Hoofdstuk 4: taxonomie en
fylogenie
Inleiding
Taxonomie: de studie v/h beschrijven, benoemen en classificeren van organismen
Systematiek: de studie v/d verscheidenheid van organismen, v/d verwantschap tussen de
organismen en de reconstructie van deze verscheidenheid
De studie om de evolutionaire geschiedenis v/h leven op aarde te begrijpen
Er zijn meer dan 1,5 miljoen soorten beschreven
< 20% v/h geschatte aantal bestaande diersoorten
1% v/h aantal diersoorten als uitgestorven dieren mee worden gerekend
Geschiedenis v/d taxonomie
Aristoteles was de eerste om organismen te classificeren, gebaseerd
op structurele gelijkenissen
Carolus Linnaeus ontwierp de huidige regeling v/d indeling
gebruikt morfologie om een classificatiesysteem van dieren en planten
te ontwikkelen (had al ervaring met het classificeren omdat het een
botanicus was)
De binominale nomenclatuur
Linnaeus verdeelde het dierenrijk in soorten en gaf elk een onderscheidende naam
volgens de binominale nomenclatuur
- Elke soort heeft een 2-delige naam (cursief)
De geslachtsnaam = genus (HOOFDLETTER)
De soortaanduiding/toenaam = epitheton
Voorbeeld: de mens = Homo sapiens
Homo = het genus
sapiens = de soortaanduiding
Opm.: de soortaanduiding is uniek, maar een genus kan voor verschillende soorten gebruikt worden
De hiërarchische onderverdeling
Voorbeeld: de mens
Domein: Eukaryota
Rijk: Animalia
Fylum: Chordatoa
Klasse: Mammalia
Orde: Primates
Familie: Homininae
Geslacht: Homo
Soort: Homo sapiens
, Biologisch soortenconcept
Soort veel discussie over, maar deze criteria zijn algemeen aanvaard:
Leden stammen af van een gemeenschappelijke voorouder populatie
De leden kunnen vruchtbare nakomelingen produceren
Het genotype en fenotype van de leden zijn vergelijkbaar
Maar zelf over deze criteria is er onenigheid:
Aseksuele dieren
Fossielen
Wat is de mate waarin een soort reproductief gescheiden moet zijn (denk lijger)
Deze criteria geven een momentopname, terwijl soort het product is van evolutie
Andere soortconcepten
Morfologisch/typologisch soortconcept
Morfologische soort: een verzameling organismen met een vergelijkbare, specifieke vorm
Opmerkingen:
Vaag concept
Problemen met variatie
Gelijkenis is niet noodzakelijk een weerspiegeling van verwantschap
Evoluti onair soortconcept
Evolutionaire soort: een enkele lijn van voorouder-afstammeling populaties die zijn identiteit
behoudt van andere afstammingslijnen en die zijn eigen evolutionaire tendensen en historisch lot
heeft
een voorouder-afstammelinglijn die onafhankelijke van andere lijnen evolueert met zijn specifieke
rol en betekenis
Opm.: is theoretisch volledig correct, maar niet toe te passen i/d praktijk
Fylogeneti sch soortconcept
Fylogenetische soort: een clade in een boom met uniek kenmerk
2 soorten
fylogenie
Inleiding
Taxonomie: de studie v/h beschrijven, benoemen en classificeren van organismen
Systematiek: de studie v/d verscheidenheid van organismen, v/d verwantschap tussen de
organismen en de reconstructie van deze verscheidenheid
De studie om de evolutionaire geschiedenis v/h leven op aarde te begrijpen
Er zijn meer dan 1,5 miljoen soorten beschreven
< 20% v/h geschatte aantal bestaande diersoorten
1% v/h aantal diersoorten als uitgestorven dieren mee worden gerekend
Geschiedenis v/d taxonomie
Aristoteles was de eerste om organismen te classificeren, gebaseerd
op structurele gelijkenissen
Carolus Linnaeus ontwierp de huidige regeling v/d indeling
gebruikt morfologie om een classificatiesysteem van dieren en planten
te ontwikkelen (had al ervaring met het classificeren omdat het een
botanicus was)
De binominale nomenclatuur
Linnaeus verdeelde het dierenrijk in soorten en gaf elk een onderscheidende naam
volgens de binominale nomenclatuur
- Elke soort heeft een 2-delige naam (cursief)
De geslachtsnaam = genus (HOOFDLETTER)
De soortaanduiding/toenaam = epitheton
Voorbeeld: de mens = Homo sapiens
Homo = het genus
sapiens = de soortaanduiding
Opm.: de soortaanduiding is uniek, maar een genus kan voor verschillende soorten gebruikt worden
De hiërarchische onderverdeling
Voorbeeld: de mens
Domein: Eukaryota
Rijk: Animalia
Fylum: Chordatoa
Klasse: Mammalia
Orde: Primates
Familie: Homininae
Geslacht: Homo
Soort: Homo sapiens
, Biologisch soortenconcept
Soort veel discussie over, maar deze criteria zijn algemeen aanvaard:
Leden stammen af van een gemeenschappelijke voorouder populatie
De leden kunnen vruchtbare nakomelingen produceren
Het genotype en fenotype van de leden zijn vergelijkbaar
Maar zelf over deze criteria is er onenigheid:
Aseksuele dieren
Fossielen
Wat is de mate waarin een soort reproductief gescheiden moet zijn (denk lijger)
Deze criteria geven een momentopname, terwijl soort het product is van evolutie
Andere soortconcepten
Morfologisch/typologisch soortconcept
Morfologische soort: een verzameling organismen met een vergelijkbare, specifieke vorm
Opmerkingen:
Vaag concept
Problemen met variatie
Gelijkenis is niet noodzakelijk een weerspiegeling van verwantschap
Evoluti onair soortconcept
Evolutionaire soort: een enkele lijn van voorouder-afstammeling populaties die zijn identiteit
behoudt van andere afstammingslijnen en die zijn eigen evolutionaire tendensen en historisch lot
heeft
een voorouder-afstammelinglijn die onafhankelijke van andere lijnen evolueert met zijn specifieke
rol en betekenis
Opm.: is theoretisch volledig correct, maar niet toe te passen i/d praktijk
Fylogeneti sch soortconcept
Fylogenetische soort: een clade in een boom met uniek kenmerk
2 soorten
