CS 4.6 communiceren na een CVA
Leerdoelen:
Belangrijke aspecten in de communicatie met een zorgvrager met afasie benoemen.
De verschillende vormen van afasie herkennen (broca, amnestisch, wernicke, globale).
Literatuur: Afasie Vereniging Nederland. (2009, april). Afasie na een CVA: Wat zegt die nou?
Geraadpleegd op 27 januari, 2016, van http://www.henw.org/archief/volledig/id2803-afasie-na-een-
cva-wat-zegt-die-nou.html#
Patiënten die een CVA hebben doorgemaakt kan afasie optreden.
Verschillende typen afasie
taal is meestal gelokaliseerd in de lobus temporalis van de linkerhemisfeer, óók linkshandigen,
maar bij hen is vaak meer herstel van de afasie. Er zijn viert typen afasie:
1. Globale afasie
Patiënten kunnen amper speken, hooguit ‘ja’, ‘het is me wat, kojekojekoje’. Ze kunnen niet
lezen of schrijven en het taalbegrip is slecht. Wel herkennen ze soms nog een woord met
een afbeelding of hun naam. Maak bij dez patiënten zoveel mogelijk gebruik van
functionele gebaren, zoals een vork naar je mond brengen om ‘eten’ te drukken of
voorwerpen aanwijzen waarover gesproken wordt. Stel vragen in meerkeuze vorm en geef
aan welke antwoorden mogelijk zijn; ga vervolgens na of de patiënt dit wel of niet zo
bedoelde. Ook het noteren van een trefwoord kan bijdragen aan het overbrengen van de
boodschap.
2. Wernicke-afasie
Patiënten maken lange zinnen die grammaticaal en inhoudelijk niet kloppen zonder dat hij
dit zelf doorheeft. Er zijn (farden van) woorden die in klank lijken op het bedoelde. Ook
lezen en schrijven lukt niet. Hoe meer men praat tegen een patiënt met Wernicke-afasie,
hoe meer deze terugzegt en zich vervolgens niet begrepen voelt. stel korte vragen en
probeer de woordenvloed te onderbreken en een draad in het verhaal te krijgen.
3. Broca-afasie
Patiënten kunnen de juist woorden niet vinden en spreken daarom aarzelend. Hun
taalbegrip is meestal goed en schrijven lukt wel, zij het met dezelfde problemen als het
spreken. Deze patiënten proberen de belangrijkste woorden uit een verhaal te halen en
daarmee de boodschap te interpreteren. Het is belangrijk hen aan te moedigen om een
woord op te schrijven als uitspreken niet lukt, en om door te vragen en niet te snel te
interpreteren om misverstanden te voorkomen. Somt helpt een aanwijzing als ‘heeft het te
maken met..?’
4. Amnetische afasie
Patiënten kunnen niet op sommige woorden komen, maar deze wel omschrijven. Lezen en
schrijven lukt goed, maar een ingewikkeld gesprek met een arts vraagt om een rustige
omgeving en tijd voor de patiënt om gedachten te formuleren.
Wel een spraakstoornis, geen afasie
afasie is een taalstoornis en moet worden onderscheiden van dysartrie, een spraakstoornis waarbij
het begrip van spraak en taal nog wel aanwezig, maar de articulatie gestoord is. de lees- en
schrijffuncties zijn bij de patiënt met dysartrie niet aangedaan behalve door bennvloeding van de
spieren bij een motrorische verlamming. Ook bij patiëtnen met een CVA in de rechter – dus de voor
taal meestal niet-dominante-hemisfeer kunnen taalprobleen optreden, die dan echter niet als afsie
geduid worden. Deze worden gekenmerkt door articulatiestoornissen (vaak broddelachtig),
breedsprakigheid en van de hak op de tak springen. Ook hebben deze patiënten moeite met de
fguurlijke betekenis van taal, zoals in spreekwoorden of vergelijkingen, die lteerlijk worden
opgevat. Daarmee verandert ook de humorbeleving.
Huisarts en specialist
Bij een vermoeden van afasie wordt de diagnose uiteindelijk gesteld door de neuroloog of
logopedist. De logopedist speelt ook een belangrijke rol bij de behandeling, waarbij het niet alleen
om spreekoefeningen gaat, maar juist ook om voorlichting over de wijze van communiceren die bij
de betreffende patiënt het beste is. De omgeving van de patiënt verwacht vaak dat deze beter zal
gaan spreken, maar andere aspecten zijn voor de communicatie vaak van groter belang. Het
voeren van een gesprek met een patiënt met afasie wordt vaak als moeilijk ervaren. Deze lijkt niet
te begrijpen wat er gezegd wordt, zodat de neiging bestaat over hem te praten in plaats van met
Leerdoelen:
Belangrijke aspecten in de communicatie met een zorgvrager met afasie benoemen.
