KENNISTOETS JAAR 2 SEMESTER 1
RD (20)
ANATOMIE EN PATHOLOGIE VAN HET ABDOMEN BENOEMEN
Opdrachten:
1. Leg uit hoe je een abces herkent op een CT-beeld?
Een abces is een met pus gevulde holte die kan ontstaan als reactie
op een infectie. Enkele bevindingen die kunnen wijzen op een abces
zijn:
- Vloeistofgehalte --> bevat meestal vloeistof met een
hogere dichtheid dan omliggend weefsel. Op de CT-
scan zal dit verschijnen als een gebied met lagere
dichtheid, wat kan duiden op aanwezigheid van pus.
- Grenzen --> hebben vaak een duidelijke rand.
- Omliggend weefsel --> rondom het abces kan er een
zone zijn van ontsteking of oedeemvorming, wat kan
leiden tot verdikking en verhoogde densiteit van het
omringende weefsel op CT-beelden.
- Luchtbellen --> soms bevatten ze gas als gevolg van
bacteriële activiteit. Dit kan zichtbaar zijn als donkere
vlekken binnen het abces.
- Centrale necrose --> binnen een abces kan er een
gebied van necrose (= dood weefsel) zijn, dat
verschijnt als een lager gedensiteerd gebied in het
midden van het abces.
2. bekijk onderstaande coronale reconstructie van een CT-abdomen.
In welke anatomische structuur is de pathologie zichtbaar?
In de nieren → pyelum
Welke pathologie zie je?
Hydronefrose
Wat voor klachten kan deze patiënt ervaren?
Pijn
Wat zou de oorzaak kunnen zijn bij deze patiënt?
Steen
3. Onderstaande patiënt op de afbeelding is gediagnosticeerd met een blaascarcinoom met disseminatie
(verspreiding) naar verschillende organen.
,Wat wordt bedoeld met disseminatie?
Het verwijst naar de verspreiding van ziekte of pathologische processen vanuit hun oorspronkelijke locatie naar
andere delen van het lichaam. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via de lymfe, via hematogene verspreiding (=
bloedbaan) of directe uitbreiding aan aangrenzende weefsels.
In welke orgaan is sprake van disseminatie?
In de lever.
Is dit een hyper of hypo vasculaire afwijking? En hoe zie je dat?
Dit is een hyper vasculaire afwijking omdat er extra bloedvaten vormen om de groei van de tumor te
ondersteunen. Op de CT-scan verschijnt het gebied met een hogere bloedtoevoer als een gebied met verhoogd
densiteit (helderder) in vergelijking met omliggend weefsel.
Lever is nog niet aangekleurd maar de aorta wel al
4.onderstaande patiënt is gediagnosticeerd met een dunne darm carcinoom
Waar zou de afwijking in de lever het meest bij
passen?
Een hepatische hemangioom (= een goed afgebakende,
heldere gebieden in de lever die bestaan uit
bloedvaten)→ hypovasculaire metastasen.
Is dit een hyper-vasculaire of hypo-vasculaire
afwijking? En hoe herken je dit?
Dit is een hypovasculaire afwijking. Er zitten weinig
bloedvaten rondom de tumor, dat zie je aan dat de
aorta en de vena porta dezelfde kleur hebben wat duidt
op de portaal veneuze fase.
In welke contrastfase is de scan gemaakt?
Portaal veneus
Welke delay hoort hierbij?
60-80 seconden
,5.Bekijk onderstaande CT
Welke pathologie wordt weergegeven?
Aneurysma
In welke contrastfase is de CT gemaakt?
Arterieel
Welke delay hoort hierbij?
20-30 sec
6.Onderstaande pathologie is een erfelijke aandoening. Hoe heet deze?
Polycysteuze lever- en nierziekte
CT-scans kunnen zowel zonder contrast (blanco) als met contrast gemaakt worden. Door het scannen met
contrast zullen bepaalde delen in de scan extra licht van kleur zijn. Oraal contrast zal zich bevinden in de
darmen waar intraveneus contrast zich bevindt in de arteriën en venen. Je hebt verschillende soorten fasen
waarin je kan scannen bij CT.
- Blanco voor toediening
- Arterieel 20-30 sec na toediening contrast
- Portaal veneus 60-80 sec na toediening contrast
In de arteriële fase zie je vooral de aorta aan kleuren. In de portaal veneuze fase zie je ook de vena cava inferior
aan gekleurd. De timing van het scannen is belangrijk, net als de snelheid contrastinjectie → 5 ml/sec.
Hypervasculaire laesies
Arterieel versterkende laesies zijn meestal goedaardige laesies en omvatten primaire levertumoren zoals FNH,
adenoom en kleine hemangiomen die zich snel vullen met contrast.
