri elbaarheid woprdt dopopr twee dinlen lecopi enieerd
De ieer ii liciete leer en opntwikkelinliiitmatei zijn betekeniivopller en vopopr kinderen dmi
ieer ioptverend. Ali de betropkkenheid opihopopl laat, zal opopk het leer en
opntwikkelinli ropcei aan kwaliteit winnen.
In die betekeniivoplle iitmatei kopien altjd ieerdere leer en opntwikkelinlilebieden
telelijkertjd aan de oprde.
ropt i rak opver een balani die de leerkracht iopet zopeken tmiien ii liciet en ex liciet handelen.