De verschillende vormen van afasie herkennen (broca, amnestisch, wernicke, globale).
Literatuur: Afasie Vereniging Nederland. (2009, april). Afasie na een CVA: Wat zegt die nou?
Geraadpleegd op 27 januari, 2016, van http://www.henw.org/archief/volledig/id2803-afasie-na-een-
cva-wat-zegt-die-nou.html#
Patiënten die een CVA hebben doorgemaakt kan afasie optreden.
Verschillende typen afasie
taal is meestal gelokaliseerd in de lobus temporalis van de linkerhemisfeer, óók linkshandigen,
maar bij hen is vaak meer herstel van de afasie. Er zijn viert typen afasie:
1. Globale afasie
Patiënten kunnen amper speken, hooguit ‘ja’, ‘het is me wat, kojekojekoje’. Ze kunnen niet
lezen of schrijven en het taalbegrip is slecht. Wel herkennen ze soms nog een woord met
een afbeelding of hun naam. Maak bij dez patiënten zoveel mogelijk gebruik van
functionele gebaren, zoals een vork naar je mond brengen om ‘eten’ te drukken of
voorwerpen aanwijzen waarover gesproken wordt. Stel vragen in meerkeuze vorm en geef
aan welke antwoorden mogelijk zijn; ga vervolgens na of de patiënt dit wel of niet zo
bedoelde. Ook het noteren van een trefwoord kan bijdragen aan het overbrengen van de
boodschap.
2. Wernicke-afasie
Patiënten maken lange zinnen die grammaticaal en inhoudelijk niet kloppen zonder dat hij
dit zelf doorheeft. Er zijn (farden van) woorden die in klank lijken op het bedoelde. Ook
lezen en schrijven lukt niet. Hoe meer men praat tegen een patiënt met Wernicke-afasie,
hoe meer deze terugzegt en zich vervolgens niet begrepen voelt. stel korte vragen en
probeer de woordenvloed te onderbreken en een draad in het verhaal te krijgen.
3. Broca-afasie
Patiënten kunnen de juist woorden niet vinden en spreken daarom aarzelend. Hun
taalbegrip is meestal goed en schrijven lukt wel, zij het met dezelfde problemen als het
spreken. Deze patiënten proberen de belangrijkste woorden uit een verhaal te halen en
daarmee de boodschap te interpreteren. Het is belangrijk hen aan te moedigen om een
woord op te schrijven als uitspreken niet lukt, en om door te vragen en niet te snel te
interpreteren om misverstanden te voorkomen. Somt helpt een aanwijzing als ‘heeft het te
maken met..?’
4. Amnetische afasie
Patiënten kunnen niet op sommige woorden komen, maar deze wel omschrijven. Lezen en
schrijven lukt goed, maar een ingewikkeld gesprek met een arts vraagt om een rustige
omgeving en tijd voor de patiënt om gedachten te formuleren.
Wel een spraakstoornis, geen afasie
afasie is een taalstoornis en moet worden onderscheiden van dysartrie, een spraakstoornis waarbij
het begrip van spraak en taal nog wel aanwezig, maar de articulatie gestoord is. de lees- en
schrijffuncties zijn bij de patiënt met dysartrie niet aangedaan behalve door bennvloeding van de
spieren bij een motrorische verlamming. Ook bij patiëtnen met een CVA in de rechter – dus de voor
taal meestal niet-dominante-hemisfeer kunnen taalprobleen optreden, die dan echter niet als afsie
geduid worden. Deze worden gekenmerkt door articulatiestoornissen (vaak broddelachtig),
breedsprakigheid en van de hak op de tak springen. Ook hebben deze patiënten moeite met de
fguurlijke betekenis van taal, zoals in spreekwoorden of vergelijkingen, die lteerlijk worden
opgevat. Daarmee verandert ook de humorbeleving.
Huisarts en specialist
Bij een vermoeden van afasie wordt de diagnose uiteindelijk gesteld door de neuroloog of
logopedist. De logopedist speelt ook een belangrijke rol bij de behandeling, waarbij het niet alleen
om spreekoefeningen gaat, maar juist ook om voorlichting over de wijze van communiceren die bij
de betreffende patiënt het beste is. De omgeving van de patiënt verwacht vaak dat deze beter zal
gaan spreken, maar andere aspecten zijn voor de communicatie vaak van groter belang. Het
voeren van een gesprek met een patiënt met afasie wordt vaak als moeilijk ervaren. Deze lijkt niet
te begrijpen wat er gezegd wordt, zodat de neiging bestaat over hem te praten in plaats van met