Deze goedaardige tumoren moeten worden onderscheiden van de meest voorkomende hypervasculaire
kwaadaardige levertumor, namelijk HCC, en metastasen van hypervasculaire tumoren zoals melanoom,
niercelcarcinoom, borst-, sarcoom- en neuro-endocriene tumoren (eilandceltumoren, carcinoïde,
feochromocytoom).
, Vier verschillende tumoren met
verergering in de late arteriële
fase. Van links naar rechts: HCC
in cirrotische lever; FNH met
centraal litteken bij
adolescenten; adenoom bij
jonge vrouwen die
anticonceptiva gebruiken en
tenslotte een hemangioom met
typische verergering in de andere fasen (niet getoond).
Hypervasculaire laesies kunnen in de arteriële fase sterk op elkaar lijken (figuur).
Differentiatie wordt gedaan door te kijken naar het verbeteringspatroon in de andere fasen en naar
aanvullende grove pathologische kenmerken samen met klinische bevindingen.
Bij patiënten met een bekende primaire tumor zal rekening worden gehouden met hypervasculaire
metastasen.
Over het algemeen wordt HCC overwogen wanneer er sprake is van cirrose, terwijl FNH wordt overwogen bij
jonge vrouwen en leveradenoom bij patiënten die orale anticonceptiva, anabole steroïden gebruiken of met
een voorgeschiedenis van glycogeenstapelingsziekte.
Hypovasculaire laesies
Hypovasculaire levertumoren komen vaker voor dan hypervasculaire tumoren.
De meeste hypovasculaire laesies zijn kwaadaardig en metastasen komen veruit het meest voor.
Hoewel primaire levertumoren meestal hypervasculair zijn, zijn er uitzonderingen. 10% van de HCC is
hypovasculair. Cholangioca is hypovasculair, maar kan een vertraagde versterking vertonen (figuur).
Cholangiocarcinoom met relatief
hyperdens littekenweefsel in de
evenwichtsfase (pijl).
Links een hypovasculaire massa met
onregelmatige versterking in de late
arteriële en late poortveneuze fase. Dit is
een teken van maligniteit.
Op de vertraagde beelden is centraal een
relatief dichte structuur te zien, die
langzamer zijn contrast verliest dan bij
normale lever.
Dit betekent dat deze tumor
voornamelijk uit fibreus weefsel bestaat.
Het vezelachtige weefsel heeft ook de
levercapsule teruggetrokken.
Deze beeldvormingsbevindingen doen
sterk denken aan een
cholangiocarcinoom.
RD (20)
ANATOMIE EN PATHOLOGIE VAN HET ABDOMEN BENOEMEN
Opdrachten:
1. Leg uit hoe je een abces herkent op een CT-beeld?
Een abces is een met pus gevulde holte die kan ontstaan als reactie
op een infectie. Enkele bevindingen die kunnen wijzen op een abces
zijn:
- Vloeistofgehalte --> bevat meestal vloeistof met een
hogere dichtheid dan omliggend weefsel. Op de CT-
scan zal dit verschijnen als een gebied met lagere
dichtheid, wat kan duiden op aanwezigheid van pus.
- Grenzen --> hebben vaak een duidelijke rand.
- Omliggend weefsel --> rondom het abces kan er een
zone zijn van ontsteking of oedeemvorming, wat kan
leiden tot verdikking en verhoogde densiteit van het
omringende weefsel op CT-beelden.
- Luchtbellen --> soms bevatten ze gas als gevolg van
bacteriële activiteit. Dit kan zichtbaar zijn als donkere
vlekken binnen het abces.
- Centrale necrose --> binnen een abces kan er een
gebied van necrose (= dood weefsel) zijn, dat
verschijnt als een lager gedensiteerd gebied in het
midden van het abces.
2. bekijk onderstaande coronale reconstructie van een CT-abdomen.
In welke anatomische structuur is de pathologie zichtbaar?
In de nieren → pyelum
Welke pathologie zie je?
Hydronefrose
Wat voor klachten kan deze patiënt ervaren?
Pijn
Wat zou de oorzaak kunnen zijn bij deze patiënt?
Steen
3. Onderstaande patiënt op de afbeelding is gediagnosticeerd met een blaascarcinoom met disseminatie
(verspreiding) naar verschillende organen.
,Wat wordt bedoeld met disseminatie?
Het verwijst naar de verspreiding van ziekte of pathologische processen vanuit hun oorspronkelijke locatie naar
andere delen van het lichaam. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via de lymfe, via hematogene verspreiding (=
bloedbaan) of directe uitbreiding aan aangrenzende weefsels.
In welke orgaan is sprake van disseminatie?
In de lever.
Is dit een hyper of hypo vasculaire afwijking? En hoe zie je dat?
Dit is een hyper vasculaire afwijking omdat er extra bloedvaten vormen om de groei van de tumor te
ondersteunen. Op de CT-scan verschijnt het gebied met een hogere bloedtoevoer als een gebied met verhoogd
densiteit (helderder) in vergelijking met omliggend weefsel.
Lever is nog niet aangekleurd maar de aorta wel al
4.onderstaande patiënt is gediagnosticeerd met een dunne darm carcinoom
Waar zou de afwijking in de lever het meest bij
passen?
Een hepatische hemangioom (= een goed afgebakende,
heldere gebieden in de lever die bestaan uit
bloedvaten)→ hypovasculaire metastasen.
Is dit een hyper-vasculaire of hypo-vasculaire
afwijking? En hoe herken je dit?
Dit is een hypovasculaire afwijking. Er zitten weinig
bloedvaten rondom de tumor, dat zie je aan dat de
aorta en de vena porta dezelfde kleur hebben wat duidt
op de portaal veneuze fase.
In welke contrastfase is de scan gemaakt?
Portaal veneus
Welke delay hoort hierbij?
60-80 seconden
,5.Bekijk onderstaande CT
Welke pathologie wordt weergegeven?
Aneurysma
In welke contrastfase is de CT gemaakt?
Arterieel
Welke delay hoort hierbij?
20-30 sec
6.Onderstaande pathologie is een erfelijke aandoening. Hoe heet deze?
Polycysteuze lever- en nierziekte
CT-scans kunnen zowel zonder contrast (blanco) als met contrast gemaakt worden. Door het scannen met
contrast zullen bepaalde delen in de scan extra licht van kleur zijn. Oraal contrast zal zich bevinden in de
darmen waar intraveneus contrast zich bevindt in de arteriën en venen. Je hebt verschillende soorten fasen
waarin je kan scannen bij CT.
- Blanco voor toediening
- Arterieel 20-30 sec na toediening contrast
- Portaal veneus 60-80 sec na toediening contrast
In de arteriële fase zie je vooral de aorta aan kleuren. In de portaal veneuze fase zie je ook de vena cava inferior
aan gekleurd. De timing van het scannen is belangrijk, net als de snelheid contrastinjectie → 5 ml/sec.
Hypervasculaire laesies
Arterieel versterkende laesies zijn meestal goedaardige laesies en omvatten primaire levertumoren zoals FNH,
adenoom en kleine hemangiomen die zich snel vullen met contrast.
Deze goedaardige tumoren moeten worden onderscheiden van de meest voorkomende hypervasculaire
kwaadaardige levertumor, namelijk HCC, en metastasen van hypervasculaire tumoren zoals melanoom,
niercelcarcinoom, borst-, sarcoom- en neuro-endocriene tumoren (eilandceltumoren, carcinoïde,
feochromocytoom).
, Vier verschillende tumoren met
verergering in de late arteriële
fase. Van links naar rechts: HCC
in cirrotische lever; FNH met
centraal litteken bij
adolescenten; adenoom bij
jonge vrouwen die
anticonceptiva gebruiken en
tenslotte een hemangioom met
typische verergering in de andere fasen (niet getoond).
Hypervasculaire laesies kunnen in de arteriële fase sterk op elkaar lijken (figuur).
Differentiatie wordt gedaan door te kijken naar het verbeteringspatroon in de andere fasen en naar
aanvullende grove pathologische kenmerken samen met klinische bevindingen.
Bij patiënten met een bekende primaire tumor zal rekening worden gehouden met hypervasculaire
metastasen.
Over het algemeen wordt HCC overwogen wanneer er sprake is van cirrose, terwijl FNH wordt overwogen bij
jonge vrouwen en leveradenoom bij patiënten die orale anticonceptiva, anabole steroïden gebruiken of met
een voorgeschiedenis van glycogeenstapelingsziekte.
Hypovasculaire laesies
Hypovasculaire levertumoren komen vaker voor dan hypervasculaire tumoren.
De meeste hypovasculaire laesies zijn kwaadaardig en metastasen komen veruit het meest voor.
Hoewel primaire levertumoren meestal hypervasculair zijn, zijn er uitzonderingen. 10% van de HCC is
hypovasculair. Cholangioca is hypovasculair, maar kan een vertraagde versterking vertonen (figuur).
Cholangiocarcinoom met relatief
hyperdens littekenweefsel in de
evenwichtsfase (pijl).
Links een hypovasculaire massa met
onregelmatige versterking in de late
arteriële en late poortveneuze fase. Dit is
een teken van maligniteit.
Op de vertraagde beelden is centraal een
relatief dichte structuur te zien, die
langzamer zijn contrast verliest dan bij
normale lever.
Dit betekent dat deze tumor
voornamelijk uit fibreus weefsel bestaat.
Het vezelachtige weefsel heeft ook de
levercapsule teruggetrokken.
Deze beeldvormingsbevindingen doen
sterk denken aan een
cholangiocarcinoom.
